در حال ویرایش حره وبره
این ویرایش را میتوان خنثی کرد. لطفاً تفاوت زیر را بررسی کنید تا تأیید کنید که این چیزی است که میخواهید انجام دهید، سپس تغییرات زیر را ذخیره کنید تا خنثیسازی ویرایش را به پایان ببرید.
نسخهٔ فعلی | متن شما | ||
خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{در دست ویرایش|ماه=[[دی]]|روز=[[۲۴]]|سال=[[۱۳۹۸]]|کاربر=Abbasahmadi1363 }} | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
}} | |||
'''حَرّه وَبَره'''، زمینی سنگلاخی، پوشیده از سنگهای سیاه در غرب [[مدینه]] بوده، که در روایات، حدّ شرقی حرمِ مدینه شمرده شده است. این حره امروزه بخشی از شهر مدینه بوده و تبدیل به ساختمان و خیابان شده است. | |||
[[وادی عقیق]]، از میان این حره گذر کرده و [[ثنیة الوداع|ثنیةالوداع]]، [[مسجد قبلتین]] و [[چاه عروه]] در این حره قرار دارند. در گذشته، قبیلههای بسیاری مانند [[بنیقینقاع]]، [[بنیمصطلق]] و [[بنیسلمه]] در این حره سکونت داشتهاند. | |||
==حره== | ==حره== | ||
«حَرَّة»، واژهای عربی و به معنای زمین سختی است، که از سنگهای سیاه شکل گرفته،<ref>جمهرة اللغة، ج1، ص96؛ معجم مقاییس اللغه، ج2، ص7.</ref> گویی با آتش سوخته باشد.<ref>کتاب العین، ج3، ص24.</ref> ریشه این واژه «ح، ر، ر» به معنای گرما بوده<ref>معجم مقاییس اللغه، ج2، ص7؛ الصحاح، ج2، ص626.</ref> و جمع آن «حِرار» است.<ref>کتاب العین، ج3، ص24؛ جمهرة اللغة، ج1، ص96؛ معجم مقاییس اللغه، ج2، ص7.</ref> به گفته برخی، «حرّه» به نام «لابة» نیز خوانده شده است.<ref>معالم المدینه المنوره بین العمارة و التاریخ، ج۲، ص۴۳۹.</ref> واژهنامههای پارسی، حرّه را «سنگلاخ سوخته»<ref>فرهنگ لغت دهخدا، ذیل واژه حره.</ref> و «سنگستان» معنا کردهاند.<ref>فرهنگ معین، ذیل واژه حره.</ref> | «حَرَّة»، واژهای عربی و به معنای زمین سختی است، که از سنگهای سیاه شکل گرفته،<ref>جمهرة اللغة، ج1، ص96؛ معجم مقاییس اللغه، ج2، ص7.</ref> گویی با آتش سوخته باشد.<ref>کتاب العین، ج3، ص24.</ref> ریشه این واژه «ح، ر، ر» به معنای گرما بوده<ref>معجم مقاییس اللغه، ج2، ص7؛ الصحاح، ج2، ص626.</ref> و جمع آن «حِرار» است.<ref>کتاب العین، ج3، ص24؛ جمهرة اللغة، ج1، ص96؛ معجم مقاییس اللغه، ج2، ص7.</ref> به گفته برخی، «حرّه» به نام «لابة» نیز خوانده شده است.<ref>معالم المدینه المنوره بین العمارة و التاریخ، ج۲، ص۴۳۹.</ref> واژهنامههای پارسی، حرّه را «سنگلاخ سوخته»<ref>فرهنگ لغت دهخدا، ذیل واژه حره.</ref> و «سنگستان» معنا کردهاند.<ref>فرهنگ معین، ذیل واژه حره.</ref> | ||
خط ۱۸: | خط ۱۰: | ||
==نام== | ==نام== | ||
حَرّه وَبَره، در عربی حَرَّةُ الوَبَرَة{{یادداشت|با الف و لام.}}<ref>مراصد الإطلاع | حَرّه وَبَره، در عربی حَرَّةُ الوَبَرَة{{یادداشت|با الف و لام.}}<ref>مراصد الإطلاع علي أسماء الأمكنة و البقاع، ج1،ص396؛ المعالم الأثيرة فى السنة و السيرة، ص100.</ref> خوانده شده و برخی تلفظ «الوَبْره» را نیز جایز دانستهاند.<ref name=":1">المعالم الأثيرة فى السنة و السيرة، ص100.</ref> بر پایه گزارشی در سده ششم قمری، تنها به بخشی از حره غربی، «حره وبره» گفته میشد.<ref>الأمكنة و المياه و الجبال و الآثار، ج2َ، ص573.</ref> بر پایه گزارشی در سال ۱۴۱۸ق، امروزه این حره، به «حره غربیه» شهرت یافته <ref>معالم المدينة المنورة بين العمارة و التاريخ، ج1، ص440 و ۴۷۴؛ رک: المعالم الأثيرة فى السنة و السيرة، ص100.</ref> و اگر چه «وبره» نام حقیقیِ بخش میانی این حره است، ولی به همه حره، «وبره» نیز گفته میشود. به گفته برخی، به این حره، «وبره وسطی» نیز گفتهاند.<ref name=":5">معالم المدينة المنورة بين العمارة و التاريخ، ج1، ص478.</ref> | ||
«الوَبَر»، به معنای پشم شتر<ref> | «الوَبَر»، به معنای پشم شتر<ref>كتاب العين، ج8، ص286؛ جمهرة اللغة، ج1، ص330.</ref> و خرگوش و مانند آن آمده است. <ref>كتاب العين، ج8، ص286.</ref> به گمان برخی، علت نامگذاری آن، چرای شتران در این حره بوده؛ به ویژه این که از گذشته دارای درخت و گیاهان بسیاری بوده است.<ref>معالم المدينة المنورة بين العمارة و التاريخ، ج1، ص479.</ref> | ||
بخشهای گوناگون این حره، | بخشهای گوناگون این حره، فراخورِ قبیلهای که در آن ساکن بوده، به نامی خوانده شده است؛ برای نمونه، به بخش شمال شرقی آن «حره بنی سلمه» گفته شده است.<ref name=":5" /> | ||
==مکان== | ==مکان== | ||
حره وبره، در غرب [[مدینه]]<ref name=":8" /> و در شرق [[ | حره وبره، در غرب [[مدینه]]<ref name=":8" /> و در شرق [[بئر عروه]] قرار دارد.<ref>تاريخ معالم المدينة المنورة قديما و حديثا، ص337.</ref> طول این حره، از دیار [[بنیسلمه]] در قبلتین آغاز شده و تا [[وادی رانوناء]] در جنوب آن کشیده شده است. پهنای آن، از نزدیک [[مسجدالنبی(ص)]] شروع شده و به [[کوههای جماوات]] وصل میشود.<ref name=":6">معالم المدينة المنورة بين العمارة و التاريخ، ج1، ص484.</ref> این حره، در سده هشتم قمری، از مدینه سه میل{{یادداشت|«میل» واحد اندازهگیری و به معنای «مقدار منتهای دیدِ انسان از زمین» است. هر سه میل را یک فرسنگ دانستهاند و به دلیل اختلاف در اندازه فرسنگ، در اندازه میل نیز اختلاف کردهاند. برخی نیز اختلاف در مقدار میل را، به اختلاف در مقدار ذراع برگرداندهاند؛ زیرا همه بر این باورند که هر میل، ۹۶هزار انگشت است؛ اختلاف بر سر این است که هر ذراع ۳۲ انگشت است یا ۲۴ انگشت؟ از این رو، برخی هر میل را سه هزار ذراع و برخی هر میل را چهار هزار ذراع دانستهاند. | ||
برخی نیز، هر میل را برابر با چهار هزار قدم دانستهاند.}}<ref>الصحاح، ج5، ص1823؛ لسان العرب، ج11، ص639؛ المصباح | برخی نیز، هر میل را برابر با چهار هزار قدم دانستهاند.}}<ref>الصحاح، ج5، ص1823؛ لسان العرب، ج11، ص639؛ المصباح المنير، ج2، ص588؛ تاج العروس، ج15، ص707 و ۷۰۸. | ||
</ref> فاصله داشته<ref name=":8">المغانم المطابه فی معالم طابه، ص۱۱۴.</ref> و امروزه، بر پایه گزارشی در سال ۱۴۱۸ق. بخشی از شهر مدینه بوده و تبدیل به ساختمان و خیابان شده است.<ref name=":9">المعالم الأثيرة فى السنة و السيرة، ص235.</ref> | |||
این حره، نزدیکترین حره به مسجدالنبی(ص) است.<ref>معالم | درازای حره وبره،نزدیک به هفت کیلومتر و پهنای آن نزدیک به سه کیلومتر است.<ref name=":6" /> این حره، نزدیکترین حره به مسجدالنبی(ص) است.<ref>معالم المدينة المنورة بين العمارة و التاريخ، ج1، ص486.</ref> | ||
==ویژگیها و آثار== | |||
== | در سوی جنوب غربی این حره، مزرعهها و باغها قرار دارد.<ref name=":3">معالم المدينة المنورة بين العمارة و التاريخ، ج1، ص476.</ref> تفاوت حره وبره را با [[حره واقم]]، در زیادی بلندیها و پستیهای آن دانستهاند.<ref name=":7">موسوعة العتبات المقدسة، ج3، ص100.</ref> | ||
در سوی جنوب غربی این حره، مزرعهها و باغها قرار دارد.<ref name=":3">معالم | |||
برخی از پدیدههای طبیعی و آثار تاریخی و مذهبی که در این حره قرار دارد، عبارتند از: | برخی از پدیدههای طبیعی و آثار تاریخی و مذهبی که در این حره قرار دارد، عبارتند از: | ||
*[[وادی عقیق]]، که از میان این حره و از جنوب به سوی شمال جاری است. این وادی، حره وبره را به دو بخش شرقی و غربی تقسیم کرده است.<ref name=":4" /> | *[[وادی عقیق]]، که از میان این حره و از جنوب به سوی شمال جاری است. این وادی، حره وبره را به دو بخش شرقی و غربی تقسیم کرده است.<ref name=":4" /> | ||
*[[ثنیة الوداع]]، که به ثنیة الوداع الجنوبیة شناخته میشود.<ref>معالم | *[[ثنیة الوداع]]، که به ثنیة الوداع الجنوبیة شناخته میشود.<ref>معالم المدينة المنورة بين العمارة و التاريخ، ج1، ص476؛ موسوعة العتبات المقدسة، ج3، ص100.</ref> | ||
*[[مسجد قبلتین]]، که در شمال غربی حره وبره و روی مکان بلندی از آن، نزدیک وادی عقیق صغری و کبری قرار دارد.<ref> | *[[مسجد قبلتین]]، که در شمال غربی حره وبره و روی مکان بلندی از آن، نزدیک وادی عقیق صغری و کبری قرار دارد.<ref>تاريخ معالم المدينة المنورة قديما و حديثا، ص408.</ref> | ||
*قصر عروه، [[ | |||
*قصر عروه، [[بئر عروه]] و برخی از قصرهای عقیق، که در سوی غربی این حره قرار دارد.<ref name=":2">تاريخ معالم المدينة المنورة قديما و حديثا، ص338.</ref> | |||
*قلعههای ضحیان و قلعه قبا، که در سوی جنوب غربی آن قرار دارد.<ref name=":3" /> | *قلعههای ضحیان و قلعه قبا، که در سوی جنوب غربی آن قرار دارد.<ref name=":3" /> | ||
==در حدیث== | ==در حدیث== | ||
بر پایه روایات در منابع [[شیعه]]{{یادداشت|عن ابیعبدالله(ع)... قُلْتُ: حَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ مِنَ الْمَدِینَةِ مَا بَیْنَ لَابَتَیْهَا. قَالَ: وَ مَا بَیْنَ لَابَتَیْهَا؟ قُلْتُ: مَا أَحَاطَتْ بِهِ الْحِرَارُ.}} و [[اهل سنت]]{{یادداشت|عن أبی هریرة، قال: حرم رسول الله(ص) ما بین لابتی المدینة- قال أبو هریرة: فلو وجدت الظباء ما بین لابتیها ما ذعرتها- و جعل اثنی عشر میلا حول المدینة حمی.}}، حدّ حرمِ مدینه از سمت غرب، حره وبره است.<ref>کافی، ج9، ص282 و ۲۸۳؛ معالم | بر پایه روایات در منابع [[شیعه]]{{یادداشت|عن ابیعبدالله (ع)... قُلْتُ: حَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ مِنَ الْمَدِینَةِ مَا بَیْنَ لَابَتَیْهَا. قَالَ: وَ مَا بَیْنَ لَابَتَیْهَا؟ قُلْتُ: مَا أَحَاطَتْ بِهِ الْحِرَارُ.}} و [[اهل سنت]]{{یادداشت|عن أبی هریرة، قال: حرم رسول الله(ص) ما بین لابتی المدینة- قال أبو هریرة: فلو وجدت الظباء ما بین لابتیها ما ذعرتها- و جعل اثنی عشر میلا حول المدینة حمی.}}، حدّ حرمِ مدینه از سمت غرب، حره وبره است.<ref>کافی، ج9، ص282 و ۲۸۳؛ معالم المدينة المنورة بين العمارة و التاريخ، ج1، ص476.</ref> | ||
ماجرای اهبان بن اوس اسلمی و سخن گفت گرگ با او و شهادت دادن گرگ به رسالت [[حضرت محمد(ص)]]، که در برخی منابع اهل سنت | ماجرای اهبان بن اوس اسلمی و سخن گفت گرگ با او و شهادت دادن گرگ به رسالت [[حضرت محمد(ص)]]، که در برخی منابع اهل سنت آمده،{{یادداشت|اهبان بن اوس اسلمی در حره وبره گوسفندانش را میچراند. گرگی به یکی از گوسفندانش حمله کرد. وی گوسفند را از چنگال گرگ نجات داد. گرگ دور شده، نشست و گفت: «وای بر تو! چرا رزقی را که خدا روزیام کرد از من گرفتی؟» اهبان از تعجب دست روی دست زده و گفت: «به خدا قسم چیزی عجیبتر از این ندیدم.» گرگ گفت: «عجیبتر از این، فرستاده خداست که میان این نخلهاست» و اشاره کرد به مدینه...}} در این حره رویداده است.<ref>معالم المدينة المنورة بين العمارة و التاريخ، ج1، ص481، به نقل از الطبقات الکبری، ج۴، ص۳۰۹.</ref> | ||
==در تاریخ== | ==در تاریخ== | ||
[[بنیقینقاع]] و [[بنیمصطلق]] در این حره ساکن | [[بنیقینقاع]] و [[بنیمصطلق]] در این حره ساکن بوده<ref>معالم المدینه المنوره بین العمارة و التاریخ، ج۲، ص۴۷۵.</ref> و منازل [[بنیسلمه]] در شمال شرقی این حره،<ref name=":2" /> در بخشی که [[مسجد قبلتین]] قرار دارد واقع میشد. قبرستان آنها نیز در همان مکان بود؛ این بخش، به نام «حره بنیسلمه» شهرت یافت. در بخش جنوبی حره، بنی بیاضه که قبیلهای از [[انصار]] بودند، ساکن شدند؛ این بخش، به نام «حره بیاضه» شهرت یافت.<ref name=":5" /> | ||
در دوره [[بنیامیه|امویان]]، بسیاری از قصرها، مزرارع و باغها در جانب این حره ساخته | در دوره [[بنیامیه|امویان]]، بسیاری از قصرها، مزرارع و باغها در جانب این حره ساخته شده و آبادی آن رونق گرفت؛ به گونهای که، توسعه و مدنیّت [[وادی عقیق]] که از میان حره وبره میگذرد، معروف شد.<ref name=":4">معالم المدينة المنورة بين العمارة و التاريخ، ج1، ص475.</ref> | ||
قبیلههایی که این حره را برای سکونت برمیگزیدند، از ثروت طبیعی و سنگهای آن برای ساختن بنا استفاده میکردند و در بین حره، مزارع و باغهای خود را بر پا میکردند.<ref name=":0">معالم المدینه المنوره بین العمارة و التاریخ، ج۲، ص۴۷۴.</ref> | قبیلههایی که این حره را برای سکونت برمیگزیدند، از ثروت طبیعی و سنگهای آن برای ساختن بنا استفاده میکردند و در بین حره، مزارع و باغهای خود را بر پا میکردند.<ref name=":0">معالم المدینه المنوره بین العمارة و التاریخ، ج۲، ص۴۷۴.</ref> | ||
== | == پیوند به بیرون == | ||
* [https://www.dideo.ir/v/yt/aqxY7ocsxLw/تماشای-ویدئو-از-دیدئو-watch-video-from-dideo گشتی در نواحی حره وبره]؛ (فیلم به زبان عربی). | |||
==پانوشت== | |||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
{{برگرفتگی | {{برگرفتگی | ||
خط ۶۹: | خط ۶۳: | ||
}} | }} | ||
*'''الامکنه و المیاه و الجبال و الآثار'''، نصر بن عبدالله اسکندری، مرکز الملک فیصل للبحوث و الدراسات الاسلامیه، | |||
*'''تاج العروس من جواهر القاموس'''، | *'''الامکنه و المیاه و الجبال و الآثار'''، نصر بن عبدالله اسکندری، مرکز الملک فیصل للبحوث و الدراسات الاسلامیه، ریاض، ۱۴۲۵ق. | ||
*'''تاج العروس من جواهر القاموس'''، مرتضى زبيدى، دار الفكر، بيروت، 1414ق. | |||
*'''تاریخ معالم المدینة المنورة قدیما و حدیثا'''، احمد یاسین احمد خیاری، عامه، عربستان، ۱۴۱۹ق. | *'''تاریخ معالم المدینة المنورة قدیما و حدیثا'''، احمد یاسین احمد خیاری، عامه، عربستان، ۱۴۱۹ق. | ||
*'''جمهرة اللغة'''، محمد بن حسن بن درید (ابن درید)، دار العلم للملایین، بیروت، ۱۹۸۸م. | *'''جمهرة اللغة'''، محمد بن حسن بن درید (ابن درید)، دار العلم للملایین، بیروت، ۱۹۸۸م. | ||
*'''الصحاح: تاج اللغة و صحاح العربیة'''، اسماعیل بن حماد جوهری، تحقیق احمد عبد الغفور عطار، دار العلم للملایین، بیروت، ۱۳۷۶ق. | *'''الصحاح: تاج اللغة و صحاح العربیة'''، اسماعیل بن حماد جوهری، تحقیق احمد عبد الغفور عطار، دار العلم للملایین، بیروت، ۱۳۷۶ق. | ||
*[https://apll.ir/ '''فرهنگستان زبان و ادب فارسی'''.] | *[https://apll.ir/ '''فرهنگستان زبان و ادب فارسی'''.] | ||
*'''کتاب العین'''، خلیل بن احمد فراهیدی، نشر هجرت، قم، ۱۴۰۹ق. | *'''کتاب العین'''، خلیل بن احمد فراهیدی، نشر هجرت، قم، ۱۴۰۹ق. | ||
*'''لسان العرب'''، محمد بن | *'''لسان العرب'''، محمد بن مكرم بن منظور (ابن منظور)، دار صادر، بيروت، 1414ق. | ||
*''' | *'''مدينه شناسى'''، محمد باقر نجفى، شركت قلم، تهران، 1364ش. | ||
*'''مراصد الإطلاع | *'''مراصد الإطلاع علي أسماء الأمكنة و البقاع'''، ابن عبد الحق بغدادى، دار الجيل، بيروت، 1412ق. | ||
*'''المصباح | *'''المصباح المنير فى غريب الشرح الكبير للرافعى'''، احمد بن محمد فيومى، مؤسسه دار الهجرة، قم، 1414ق. | ||
*'''المعالم | *'''المعالم الأثيرة فى السنة و السيرة'''، محمد محمد حسن شراب، دار الشاميه-دار القلم، بيروت-دمشق، 1411ق. | ||
*'''معالم المدینه المنوره بین العمارة و التاریخ'''، عبدالعزیز کعکی، دار المکتبة الهلال، بیروت ۱۴۱۹ق. | *'''معالم المدینه المنوره بین العمارة و التاریخ'''، عبدالعزیز کعکی، دار المکتبة الهلال، بیروت ۱۴۱۹ق. | ||
*'''معجم مقاییس اللغة'''، احمد بن فارس (ابن فارس)، مکتب الاعلام الاسلامی، قم، ۱۴۰۴ق. | *'''معجم مقاییس اللغة'''، احمد بن فارس (ابن فارس)، مکتب الاعلام الاسلامی، قم، ۱۴۰۴ق. | ||
*'''المغانم المطابه فی معالم طابه'''، مجدالدین فیروزآبادی، مرکز بحوث و دراسات المدینة المنوره، مدینه، ۲۰۰۲م. | *'''المغانم المطابه فی معالم طابه'''، مجدالدین فیروزآبادی، مرکز بحوث و دراسات المدینة المنوره، مدینه، ۲۰۰۲م. | ||
*'''موسوعة العتبات المقدسة'''، جعفر | *'''موسوعة العتبات المقدسة'''، جعفر خليلى، مؤسسه الاعلمي للمطبوعات، بيروت، 1407ق. | ||