در حال ویرایش سازماندهی حج و حجگزاری ایرانیان
این ویرایش را میتوان خنثی کرد. لطفاً تفاوت زیر را بررسی کنید تا تأیید کنید که این چیزی است که میخواهید انجام دهید، سپس تغییرات زیر را ذخیره کنید تا خنثیسازی ویرایش را به پایان ببرید.
| نسخهٔ فعلی | متن شما | ||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[پرونده:عکس سازمان حج و زیارت.jpg|بندانگشتی|نمایی از سازمان حج و زیارت]] | [[پرونده:عکس سازمان حج و زیارت.jpg|بندانگشتی|نمایی از سازمان حج و زیارت]] | ||
'''سازماندهی حج و حجگزاری ایرانیان'''، در دوران مختلف، شیوهها و آداب خاصی داشته است. در گذشته، حج ایرانیان در قالب کاروانهای محلی به سرپرستی [[حملهداران]] انجام میشد و نقش حکومتها بیشتر به تأمین امنیت و تعیین [[امارت حج|امیرالحاج]] محدود بود. در [[قاجاریان|دوره قاجار]] نیز کنسولگری ایران در [[جده]]، برخی | '''سازماندهی حج و حجگزاری ایرانیان'''، در دوران مختلف، شیوهها و آداب خاصی داشته است. در گذشته، حج ایرانیان در قالب کاروانهای محلی به سرپرستی [[حملهداران]] انجام میشد و نقش حکومتها بیشتر به تأمین امنیت و تعیین [[امارت حج|امیرالحاج]] محدود بود. در [[قاجاریان|دوره قاجار]] نیز کنسولگری ایران در [[جده]]، با وجود برخی خدمات، بهسبب سوءمدیریت و دریافت وجوه غیرقانونی مورد انتقاد بود. | ||
پس از انقلاب اسلامی ایران در ۱۳۵۷ش [[سازمان حج و زیارت]] مسئول اجرای امور [[حج]] شد و [[بعثه|بعثه رهبری]] مسئولیت برنامهریزی مذهبی، فرهنگی و آموزشی، انتخاب و آموزش روحانیان و نظارت بر امور معنوی [[زائر|زائران]] را بر عهده گرفت. | در دوران معاصر، از سال ۱۳۲۷ش و در دوره پهلوی دوم، دولت نقش فعالتری یافت، ولی تا ۱۳۵۱ش مشکلات مدیریتی و خدماتی باقی بود تا اینکه [[سازمان اوقاف و امور خیریه|سازمان اوقاف]] مدیریت متمرکز کاروانها و امور اجرایی را ایجاد کرد. پس از انقلاب اسلامی ایران در ۱۳۵۷ش نیز [[سازمان حج و زیارت]] مسئول اجرای امور [[حج]] شد و [[بعثه|بعثه رهبری]] مسئولیت برنامهریزی مذهبی، فرهنگی و آموزشی، انتخاب و آموزش روحانیان و نظارت بر امور معنوی [[زائر|زائران]] را بر عهده گرفت. | ||
== | == سازماندهی حج در گذشته == | ||
سفر حج ایرانیان در گذشته عمدتاً در قالب کاروانهای محلی و به سرپرستی [[حملهدار]] انجام میشد که مسئول هدایت کاروان، تهیه مرکب، اقامت و امور سفر بود.<ref>نک: مقالات تاریخی، دفتر9، ص16-17؛ لغتنامه، ج6، ص8084، «حملدار.</ref> گاه کاروانها از جمعی از دوستان و خویشاوندان تشکیل میشدند.<ref>نک: حیات یحیی، ج1، ص68.</ref> در سفرهای زمینی، شتر مهمترین وسیله حملونقل بود و عکامها نیز خدماتی مانند حمل بار، تهیه آب و پخت نان را بر عهده داشتند؛<ref>روزنامه خاطرات عین السلطنه، ج2، ص1509؛ سفرنامه فرهاد میرزا، ص160؛ حدیث قافلهها، ص202؛ به سویام القری، ص241، 279؛ پنجاه سفرنامه، ج5، ص436.</ref> همچنین هر شهر در [[مکه]] و [[مدینه]] | سفر حج ایرانیان در گذشته عمدتاً در قالب کاروانهای محلی و به سرپرستی [[حملهدار]] انجام میشد که مسئول هدایت کاروان، تهیه مرکب، اقامت و امور سفر بود.<ref>نک: مقالات تاریخی، دفتر9، ص16-17؛ لغتنامه، ج6، ص8084، «حملدار.</ref> گاه کاروانها از جمعی از دوستان و خویشاوندان تشکیل میشدند.<ref>نک: حیات یحیی، ج1، ص68.</ref> در سفرهای زمینی، شتر مهمترین وسیله حملونقل بود و عکامها نیز خدماتی مانند حمل بار، تهیه آب و پخت نان را بر عهده داشتند؛<ref>روزنامه خاطرات عین السلطنه، ج2، ص1509؛ سفرنامه فرهاد میرزا، ص160؛ حدیث قافلهها، ص202؛ به سویام القری، ص241، 279؛ پنجاه سفرنامه، ج5، ص436.</ref> همچنین هر شهر در [[مکه]] و [[مدینه]] مطوف ویژه خود را داشت.<ref> پنجاه سفرنامه، ج5، ص412؛ ج6، ص78.</ref> | ||
در برخی دورهها، حکومت با تعیین [[امارت حج|امیرالحاج]]، تأمین امنیت و اعلام عمومی زمان حرکت، در سازماندهی حج نقش داشت<ref>تاریخ بیهقی، ج3، ص1151؛ احسن التواریخ، ج2، ص748؛ روضات الجنات، ج1، ص513-516؛ سفرنامه منظوم حج، ص45.</ref> و گاه [[حاجی|حاجیان]] را از مالیات معاف میکرد.<ref>تاریخ عالمآرای امینی، ص222-223.</ref> از سرگیری کاروان حج در دوره [[محمود غزنوی]]،<ref>تاریخ عالمآرای امینی، ص222-224.</ref> حمایت برخی حاکمان از امنیت و رفاه کاروانها<ref>الکامل، ج9، ص325؛ دستور الکاتب، ج1، ص374؛ نک: به سویام القری، ص240؛ مقالات تاریخی، دفتر8، ص210-212.</ref> و حضور محدود شماری از پادشاهان در حج، از جلوههای این حمایت بود.<ref>تجارب الامم، ج7، ص339؛ تاریخ ابن خلدون، ج4، ص687-688؛ نک: تاریخ طبری، ج9، ص221؛ پیراسته تاریخنامه هرات، ص166؛ با من به خانه خدا بیایید، ص225؛ ترجمه تاریخ یمینی، ص41.</ref> افزون بر این، حج گاه کارکرد سیاسی داشت و برای تبعید یا دور کردن برخی مخالفان و درباریان از مرکز قدرت به کار میرفت.<ref>تاریخ بخارا، ص346؛ جامع مفیدی، ج3، ص247؛ تاریخ گیلان، ص213؛ احیاء الملوک، ص121؛ تاریخ سلسله سلجوقی، ص89.</ref> | در برخی دورهها، حکومت با تعیین [[امارت حج|امیرالحاج]]، تأمین امنیت و اعلام عمومی زمان حرکت، در سازماندهی حج نقش داشت<ref>تاریخ بیهقی، ج3، ص1151؛ احسن التواریخ، ج2، ص748؛ روضات الجنات، ج1، ص513-516؛ سفرنامه منظوم حج، ص45.</ref> و گاه [[حاجی|حاجیان]] را از مالیات معاف میکرد.<ref>تاریخ عالمآرای امینی، ص222-223.</ref> از سرگیری کاروان حج در دوره [[محمود غزنوی]]،<ref>تاریخ عالمآرای امینی، ص222-224.</ref> حمایت برخی حاکمان از امنیت و رفاه کاروانها<ref>الکامل، ج9، ص325؛ دستور الکاتب، ج1، ص374؛ نک: به سویام القری، ص240؛ مقالات تاریخی، دفتر8، ص210-212.</ref> و حضور محدود شماری از پادشاهان در حج، از جلوههای این حمایت بود.<ref>تجارب الامم، ج7، ص339؛ تاریخ ابن خلدون، ج4، ص687-688؛ نک: تاریخ طبری، ج9، ص221؛ پیراسته تاریخنامه هرات، ص166؛ با من به خانه خدا بیایید، ص225؛ ترجمه تاریخ یمینی، ص41.</ref> افزون بر این، حج گاه کارکرد سیاسی داشت و برای تبعید یا دور کردن برخی مخالفان و درباریان از مرکز قدرت به کار میرفت.<ref>تاریخ بخارا، ص346؛ جامع مفیدی، ج3، ص247؛ تاریخ گیلان، ص213؛ احیاء الملوک، ص121؛ تاریخ سلسله سلجوقی، ص89.</ref> | ||