در حال ویرایش حضرت عباس (ع)


'''حضرت عباس بن علی(ع)''' مشهور به ابو الفضل، ابو قربه و سقّا، فرزند [[امام علی(ع)]] و [[ام البنین|ام‌البنین]] است که در ۴ شعبان سال ۲۶ هجری در [[مدینه]] متولد شد و در [[عاشورا|عاشورای]] سال ۶۱ هجری، پیش از [[امام حسین (ع)|امام حسین(ع)]]، در ۳۴سالگی به شهادت رسید. منابع او را به شجاعت، مهارت سوارکاری، زیبایی چهره و قامت بلند ستوده‌اند. همسرش لبابه بود و نسل ایشان از فرزندش عبیدالله ادامه یافت. در [[کربلا]] برای آوردن آب به شریعه [[فرات]] رفت، پس از نبرد با نگهبانان، در بازگشت دستانش قطع و شهید شد. روایات، مقام بلند او در بهشت را بیان می‌کنند. مرقدش در کربلا و مقام‌های «کف العباس» از اماکن زیارتی مرتبط‌اند.

== نسب و خانواده==
عباس بن علی بن ابی طالب، با کنیه ابی الفضل و ابو قِربَه (پدر مَشک) و ملقب به سقّا<ref>- نسب قریش، ص 43 ؛ عمده الطالب، ص328.</ref>، قمر بنی‌هاشم و باب الحوائج<ref>«کنیه‌ها و لقب‌های حضرت عباس علیه السلام»، ص34-36</ref> نخستین فرزند [[امام علی(ع)|امام علی (ع)]]، پس از شهادت [[حضرت زهراء (س)]] از [[ام البنین]] بود که در روز چهارم شعبان سال 26 هجری در [[مدینه]] به دنیا آمد. 14 ساله بود که پدرش امام علی(ع) به شهادت رسید. او در رکاب برادر و پیش از او در دهم محرم سال 61 در سن 34 سالگی به شهادت رسید.<ref>- اعیان الشیعه، ج 7، ص429.</ref> مادرش کلابیه دختر حِزام بن خالد بود که بعدا ام البنین لقب گرفت. عبدالله، جعفر و عثمان به ترتیب برادران دیگر عباس از ام البنین بودند.<ref>- عمده الطالب، ص328؛ تنقیح المقال،ج38، ص405.</ref>

منابع عباس را به شجاعت و مهارت در سوارکاری، زیبایی چهره و بلندی قامت ستوده اند. <ref>- مقاتل الطالبیین، ص90؛ الصحیح من سیره الامام الحسین، ج14، ص18.</ref>

عباس با لُبابه دختر عبیدالله بن عباس بن عبدالمطلب (دخترِ پسر عموی پدرش) ازدواج کرد.<ref>- نسب قریش، ص133؛ المحبّر، ص413</ref> که حاصل این ازدواج، دست کم، دو فرزند به نامهای عبیدالله و فضل بود.<ref>- سوگنامه آل محمد، ص294.</ref> ونسل حضرت عباس تنها از این عبیدالله باقی مانده است.<ref>- تاریخ امام حسین، ج9، ص709 و 710.</ref> 
==در کربلا==
عباس بن علی، در سپاه برادرش [[امام حسین (ع)|امام حسین(ع)]] در [[کربلا]] حضور داشت. امام حسین (ع)، برادرش عباس را بسیار دوست می‌داشت و در روز عاشورا او را با عنوان « بنفسی انت یا اخی» ( فدایت شوم برادرم ) خطاب کرد.<ref>- وقعه الطف، ص193.</ref> 
عباس، روز عاشورا با خواهش برادرش ابی عبدالله(ع) برای آوردن آب، روانه شریعه فرات که در دست دشمن بود، شد. چهار هزار نفر موکل بر شریعه فرات بودند و عباس با کشتن 80 نفر از آنها توانست وارد شریعه شود اما در بازگشت دستان او را قطع کردند و سپس او را به شهادت رساندند.<ref>  الصحیح من سیره الامام الحسین، ج14، ص18 – 21.</ref>شهادت عباس باعث ناراحتی عمیق در چهره امام شد.<ref>- تاریخ امام حسین، ج15، ص629.</ref> 
==فضائل==
روایاتی از [[امامان شیعه]] نقل شده که در آن‌ها حضرت عباس دارای مقامی رفیع در بهشت دانسته شده است.<ref>ناسخ التواریخ، ج2، ص435 و ج4، ص295.</ref> در روایتی از [[امام صادق(ع)]] آن حضرت او را به دلیل بصیرت کامل و ایمان استوار و همراهی امام حسین تا پای شهادت ستوده است.<ref>- عمده الطالب، ص327.</ref>

== در فرهنگ شیعی ==
حضرت بی الفضل در باور و فرهنگ شیعی مَظهرِ تمام و کمال ایثار و از خودگذشتگی و جانفشانی و مبارزه با ظلم وستم است. ایثار وی در نیاشامیدن آب و تلاشش برای رساندن آب به خیمه‌های برادرش اباعبدالله،لقب سقا را برای وی به یادگار گذاشت<ref>انساب الطالبیین،168.</ref> و باعث شد در طول تاریخ نیز آبخوری‌هایی به نام سقّا‌خانه حضرت عباس  یا امام حسین (ع)، برای استفاده عموم مردم ایجاد شود.<ref>بحار الانوار،ج44،ص303 و ج59، ص286.</ref> 

== اماکن زیارتی مرتبط با حضرت عباس==
[[پرونده:قدمگاه حضرت ابوالفضل در آلبانی.jpg|300px|thumb|left|قدمگاه منسوب به حضرت عباس در کشور آلبانی]]
{{اصلی|حرم حضرت عباس(ع)}}
مرقد حضرت ابی الفضل العباس در کربلا اکنون در 378 متری شمال شرقی حرم مطهر امام حسین (ع) قرار دارد و هر ساله به ویژه در ایام اربعین حسینی، پذیرایِ میلیونها زائر است. حدّ فاصل بین حرم امام حسین و حرم حضرت ابی الفضل العباس را هم «بین الحرمین» می¬گویند.

حرم حضرت عباس نزد شیعیان از احترام بسیاری برخوردار است و گزارش‌های زیادی درباره کرامات حضرت عباس در شفا دادن بیماران و برآوردن حاجت‌ها نقل شده است.<ref>تاریخ امام حسین،ج9،ص176؛ سفرنامه گوهر مقصود، ص 197.</ref>
===کف العباس===
کفّ العباس یا مقام دست چپ حضرت عباس، در قسمت جنوب شرقی بیرون حرم، به صورت ساختمانی کوچک و مدوّر با پنجره¬¬های برنزی است که گویند محل قطع شدن دست چپ حضرت ابو الفضل بوده است. مقام دست راست نیز نزدیکی باب علقمه در شمال شرقی حرم، داخل کوچه¬ای باریک است.<ref>- زمینی از جنس بهشت، ص217.</ref>برخی محققین برآنند که این دو مقام، مقام‌هایی نمادین هستند.<ref>- جزوه منتشر شده در مورد مقامهای مشکوک توسط پژوهشکده حج و زیارت قم.</ref>

=== قدمگاه‌ها ===
قدمگاه‌های متعددی در ایران به نام قدمگاه حضرت ابوالفضل وجود دارد.<ref>تاریخ تشیع در ایران، ص855</ref> خبرگزاری‌ها از قدمگاهی به نام حضرت ابوالفضل در بالای کوه تیموری در کشور آلبانی خبر داده‌اند.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/3738489/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 «مقام حضرت عباس در اروپا]»</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
* اعیان الشیعه، امین عاملی سید محسن(م1371ق)، تحقیق حسن امین، بیروت، دار التعارف، 1403.
* انساب الطالبیین، سمرقندی حسین بن عبدالله (م1043ق)، تحقیق عبدالکریم جنابی، قاهره، مکتبه الثقافه الدینیه، 1426. 
* تاریخ امام حسین(ع)، موسوی اکرم و...، تهران، سازمان پژوهشی و برنامه ریزی آموزشی،1378ش. 
* تنقیح المقال فی علم الرجال، مامقانی عبدالله (م1351ق)، قم، مؤسسه آل البیت، 1423.
* جزوه منتشر شده در مورد مقامات مشکوک در عتبات عا لیات، ارائه دهنده : بحر العلوم محمد مهدی فقیه جلالی ، پژوهشکده حج و زیارت قم.
* زمینی از جنس بهشت، تقیان حبیب الله، قم، حسنین، 1384ش. 
* سفرنامه گوهر مقصود، میرخانی طهرانی (م1350ق)، تهران، مرکز پژوهشی میراث مکتوب،1385ش.
* الصحیح من سیره الامام الحسین (ع)، عسکری مرتضی (م1428ق)، بیروت، نشر نو،1430.
* عمده الطالب فی انساب ابی¬طالب، ابن عنبه حسنی (م828ق)، قم، انصاریان، 1417. 
* «کنیه‌ها و لقب‌های حضرت عباس علیه السلام»، ابوالفضل هادی منش، مجله مبلغان، شماره 106، مرداد و شهریور 1387ش.
* مثیر الاحزان، ابن نما جعفر بن محمد (م680ق)، ترجمه علی کرمی، قم، نشر حاذق، 1380ش. 
* المحبَّر،ابن حبیب (م245ق)، تحقیق سید کسروی حسن، قاهره، دار الغد العربی، بی تا. 
* مقاتل الطالبیین، ابوالفرج اصفهانی (م358ق)، تحقیق احمد صقر،بیروت، مؤسسه الاعلمی،1419.
* وقعه الطف، ابومِخنَف لوط بن یحیی (م157ق)،تحقیق محمد هادی یوسفی غروی، قم، جامعه مدرسین، 1417
* تاریخ تشیع در ایران، از آغاز تا طلوع دولت صفوی، رسول جعفریان، تهران، علم، ۱۳۸۷

[[رده:امامزادگان کربلا]]
[[رده:فرزندان امام علی(ع)]]