در حال ویرایش دکه الاغوات

'''دکه الاغوات'''، سکویی است در  [[مسجدالنبی]] و در شمال [[حجره شریفه]] که محل استقرار و عبادات [[اغوات]] بوده است.

==مکان==
این سکو در شمال حجره شریفه بین [[باب جبرئیل]] و [[باب‌النساء]] قرار گرفته است. ارتفاع آن حدود ۴۰ سانتی‌متر از کف مسجد است، طولش ۱۲ متر و عرض آن ۸ متر. سه طرف دکه به جز ضلع جنوبی، با نرده‌های کوتاه احاطه شده است. <ref>معالم المدینه المنوره، ج1، ص 233</ref>

==اغوات و وظایف==
اَغوات، آغوات و آغاوات جمع كلمه آغا و اَغا است كه به خادم خواجه حرمين می‌گفته‌اند. كلمه آغا از ريشه مغولی به معنای بانو، خانم و شاهزاده خانم<ref>آينده (ماهنامه)، س۱۶، ص۳۹۴-۳۹۶</ref> وآقا در زبان كهن مغولی به معنای برادر و خواهر بزرگ، فرمانده، نجيب، قدرتمند، عمو، جد، پدرزن و بزرگسال‌تر است.<ref>آينده (ماهنامه)، سال۱۶، ص۳۹۴-۳۹۹</ref> در زبان فارسی، آغا به معنای خاتون، بی‌بی، و بانوی حرم و كلمه‌ای احترام‌آميز برای خادمان خواجه بوده است.<ref>لغت‌نامه، ج۱, ص۱۱۳، «آغا».</ref> اين دو كلمه از زبان تركي وارد زبان عربی شدند و عرب زبانان هر دو را به معناي «مرد بزرگوار» به‌كار بردند.<ref>حفة المحبين، ص۵۳؛ التاريخ القويم، ج۴، ص۲۶</ref>

واژه آغا در اواخر دوران [[ممالیک چرکسی|مماليك چَرْكَسي]] (حك: ۷۸۴ـ۹۲۲ق.) و نيز پس از قدرت گرفتن [[عثمانی|تركان عثمانی]]، براي اشاره به شخص خواجه به كار مي‌رفت. اما در حجاز خادمان خواجه حرمين شريفين را اغوات گفتند كه پيشتر به طواشيه به معنای اخته<ref>المعجم الوسيط، ج۲، ص۵۷۰؛ تاج العروس، ج۱۷، ص۲۴۸، «خصو».</ref> مشهور بودند. 

رواج بکارگیری اغوات در مسجد النبی (ص) از دوره [[ایوبیان]] آغاز شد.<ref>موسوعة مرآة الحرمين، ج۳، ص۴۳؛ المسجد النبوي، ص۳۷۷.</ref> یکی از دلایلی که برای بکارگیری اغوات ذکر شده این است که ایوبیان پس از تلاش [[صلیبیون]] برای تعرض به [[حجره رسول‌الله|حجره نبوی]]<ref>المسجد النبوي، ص۳۷۷.</ref>، نخستین گروه [[اغوات]] را برای حراست و خدمت حرم وقف کردند.<ref>نصيحة المشاور، ص۲۹۰-۲۹۱.</ref> 

وظایف اغوات شامل حراست از [[روضه شریفه]] [[و حجره شریفه|و حجره نبوی]]، نگهداری کلید‌های روضه و [[منبر پیامبر|منبر]]، همراهی [[امام جمعه]]، اعلامیه‌های سلطان از روی دکه و حفظ نظم و حرمت حرم بود. لباس آنان خاص بود؛ عمامه سفید، کمربند رنگی و ظاهری متمایز. آنان از [[آفریقا]] (به‌ویژه [[حبشه]]) انتخاب می‌شدند و تمام عمر خود را وقف خدمت حرم می‌کردند. این سنت تا اواخر دهه ۱۹۷۰ میلادی ادامه داشت، اما با [[فتوا|فتوای]] [[مفتیان]] [[عربستان]]، پذیرش اغوات جدید متوقف شد.

==علت نام‌گذاری==
اغوات در اين دكه به قرائت قرآن، ادعيه و [[نمازهای مستحب]] مشغول می‌شدند. شايد به همين سبب اين مكان را دكه الاغوات ناميدند. از ورود افراد ديگر به درون دكه جلوگیری می‌شد و تنها اغوات اجازه حضور و استراحت در آن را داشتند.

==تفاوت دکه الاغوات و صفه==
در زمان [[پیامبر اکرم (ص)]]، مهاجران فقیر  که به مدینه می‌آمدند، نیاز به مکانی برای سکونت و عبادت داشتند. پیامبر (ص) دستور دادند در عقب مسجد، در گوشه شمال شرقی، سکویی بسازند و با شاخه‌های نخل آن را سقف‌پوش کنند. این مکان «صفه» یا «ظله» نامیده شد و به «اصحاب صفه» اختصاص یافت. این گروه شامل فقرای عزب بودند که قرآن می‌آموختند، حدیث حفظ می‌کردند و در جنگ‌ها شرکت می‌کردند.
 
با گسترش مسجد در عصر ولید بن عبدالملک (دوره اموی)، موقعیت صفه تغییر کرد. برخی منابع اين دكه را با دكه اصحاب صفه يكسان می‌دانند و بعضی نيز آن را باقيمانده‌ای از دكه اصحاب صفه می‌شمرند.

==موقعیت کنونی==
امروزه که سنت اغوات به پایان رسیده است، دکه همچنان پابرجاست و زائران می‌توانند آن را مشاهده کنند، اما کاربرد اصلی آن به عنوان سکوی خادمان، دیگر فعال نیست.
==پانویس==
{{پانویس}}