در حال ویرایش اسرار رمی جمرات


'''اَسرار رَمی جَمرات''' حکمت‌ها، اهداف و معانی باطنی [[رمی جمرات]] است. رَمی جمرات از [[اعمال حج (ابهام‌زدایی)|اعمال واجب]] [[حج]] است که به معنای پرتاب ریگ به [[جمره‌ها]] در [[منا]] انجام می‌باشد. این عمل شامل رمی جمره عقبه در روز دهم ذی‌حجه و رمی هر سه جمره در روزهای یازدهم و دوازدهم ذی‌حجه است و با شرایطی مانند استفاده از ریگ، نیت قربت و برخورد مستقل هر سنگ به جمره انجام می‌شود.

در منابع اسلامی باطن و حقیقت رمی جمرات، مبارزه با شیطان، پیروی از سنت [[حضرت ابراهیم(ع)]]، سنگ زدن به درون خود جهت رویارویی با رذایل اخلاقی و اظهار بندگی در برابر خداوند دانسته شده است. روایات و آثار اخلاقی و عرفانی، رمی جمرات را زمینه‌ساز طهارت باطنی، آمرزش گناهان، تقویت اراده در برابر وسوسه‌های شیطانی و استمرار در مبارزه با نفس و مبارزه جمعی با دشمنان الهی معرفی کرده‌اند.

== رمی جمرات ==
{{اصلی|رمی جمرات}}
رَمْی جمرات پرتاب سنگ به جمره است و شامل دو عمل از اعمال حج است<ref>درسنامه مناسک حج، ص۷۶.</ref>؛ یکی پرتاب هفت سنگ به [[جمره عقبه]] در عید قربان (روز دهم ذی‌حجه) و دیگری پرتاب هفت سنگ به هر کدام از [[جمرات|جمرات سه‌گانه]] (جمره اولی، جمره وسطی، جمره کبری) در روزهای ۱۱ و ۱۲ ذی‌حجه است.<ref name=":1">درسنامه مناسک حج، ص۷۷.</ref>

بنا بر فقه [[شیعه]] و بیشتر فقیهان اهل‌سنت، سنگ‌ها باید ریگ باشد<ref>مناسک محشی، ص۴٠٩.</ref> و قبل از آن برای رمی استفاده نشده باشد.<ref>مناسک محشی، ص ۴٠۵؛ الخلاف، ج ١، ص ۴۵۶؛ الروضة البهیه فی شرح اللمعة الدمشقیه، ج ١، ص۵٢٧؛ الفقه علی المذاهب الأربعه، ج ١، صص ۶٠١ و ۶٠٠؛ الفقه علی المذاهب‌الخمسه، ج ١، ص ٣٩١؛ فقه السنه، ج ١، ص ۵٢٩.</ref> به‌فتوای فقیهان شیعه سنگ‌ها باید از [[حرم مکی]] به‌جز [[مسجد الحرام]] و [[مسجد جن]]، جمع‌آوری شده باشند.<ref>مناسک محشی، ص ۴٠٩.</ref> فقیهان شیعه، نیت و قصد خالصانه را از واجبات رمی دانسته‌اند.<ref>شرائع‌الاسلام، ج ١، ص ٢۵٨، مناسک محشی، ص ۴١١؛ درسنامه مناسک حج، ص۶۶ و ۶۷.</ref> به نظر همه مذاهب اسلامی، هر کدام از سنگ‌ها باید با پرتاب جداگانه به جمره برخورد کند<ref>شرائع‌الاسلام، ج ١، ص ٢۵٩؛ مناسک محشی، ص ۴١١؛ الفقه علی المذاهب الأربعه، ج١، صص۶٠٢ - ۵٩٩؛ المدونه (فقه مالکی)، المصادرالفقهیه، ج ١٠، ص ٣٩٩.</ref> و مستحب است حاجی هنگام پرتاب هر سنگ [[تکبیر]] بگوید.<ref name=":4">مناسک محشی، صص ۴١۶–۴١۴، شرائع الاسلام، ج ١، ص ٢۵٩؛ الفقه علی المذاهب الأربعه، ج ١، صص ۶٠۵–۵٩٩؛ الخلاف، ج ١، ص ۴۵۶؛ فقه السنه، ج ١، ص ۵٣٣؛ الکافی لابن قدامه (فقه حنبلی) صص ١٠۴۶ و ١٠۴۵؛ بدایةالصنائع (فقه حنفی)، ص ١٠١؛ المهذب (فقه شافعی)، ص ٨٠١؛ الکافی فی فقه اهل‌المدینه (فقه مالکی) ص ۵٠٢؛ المصادر الفقهیه، ج١٠، ص ١٠١ و ص ۵٠٢ و ج ١١، ص ٨٩١.</ref>

== اسرار رمی جمرات ==
منابع [[شیعه]] حکمت‌ها و حقیقت‌های باطنی برای عمل [[رمی جمرات]] بیان کرده‌اند که حکایت از علت [[تشریع]]، اهداف و نتایج باطنی این عمل دارد.

=== مبارزه با شیطان ===
مقصود باطنی [[حج گزار]] از سنگ انداختن را اظهار بندگی محض و مبارزه با شیطان دانسته‌اند. برخی کتب عرفانی به وسوسه شیطان و مانع شدن او از انجام [[رمی جمرات]] با القاء افکار مختلف در ذهن حاجی اشاره کردند. برخی نوشتند: «با رمی جمرات، در واقع سنگ بر چهره شیطان میزنی و پشت او را می‌شکنی زیرا خواری و مقهوریت شیطان جز با تعظیم و امتثال امر الهی حاصل نمی شود.»<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 218.</ref>

=== شباهت به پیامبران(ص) ===
سنگباران شیطان شیوه ابراهیمی در مبارزه است؛ بر اساس روایات، شیطان بر [[حضرت ابراهیم(ع)|ابراهیم (ع)]] ظاهر شد و [[جبرئیل]] به ابراهیم دستور داد که او را با هفت سنگ بزند. سپس در محل دوم و سوم ظاهر شد و ابراهیم (ع) هر بار با هفت سنگ او را مورد حمله قرار داد.<ref>قرب الاستاد، ص ۵۳۲ ؛ کنز الفرائد، ص ۸۲ ؛ علل الشرایع، ج ۱، ص ۴۳۷ ؛ الحج و العمرة في الكتاب و السنه ص ۲۳۰ .</ref> این عمل ابراهیم (ع) را آموزه ای برای همه نسل ها دانسته‌اند که با شیطان (و شیطان صفتان دنیا) مبارزه کنند. در منطقه جمرات شیطان بر آن شد که [[آدم(ع)]] را فریب دهد؛ ولی موفق نگردید. [[پیامبر (ص)]] نیز هنگامی که [[روز عید قربان]] از [[مشعر]] به [[منا]] رفت نزد [[جمره عقبه]] آمده و آن را با هفت سنگ زد. این امر در [[اسلام]] نیز سنت گردید<ref>دعائم الاسلام، ص ۳۲۳، ج ۱.</ref> و همین گونه در مورد [[جمره اولی|جمره اول و دوم]] عمل کرد.<ref>سنن الدارمی، ج ۲، ص ۶۳ السنن الكبرى، ص ۲۴۱، ح ۹۶۶۶۲ .</ref>

=== مقابله با صفات زشت ===
به نقل از [[امام صادق (ع)]]: حاجی باید در رمی جمرات، شهوات و پستی‌ها و صفات ناپسند را از خود دور کند و آنها را با تیر سنگ خویش هدف قرار دهد.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 218.</ref> سنگ زدن به [[جمرات|جمره‌ها]] یک تمرینِ عملیِ هدفدار و سازنده برای زنده نگه داشتن روح مبارزه با رذایل و مفاسد اخلاقی، زدودن تفکرات و وسوسه‌های ابلیسی و رفع شرك و آلودگی از درون وجود آدمی و محیط زندگی دانسته شده است.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 219.</ref>

=== طهارت و محو گناهان ===
براساس روایتی از [[امام صادق(ع)]] طهارت ظاهری و باطنی به هنگام [[رمی]]، مستحب دانسته شده<ref>کافی، ج4، ص 478 .</ref> و برخی سِرّ این طهارت را چنین بیان کردند که کسی بهتر می‌تواند شیطان پلید را براند که خود از ناپاکی‌های معنوی به دور باشند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 219.</ref> دسته‌ای دیگر از روایات پرتاب سنگ را موجب محو گناهان<ref>فقیه، ج ۲، ص ۲۱۴، ح ۲۱۹۶ ؛ کافی ج ۴، ص ۴۸۰، ح ۷ .</ref> و ایجاد نوری برای حاجی در قیامت دانستند<ref>الترغيب والترهيب، ص ۲۰۷ ؛ الحج و العمره في الكتاب و السنه، ص ۲۳۴ .</ref> و بر این اساس گفته شده که همین دور کردن شیطان باعث دوری از پلیدی و جریان یافتن لطف الهی نسبت به پرونده گذشته حاجی می‌شود.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 219.</ref>

=== تکرار جمرات، نشانه لزوم استمرار ===
به اعتقاد برخی [[محققان اسرار حج|محققان]] [[اسرار حج]]، شاید تکرار جمرات در سه [[روزهای انجام اعمال حج|روز پیاپی در اعمال حج]] (که جمعا هفت نوبت سنگ زدن و هر دفعه 7 سنگ دارد)، اشاره به لزوم تداوم در مبارزه با شیطان باشد.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 220.</ref> همچینن وجود سه [[جمرات|جمره]]، نشانه‌ای بر وجود موانع متعدد برای رسیدن به خداوند دانسته شده.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 222.</ref> هجوم همگانی حاجیان علیه شیطان در [[جمره عقبه]] این درس مهم را می‌دهد که بایستی مسلمانان نیروی خود را علیه دشمنان اصلی متمرکز کرده و متحد شوند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 222.</ref> 
== مقاله‌های مرتبط ==

* [[جمرات]]
* [[اسرار حج]]

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
{{منابع}}
* '''بدائع الصنائع (الفقه‌الحنبلی)'''، الکاشانی، علاءالدین بن مسعود، المصادر الفقهیه، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
* '''تهذیب الأحکام'''، طوسی محمد بن حسن، تحقیق حسن موسوی خرسان، تهران، دارکتب الاسلامیة، 1407ق.
* '''حج و عمره در قرآن و حدیث'''، محمد محمدی ری‌شهری، ترجمه جواد محدثی، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، ۱۳۸۶ش.
* '''الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': ری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.
* '''علل الشرائع'''، ابن بابویه، محمد بن علی، النجف، المکتبه الحیدریه ، 1385ق/ 1966م .
*'''کنز الفوائد'''، محمد بن علی کراجکی ، محقق عبد الله نعمه ، قم، دارالذخائر، 1369 ش / 1410 ق .
*'''درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج'''، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.
* '''درسنامه مناسک حج '''، محمدحسین فلاح‌زاده، تهران، مشعر، ۱۳۸۹ش.
* '''الروضة البهیه فی شرح اللمعة الدمشقیه'''، الشهید الثانی، شیخ زین‌الدین العاملی، قم، مجمع الفکر الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.
* '''سنن الدارمي''' ، دارمی، عبدالله بن عبدالرحمن، تحقیق سبع علمی، خالد عبد اللطیف و زمرلی، فواز احمد . محمد، معراج، کراچی پاکستان، بی‌تا .
* '''السنن الکبری''': بیهقی، احمد بن حسین، دارالفکر، بیروت، 1419ق.
* '''شرائع الاسلام فی مسائل الحلال والحرام'''، محقق حلّی، نجم الدین جعفر بن حسن، تهران، منشورات الأعلمی، ۱۳۸۹ق.
* '''الفقه علی المذاهب الأربعه'''، الجزیری، عبدالرحمان، دارالفکر، بیروت، لبنان، ۱۴۲۴ق.
* '''الفقه علی المذاهب الخمسه'''، المغنیه، محمدجواد، قم، مؤسسة دارالکتاب الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
* '''فقه السنه'''، السید سابق، بیروت، دارالفکر، چاپ دوم، ۱۴۱۹ق.
* '''فرهنگ اصطلاحات حج و عمره: راهنمای زائران سرزمین وحی''': مسعود فکری، احمد علائی، تهران، مشعر، 1393ش.
* '''الکافی''': الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش.
* '''الکافی فی فقه ابن حنبل (الفقه الحنبلی)'''، ابن قدامه، عبداللّٰه بن احمد، المصادر الفقهیه، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
* '''کتاب الخلاف فی الفقه'''، شیخ طوسی، ابوجعفر، محمد بن الحسن، تهران، ۱۳۷۷ش.
* '''الکافی فی فقه اهل المدینه'''، النمری القرطبی، یوسف بن عبداللّٰه (الفقه‌المالکی)، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
* '''مناسک حج با حواشی مراجع'''، امام خمینی، سید روح اللّٰه، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۵ش.
* '''المدونه (الفقه‌المالکی)'''، مالک بن انس، روایه کنون بن سعید، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
* '''المقنع (الفقه الحنبلی)'''، المصادر الفقهیه، ابن قدامه، عبداللّٰه بن احمد، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
* '''مناسک حج، مطابق با فتاوای حضرت آیت الله العظمی امام خمینی قدس سره، با حواشی مراجع معظم تقلید و استفتائات جدید'''، امام خمینی، مشعر، تهران، ۱۳۹۲ش.
*'''المهذب في فقه الإمام الشافعي'''، ابو اسحاق شیرازی، ابراهیم بن علی، محقق و مصحح علی محمد معوض و عادل احمد عبدالموجود، دارالمعرفة، بیروت، 1424 ق/ 2003 میلادی .
*'''قرب الاسناد'''، عبدالله بن جعفر حمیری، موسسه آل البیت علیه السلام لاحیاء التراث، قم، 1371ش / 1413 ق.
*'''دعائم الاسلام '''، قاضی نعمان مغربی، دارالمعارف ، بیروت،  1383ق .
*'''الترغیب و الترهیب من الحدیث الشریف'''، منذری، عبدالعظیم بن عبدالقوی، عماره، مصطفی محمد، دارالفکر ، بیروت، 1408ق / 1988 م .
{{پایان}}{{حج و عمره}}
[[رده:اسرار حج]]