در حال ویرایش حضرت فاطمه زهرا(س)

{{جعبه اطلاعات اشخاص
|عنوان             = 
|تصویر             = 
|عرض تصویر         = 
|توضیح تصویر       = 
|نام کامل          = حضرت فاطمه زهرا(س)
|کنیه              = 
|لقب               = زهرا. کوثر. صدیقه
|نسب               = 
|زادروز            = سال ۵ بعثت (قول مشهور شیعه)
|کشور تولد         = 
|شهر تولد          = 
|محل زندگی         = 
|مهاجر/انصار       = 
|نام همسر          = [[امام علی(ع)]]
|فرزندان           = [[امام حسن(ع)]]. [[امام حسین(ع)]]
|خویشاوندان سرشناس = 
|دین               = 
|مذهب              = 
|پیشه              = 
|مناصب             = 
|نحوه درگذشت/شهادت = 
|تاریخ درگذشت      =  سال ۱۱ هجری
|شهر درگذشت        =  مدینه
|کشور درگذشت       =  
|آرامگاه           = نامعلوم

|زمان اسلام آوردن   = 
|نحوه اسلام آوردن   = 
|حضور در جنگ‌ها     = 
|هجرت به           = 
|دلیل شهرت         = 
|نقش‌های برجسته     = 
|دیگر فعالیت‌ها     = 

|نام زیارتگاه      = 
|سمت               = 
|خدمت              = 
|محل اقدام         = 
|سفر               = 
|نوشته‌ها           = 
|موقوفات           = 
|بناهای ساخته شده  = 
|مقام علمی         = 

|پس از             =
|پیش از            =

|اساتید            = 
|محل تحصیل         = 
|اجازه روایت از    = 
|اجازه اجتهاد از   = 
|شاگردان           = 
|اجازه روایت به    = 
|اجازه اجتهاد به   = 
|تالیفات           = 

|فعالیت سیاسی      = 
|فعالیت اجتماعی    = 
|فعالیت مذهبی      = 

|وبگاه رسمی        = 
|امضا              =  
}}
'''حضرت فاطمه زهرا(س)''' دختر [[حضرت محمد (ص)|پیامبر اسلام(ص)]] و همسر [[امام علی(ع)]]، در اعتقاد شیعیان دارای مقامی والا و جزء [[چهارده معصوم]] است. [[امام حسن(ع)]] و [[امام حسین(ع)]] فرزندان او هستند. روایات زیادی از فضائل و سیره عبادی او نقل شده است.

مکان‌هایی در مدینه به حضرت زهرا(س) منسوب است؛ از جمله: [[خانه فاطمه(س)|خانه ایشان]] که با امام علی(ع) در آن زندگی می‌کردند،  و همچنین [[بیت‌الاحزان]]، [[مولد فاطمه(س)|محل تولد حضرت فاطمه]] و محراب فاطمه در [[مسجد النبی]].

مکان دفن حضرت زهرا(س) به طور قطعی روشن نیست. مورخان خانه ایشان و [[بقیع|قبرستان بقیع]] را از مکان‌های احتمالی محل دفن حضرت بیان کرده‌اند.

==معرفی و جایگاه==
حضرت فاطمه(س) دختر [[حضرت محمد (ص)|پیامبر اسلام(ص)]] و [[خدیجه کبری(س)]]<ref>سیرة النبویه، ج۱، ص۱۹۰.</ref> و همسر [[امام علی(ع)]] بود.<ref>المناقب، ص۳۳۶.</ref> قول مشهور در میان شیعیان این است که وی در ۲۰ جمادی‌الثانی سال ۵ بعثت در [[مکه]] به دنیا آمد.<ref>مصباح المتهجد، ص۷۹۳؛ طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۲۹۰</ref> [[امام حسن مجتبی(ع)|امام حسن(ع)]]، [[امام حسین (ع)|امام حسین(ع)]]، [[حضرت زینب(س)|زینب(س)]] و [[ام کلثوم|ام‌کلثوم]] از فرزندان او هستند.<ref>الإرشاد، ج۱، ص۳۵۵.</ref> درگذشت حضرت زهرا(س) در سال یازدهم هجرت واقع شد.<ref>اعلام الوری، ج۱، ص۳۰۰.</ref>

در اعتقاد شیعیان حضرت فاطمه(س) از چهارده معصوم شمرده می‌شود که دارای مقام عصمت است.<ref>الفصول المختاره، ص۸۸؛ الشافی فی الامامة، ج۴، ص۹۵.</ref> گفته شده شیعیان اجماع قطعی بر عصمت حضرت فاطمه(س) دارند.<ref>بحار الانوار، ج۲۹، ص۳۳۵.</ref> در روایاتی از علاقه زیاد حضرت زهرا(س) به عبادت،<ref>طوسی، الأمالی، ص۵۲۸.</ref> نماز، روزه‌داری<ref>علل الشرایع، ج۱، ص۱۸۲.</ref> و شب زنده‌داری سخن گفته شده است.<ref>مناقب آل‌ابی‌طالب، ج۳، ص۱۱۹.</ref>

حضرت فاطمه(س) مورد علاقه شدید پیامبر(ص) بوده است. در روایتی مشهور آمده است: «فاطِمة بَضعَة منّى، فَمَن اغضَبَها اغضَبَنى؛ فاطمه پاره تن من است، هركس كه فاطمه را به غضب بياورد مرا به غضب مى آورد.»<ref>مفید، الامالی، ۱۴۱۴ق، ص۲۶۰؛ طوسی، الامالی، ۱۴۱۴ق</ref> روایات زیادی از پیامبر(ص) و [[اهل‌بیت(ع)]] درباره فضائل اخلاقی و جایگاه حضرت زهرا(س) نقل شده است.<ref>علل الشرایع، ج۲، ص۱۸۲؛ دلائل الامامة، ص۸۱؛ الخصال، ج۱، ص۶۵.</ref> 

== مولد فاطمه(س) ==
{{اصلی|مولد فاطمه(س)}}
محل تولد حضرت زهرا(س)، در [[خانه حضرت خدیجه(س)]] در [[مکه]] بود. این مکان اتاقی از خانه [[حضرت خدیجه (س)|حضرت خدیجه]] بود که گنبدی بالای آن ساخته بودند و محل زیارت بود.<ref>رحله ابن جبیر، ص۸۱</ref> این مکان امروزه از میان رفته و در محدوده [[مسجد الحرام|مسجدالحرام]] قرار گرفته است.

== فدک ==
{{اصلی|فدک}}
فدک باغی بود که در [[غزوه خیبر]] بدون درگیری و جنگ به دست مسلمانان افتاد<ref>امتاع الاسماع، ج۱، ص۳۲۵.</ref> و [[پیامبر(ص)]] بر پایه آیه فیء (آیه ۷ سوره حشر) آن را به حضرت زهرا بخشید.<ref>مفاتیح الغیب، ج۲۹، ص۵۰۶؛ المیزان، ج۱۹، ص۲۰۳.</ref> پس از رحلت پیامبر، درباره ملکیت فدک نزاع رخ داد و [[ابوبکر بن ابی‌قحافه|ابوبکر]] آن را به نفع خلافت مصادره کرد و حضرت فاطمه نیز خطبه فدکیه را در دفاع از مالکیت خود بر آن ایراد کرد.<ref>السقیفة و فدک، ص۱۰۹.</ref>

فدک دهکده‌ای حاصل‌خیز در نزدیکی [[خیبر]] و به فاصله ۲۰۰ کیلومتری مدینه بود<ref>معجم البلدان، ج۴، ص۲۳۸.</ref> که یهودیان در آن زندگی می‌کردند.<ref>معجم معالم الحجاز، ج۲، ص۲۰۶ و ۲۰۵ و ج۷، ص۲۳</ref>

== محل دفن ==
{{اصلی|محل دفن حضرت زهرا(س)}}
حضرت زهرا(س) چندین ماه پس از رحلت پیامبر(ص) درگذشت. به اعتقاد شیعیان، حضرت زهرا در جریان حمله به خانه برای فراخواندن امام علی(ع) برای بیعت با [[ابوبکر بن ابی‌قحافه|ابوبکر]]، بیمار و مجروح شد و به همین سبب، به شهادت رسید.<ref>الکافی، ج۱، ص۴۵۸.</ref>

محققان تاریخ اسلام گفته‌اند محل دقيق قبر حضرت فاطمه روشن نیست.<ref>آثار اسلامی مکّه و مدینه، ج۱، ص۳۳۹؛ مأساة الزهرا(س)، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۲۵۲ و ۲۵۳.</ref> برخی منابع گفته‌اند مکان دفن حضرت زهرا در بقیع است<ref>کشف الغمه، ج۱، ص۵۰۱.</ref> و برخی معتقدند حضرت زهرا در خانه خود دفن شد.<ref>الموسوعة الکبری عن فاطمة الزهراء، ج۱۶، ص۱۱۳؛ تاريخ المدينة المنورة، ج۱، ص۱۰۴ و ص۱۱۰. </ref> در احاديث امامان شيعه بيشتر محل دفن، خانه خود حضرت معرفی شده است.<ref>تاريخ المدينة المنورة، ج۱، ص۱۰۷؛ مصباح المتهجد، ج۲، ص۷۱۱.</ref>

== زیارت حضرت فاطمه(س) ==
{{اصلی|زیارت حضرت فاطمه(س)}}
زیارت حضرت فاطمه(س) عملی است که با خواندن [[زیارت‌نامه]] در مکان قبر آن حضرت یا از راه دور انجام می‌شود. روایاتی در ثواب و فضیلت زیارت حضرت زهرا(س) در منابع روایی نقل شده است؛ از جمله از پیامبر(ص) نقل شده که هر کس بر فاطمه (س) صلوات بفرستد در بهشت به من ملحق خواهد شد.<ref>بحارالانوار، ج۴۱، ص۶۵.</ref>

== خانه فاطمه(س) ==
{{اصلی|خانه فاطمه(س)}}
خانه یا حجره فاطمه، خانه‌ای که حضرت فاطمه پس از ازدواج با [[امام علی(ع)]] در آن زندگی می‌کرد و کنار [[مسجد النبی|مسجدالنبی]] و نیز کنار [[حجره رسول‌الله|خانه پیامبر و عایشه]] قرار داشت.<ref>تاریخ مکة المشرفة، ص۲۷۰.</ref> این خانه امروزه از بین رفته و موقعیت کنونی آن داخل مسجدالنبی و درون محدوده [[حجره پیامبر|حجره]] و [[قبر پیامبر|مرقد پیامبر(ص)]] قرار گرفته است.<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۲۰۳ تا ص۲۱۰.</ref>

== محراب فاطمه ==
مسجدالنبی [[محراب‌های مسجدالنبی|محراب‌های متعددی]] دارد که یکی از آنها به نام [[محراب بیت فاطمه]] است. محراب فاطمه سمت جنوبی [[محراب تهجد]]، داخل [[حجره رسول‌الله|حجره شریفه]] قرار دارد.<ref>عمارة و توسعه المسجد النبوی، ص۶۱.</ref>

== مسجد فاطمه زهرا (س) ==
{{اصلی|مسجد فاطمه زهرا (س)}}
مسجد فاطمه زهرا(س) از مسجدهای [[مدینه]] است که بعد از قرن 14 هجری در جنوبی‌ترین محدوده [[مساجد خندق|مساجد فتح]] ساخته شده و در نزدیکی غرب [[مسجد امام علی در خندق|مسجد حضرت علی]] قرار دارد. نام دیگر این مسجد را مسجد سعد بن معاذ ذکر کرده‌اند.<ref>معالم المدینه المنوره بین المعماره و التاریخ، جزء الرابع، مجلد رابع، ص۱۸۰.</ref>

== بیت‌الاحزان ==
{{اصلی|بیت‌الاحزان}}
بیت‌الاحزان مکان گریه و سوگواری حضرت زهرا(س) در [[بقیع]] بود. بیت‌الاحزان مکانی بود که در آنجا حضرت زهرا(س) پس از رحلت [[پیامبر(ص)]]، در سوگ پدر و مصائب پس از رحلت وی، سخت گریه و شیون می‌کرد.<ref>جواهر التاریخ، ج۱، ص۱۳۴.</ref> امروزه هیچ نشانی از آن در قبرستان بقیع باقی نمانده است.

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
{{منابع}}
* '''آثار اسلامی مکّه و مدینه'''، جعفریان، رسول، تهران، مشعر، ۱۳۸۲ش.
* '''الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد'''، مفید، محمدبن محمد، قم، کنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ق.
* '''اعلام الوری'''، طبرسی، فضل بن حسن،  قم، مؤسسة آل‌البیت لاحیاء التراث، ۱۴۱۷ق.
* '''الامالی'''، طوسی، محمدبن حسن، تحقیق مؤسسة البعثة، قم، دارالثقافة، ۱۴۱۴ق.
* '''الامالی'''، مفید، محمدبن محمد، تحقیق حسین استادولی، علی‌اکبر غفاری، بیروت، دارالمفید، ۱۴۱۴ق.
* '''امتاع الاسماع'''، مقریزی، احمد بن علی، به کوشش محمد عبدالحمید، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۲۰ق.
* '''بحارالانوار'''، مجلسی، محمدباقر، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، 1421ق.
* '''بحارالانوار'''، مجلسی، محمدباقر، بیروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۴ق.
* '''تاريخ مکة المشرفة و المسجدالحرام و المدينة الشريفة و القبر الشريف،''' محمد بن احمد ابن الضياء، تحقيق العدوي، مکه، مکتبة التجارية مصطفي احمد الباز، 1416ق.
* '''تاريخ المدينة المنورة'''، ابو زيد عمر بن شبه، قم، دار الفكر، 1368 ش.
* '''تاريخ و آثار اسلامي مكه مكرمه و مدينه منوره،''' قائدان، اصغر، تهران، مشعر، 1386ش.
* '''جواهر التاریخ،''' کورانی، علی، دار الهدی، 1425ق.
* '''الخصال'''، صدوق، محمد بن علی بن بابویه، تحقیق علی‌اکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین، چاپ اول، ۱۳۶۲ش.
* '''دلائل الامامة'''، طبری امامی، محمدبن جریر، قم، مؤسسة البعثة، ۱۴۱۳ق.
* '''رحلة ابن جبیر'''، محمد بن احمد بن جبیر، بیروت، دار و مکتبة الهلال، بی‌تا. 
* '''السقیفة و فدک'''، جوهری بصری، احمدبن عبدالعزیز، تحقیق محمدهادی امینی، بیروت، شرکة الکتبی، ۱۴۱۳ق. 
* '''سیرة النبویه'''، ابن‌هشام، ابومحمد عبدالملک بن هشام حمیری، تحقیق مصطفی السقا، ابراهیم الابیاری، عبدالحفیظ الشبلی، بیروت، دارالمعرفه. 
* '''الشافی فی الامامة'''، سید مرتضی، علی بن حسین، تهران، مؤسسه الصادق(ع)، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق. 
* '''علل الشرایع'''، صدوق، محمدبن علی بن‌بابویه، تحقیق سیدمحمدصادق بحرالعلوم، النجف الاشرف، المکتبة الحیدریة، ۱۳۸۵ق.
* '''عمارة و توسعة المسجد النبوی الشریف عبر التاریخ'''، ناجی محمد حسن عبدالقادر الانصاری، نادی المدینه المنوره الادبی، ۱۹۹۶م.
* '''الفصول المختاره'''، مفید، محمد بن محمد بن نعمان، قم،‌ کنگره جهانی شیخ مفید، چاپ اول، ‌۱۴۱۳ق.
* '''الکافی'''، کلینی، محمد بن یعقوب، تصحیح علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیة، ۱۴۰۷ق.
* '''کشف الغمة فی معرفة الأئمة'''، اربلی، علی بن عیسی‏، تحقیق و تصحیح سید هاشم رسولی محلاتی، تبریز، بنی‌هاشمی‏، ۱۳۸۱ق.
* '''مأساة الزهرا(س)'''، عاملی، سید جعفر مرتضی، بیروت، دار السیره، ۱۴۱۸ق.
* '''مصباح المتهجد'''، محمد بن حسن طوسی، بیروت، موسسه فقه الشیعه،1411ق.
* '''معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ'''،‌ عبدالعزیز بن عبدالرحمن کعکی،‌ جزء الرابع، بیروت، 2011.
* '''معجم البلدان'''، یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، بیروت، دارصادر، چاپ دوم، ۱۹۹۵م.
* '''معجم معالم الحجاز'''، بلادی، عاتق بن غیث، مکه، مؤسسة الریان، ۱۴۳۱ق.
* '''مفاتیح الغیب'''، فخر رازی، محمد بن عمر، بیروت، داراحیاء التراث العربی، سوم، ۱۴۲۰ق.
* '''مناقب آل ابی‌طالب'''، ابن‌شهرآشوب، محمدبن علی، گروهی از اساتید نجف اشرف، النجف الاشرف، المکتبة الحیدریة، ۱۳۷۶ق.
* '''المناقب'''، خوارزمی، موفق بن احمد، تحقیق مالک محمودی، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۱ق.
* '''الموسوعة الکبری عن فاطمة الزهرا(س)'''، انصاری زنجانی، اسماعیل، بی‌جا، دلیلنا، بی‌تا.
* '''المیزان فی تفسیر القرآن'''، طباطبایی، سید محمدحسین، قم، انتشارات جامعه مدرسین، ۱۴۱۷ق.
{{پایان}}