در حال ویرایش علامه حلی

{{جعبه اطلاعات اشخاص
|عنوان             = علامه حلی
|تصویر             = کتاب مختلف الشیعه.jpg
|عرض تصویر         = 
|توضیح تصویر       = کتاب مختلف الشیعه فی احکام الشریعه از آثار علامه حلی که به بیان اختلاف نظر فقهای امامیه پرداخته است.
|نام کامل          = حسن بن یوسف بن مطهّر حلی
|کنیه              = 
|لقب               = علامه و آیت‌الله
|نسب               = 
|زادروز            = ۶۴۸ق
|کشور تولد         = عراق
|شهر تولد          = حله
|محل زندگی         = عراق و ایران
|مهاجر/انصار       = 
|نام همسر          = 
|فرزندان           = فخر المحققین
|خویشاوندان سرشناس = 
|دین               = 
|مذهب              = 
|پیشه              = 
|مناصب             = 
|نحوه درگذشت/شهادت = 
|تاریخ درگذشت      =  <!-- 14/3/1368 -->۷۲۶ق
|شهر درگذشت        =  <!-- تهران --> حله
|کشور درگذشت       =  <!-- ایران -->
|آرامگاه           = حرم حضرت علی(ع)

|زمان اسلام آوردن   = 
|نحوه اسلام آوردن   = 
|حضور در جنگ‌ها     = 
|هجرت به           = ایران
|دلیل شهرت         = 
|نقش‌های برجسته     = 
|دیگر فعالیت‌ها     = 

|نام زیارتگاه      = 
|سمت               = 
|خدمت              = 
|محل اقدام         = 
|سفر               = 
|نوشته‌ها           = 
|موقوفات           = 
|بناهای ساخته شده  = 
|مقام علمی         = 

|پس از             =
|پیش از            =

|اساتید            = پدر، محقق حلی (دایی) • خواجه نصیر‌الدین طوسی
|محل تحصیل         = 
|اجازه روایت از    = 
|اجازه اجتهاد از   = 
|شاگردان           = 
|اجازه روایت به    = 
|اجازه اجتهاد به   = 
|تالیفات           = منتهى المطلب فی تحقیق المذهب • مختلف الشیعه فی احکام الشیعه
|فعالیت سیاسی      = 
|فعالیت اجتماعی    = 
|فعالیت مذهبی      = 

|وبگاه رسمی        = 
|امضا              =  <!-- sign.jpg -->
}}

'''علامه حلی''' (۶۴۸–۷۲۶ق)، فقیه، اصولی و متکلم [[شیعه|امامیه]] در قرن هشتم هجری قمری بود که با هجرتش به [[ایران]] موجب شیعه شدن سلطان محمد خدابنده، از شاهان [[ایلخانان|حکومت ایلخانی]]، شد.

وی در فقه، اصول، کلام و فلسفه به گسترش و تبیین [[شیعه|مذهب امامیه]] پرداخت و با تألیف آثار متعدد، روشی نو در استنباط احکام شرعی و تبیین مبانی عقلی و نقلی دین ارائه داد.

او در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام [[حج]] با رویکرد تطبیقی - استدلالی اختصاص داده است. از جمله آثاری که به تفصیل به [[مناسک حج]] پرداخته‌اند، می‌توان به ''منتهی المطلب فی تحقیق المذهب'' و ''مختلف الشیعه فی احکام الشیعه'' اشاره کرد.
==معرفی و اهمیت==
حسن بن یوسف بن مطهّر حلی، معروف به علامه حلی و آیت‌الله،<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref> فقیه، اصولی، متکلم و فیلسوف [[شیعه|امامیه]] در قرن هشتم هجری قمری، از شخصیت‌های علمی جهان تشیع به شمار می‌رفت.<ref>قواعد الاحکام،ج۱، ص۱۸؛ «تاثیر فعالیت‌های فرهنگی علامه حلی در گسترش تشیع»، ص۱۰.</ref>

علامه حلی در تاریخ علم شیعه، افزون بر تسلط بر دانش‌های مختلف، در تأثیرگذاری بر حکومت زمان خود (ایلخانیان در ایران) و مسلمان کردن سلطان محمد خدابنده (الجایتو)<ref>نگاهی به زندگی دوازده امام(علیهم السلام)، ص۲۳.</ref> و تربیت شاگردانی همچون [[فخر المحققین]] پرداخت.<ref>اندیشه‌های کلامی علامه حلی، ص۴۴.</ref> 

علامه حلی در ۲۹ رمضان سال ۶۴۸ قمری در حلهٔ [[عراق]] به دنیا آمد<ref>اعیان الشیعه، ج۵، ص۳۹۶؛ قواعد الاحکام، ج۱، ص۵ -۱۱.</ref> و در ۲۱ محرم ۷۲۶ق در سن ۷۸ سالگی، در شهر حله درگذشت و در [[آستان مقدس امام علی(ع)|حرم حضرت علی(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref>اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲۴، ص۲۲۳.</ref>  آرامگاه او در  در حجره‌ای واقع در سمت راست ایوان طلای حرم، و بر روی قبرش [[ضریح|ضریحی]] نصب شده است. این قبر، به عنوان زیارتگاه شیعیان، همواره محل رجوع زائران است.<ref>زیارتگاه‌های عراق، ج۱ ص۵۴.</ref> 

تاریخ دقیق ورود او به [[ایران]] مشخص نیست؛ اما احتمالاً در سال‌های پس از ۷۰۵ قمری و به دعوت سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از پادشاهان ایلخانی به ایران آمده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج۲۰، ص۴۰۶.</ref>

از استادان وی می‌توان به پدرش، [[محقق حلی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی]] اشاره کرد.<ref>روضات الجنات، ج۲، ص۲۶۴ و ۲۷۲؛ نگاهی به زندگی دوازده امام(علیهم السلام)، ص۱۴.</ref>

==علامه حلی و فقه حج==
علامه حلی در بسیاری از آثار فقهی خود، باب مستقلی را به احکام حج اختصاص داده است. از جمله آثار وی که به تفصیل به مناسک حج پرداخته‌اند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
*'''[[منتهى المطلب فی تحقیق المذهب (کتاب)|منتهى المطلب فی تحقیق المذهب]]'''؛ 
در این کتاب به نقد و بررسی آراء فقهای فریقین پرداخته است که جلد ۱۰ تا ۱۳ در مورد مسئله حج است.<ref>منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ۱۴۱۲ق، مقدمه.</ref>
*'''[[تذکره الفقهاء (کتاب)|تذکره الفقهاء]]'''؛ 
این کتاب با رویکردی فقهی مقارن اختلاف فتاوای فقهای امامیه را در کنار آرای چهار مذهب فقهی اهل سنت می‌آورد و مباحث [[حج]] در این کتاب در جلد ۷ و ۸ مورد بررسی قرار گرفته است.<ref>تذکره الفقهاء، ۱۴۱۴ق، مقدمه.</ref>
* '''[[مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه (کتاب)|مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه]]'''؛
در این اثر، مؤلف اختلاف نظر میان فقهای امامیه در احکام شرعی را تحلیل کرده است. باب حج در این کتاب تحول دیدگاه‌های فقهی شیعه را در موضوع [[حج]] به‌خوبی نشان می‌دهد.<ref>مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، مقدمه.</ref>
* '''[[تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه (کتاب)|تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه]]'''؛
وی در این کتاب فتواهایش را در ۴۰۰۰۰ مسأله جمع‌آوری کرده و در جلد ۱ و ۲ به مسئله حج پرداخته است.<ref>تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، ج۱، مقدمه.</ref>

در برخی آثار دیگر علامه حلی به‌صورت مختصر به مسئله حج پرداخته است، از جمله این آثار عبارتند از: '''قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام'''، '''ارشاد الاذهان الی احکام الایمان'''، '''تبصره المتعلمین'''.

== کتاب علامه حلی در موضوع زیارت ==
{{اصلی|منهاج الصلاح فی مختصر المصباح}}
یکی از آثار علامه حلی، مِنهاج الصَّلاح فی مُختصرِ المِصباح، گزیده‌ای از کتاب [[مصباح المتهجد و سلاح المتعبد|مصباح المتهجد]] [[شیخ طوسی]] شامل مجموعه دعاها، زیارتنامه‌ها و اعمال مستحبی در طول سال است. او این کتاب را به خواهش وزیر محمد بن محمد قوهدی که از صاحب منصبان برجسته دوران خود بود، در سال ۷۲۳ قمری تالیف کرده است.<ref>منهاج الصلاح فی اختصار المصباح، مقدمه، ص32</ref>

==پانوشت==
{{پانویس}}
==منابع==
{{منابع}}
*اعیان الشیعه، سیدمحسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.
*اندیشه‌های کلامی علامه حلی، زابینه اشمیتکه، مترجم؛ احمد نمایی، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۷۸ش.
*تذکره الفقهاء، علامه حلی، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۴ق.
*[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2251870 «تاثیرفعالیت‌های فرهنگی علامه حلی در گسترش تشیع»]، صغری فهیمی، نشریه جستارهای تاریخ اسلام، شماره هفتم، بهار و تابستان ۱۴۰۳ش.
*تحریر الاحکام الشرعیه على مذهب الامامیه، علامه حلی، قم، مؤسسه الامام الصادق(ع)‏، ۱۴۲۰ق.
*روضات الجنات، محمدباقر الموسوی خوانساری، بیروت، دارالاسلامیه، ۱۴۱۱ق.
*زیارتگاه‌های عراق، محمدمهدی فقیه محمدی جلالی، تهران، سازمان حج و زیارت، بی‌تا.
*قواعد الاحکام، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.
*نگاهی به زندگی دوازده امام (علیهم السلام)، علامه حلی، مترجم؛ محمد محمدی اشتهاردی، قم، جامعه مدرسین قم، چاپ هشتم، ۱۳۸۸ش.
*منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، علامه حلى، مشهد، آستانه الرضويه المقدسه، ۱۴۱۲ق.
*مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، علامه حلی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ق.
*مستدرک الوسائل، حسین بن محمدتقی نوری، بیروت، مؤسسه آل البیت، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۸ق.    
*
{{پایان}}

[[رده:عالمان شیعه قرن ۷ (قمری)]]
[[رده:عالمان شیعه قرن ۸ (قمری)]]
[[رده:نویسندگان کتاب‌های فقه حج (شیعه)]]