در حال ویرایش زائر

'''زائر''' به کسی می‌گویند که به [[زیارت]] [[بیت‌الله|خانه خدا]]، قبور [[پیامبر(ص)]] و [[اهل بیت|اهل‌بیت(ع)]]، بزرگان دین و امامزاده‌ها می‌رود. به زائران اماکن مقدس لقب‌هایی مثل حاجی، کربلایی یا مشهدی داده می‌شود. زائر قصد تکریم و تعظیم زیارت‌شونده را دارد و علاقه‌مند به اوست. هدف غایی زائر در زیارت ائمه(ع) و اولیاءالله، تقرب به خداوند است.  

آدابی برای زائر توصیه شده است؛ مانند: [[غسل زیارت]]، پوشیدن لباس پاکیزه، پرهیز از سخنان بیهوده، خوشبوکردن خود، بجا آوردن نماز زیارت، تلاوت قرآن و پرهیز از بلندکردن صدا در حرم‌ها است.[[پرونده:زائران حرم حضرت فاطمه معصومه(س).jpg|بندانگشتی|زائران حرم حضرت معصومه (س) در اواخر [[قاجاریان|دوره قاجار]]]]

زائر در لغت به معنای دیدارکننده است؛ و زائر کسی است که [[بیت‌الله|خانهٔ خدا]] و مرقد پیامبران و [[اهل بیت|امامان]] و اولیاء و صاحبان مقامات و عارفان و مکان‌های مذهبی را زیارت می‌کند.<ref>فرهنگ‌نامه زیارت، ص۳۵؛ زیارة الإمام الحسین علیه السلام، ص۱۵.</ref> در واقع زائر قصد کسی را می‌کند که به او محبت دارد و بر اساس علاقه و اندیشه به سوی او حرکت می‌کند تا او تعظیم و تکریم شود.<ref>پیام عاشورا، ص۱۹ و ص۲۰.</ref> همچنین زائر بیت‌الله مسلمانی است که بنا بر وجوب دینی، یا از روی استحباب، به زیارت خانه خدا می‌رود و حاجی می‌شود.<ref>فرهنگ زیارت، ص۱۱۱.</ref>

هدف غایی زائر در زیارت ائمه(ع) و اولیاءالله، تقرب به خداوند است؛ در واقع زائر از امام‌شناسی به معرفت نفس و معرفت الهی می‌رسد و به‌سوی تکامل حقیقی حرکت می‌کند.<ref>«بررسی تحلیلی فلسفه زیارت در روایات امامیه»، نانکلی، زینب، ص۱.</ref> برای زائر در برخی زیارت‌ها مانند [[زیارت اربعین]]، آثاری از زیارت برشمرده‌اند که به اوصاف و مکارم اخلاقی مانند: تهذیب نفس، تمرین صبر و استقامت، افزایش عشق و محبت و تقویت دینداری و ایجاد روحیهٔ ظلم‌ستیزی می‌رسد.<ref>«زیارت اربعین و نقش آن در تربیت فردی و اجتماعی زائر از منظر روایات»، ص۶۵؛ «تأثیر زیارت بر تربیت اخلاقی»، ص۳۳.</ref>

خانه و اقامتگاه زائر. به خانه‌ها، مهمان‌خانه‌ها، مسافرخانه‌ها و حسینیه‌هایی که برای اقامت چند روزهٔ زائران در [[مکه]]، [[مشهد]]، [[کربلا]] و شهرهای زیارتی دیگر اختصاص دارد، زائرسرا گفته می‌شود.<ref>فرهنگ‌نامه زیارت، ص۳۶.</ref> همچنین جمع زائر، زُوّار است به معنای زیارت‌کنندگان.<ref>فرهنگ‌نامه زیارت، ص۳۶.</ref>

در [[مفاتیح‌الجنان|کتاب مفاتیح‌الجنان]]، مجموعه‌ای از آداب برای زائر ذکر شده است که شامل [[غسل زیارت]]، پوشیدن لباس پاکیزه، پرهیز از سخنان بیهوده، خوشبوکردن خود، بجا آوردن نماز زیارت، تلاوت قرآن و پرهیز از بلندکردن صدا در حرم‌ها است.<ref>قمی، کلیات مفاتیح‌الجنان، انتشارات اسوه، ص۳۰۶–۳۱۳.</ref> همچنین زائر با سفره‌ها و ره‌توشه‌های رنگین به زیارت نمی‌رود (به‌ویژه در زیارت امام حسین علیه‌السلام)؛ بلکه با حالت غمگینانه و حزن‌آلود به زیارت می‌رود، چنان‌که به قبر پدر یا مادرش می‌رود.<ref>فرهنگ زیارت، ص۲۱۵.</ref> گفته شده است شخص زائر در حین زیارت ائمه و اولیاء باید مراقب باشد که در وادی [[شرک]] نیافتد و بداند همه چیز دست خداست و توحید را در عبادات و مناجات‌های خود در مکان‌های زیارتی مورد توجه خود قرار دهد و کاری خلاف سیره اهل‌بیت(ع) انجام ندهد.[[پرونده:زائران حرم حضرت معصومه(س)، ۱۳۵۶ش..jpg|بندانگشتی|زائران [[حرم حضرت معصومه(س)]] در [[قم]]، ۱۳۵۶ش.]]

زائر در زیارت باید ویژگی‌ها و خصوصیاتی داشته باشد که زیارت او معرفت‌زا باشد. زائر کسی است که با عشق و شوق به دیدار مکان‌های مقدس و مزار اولیای الهی می‌رود. زیارت زائر نمودی از احساس شوق درونی و نشانه‌ای از محبت است. برای زائر نه‌تنها خود محبوب مهم است، بلکه هر چیزی که رنگ تعلق و رایحه انتساب به او را داشته باشد، مطلوب است.<ref>فرهنگ زیارت، ص۲۴.</ref>

 

حضور در کنار مزار امام و زیارت قبر پیشوایان معصوم، نوعی تجدید عهد و پیمان با امام است.<ref>فرهنگ زیارت، ص۱۶۷.</ref> زائر پس از زیارت باید بهتر از قبل از آن باشد؛ این تحول و انقلاب روحی، نشانهٔ اثرپذیری از جذبه‌های معنوی است.<ref>فرهنگ زیارت، ص۵۸</ref>