در حال ویرایش فضائل المدینة مفضل جندی (کتاب)

{{جعبه اطلاعات کتاب
 | تصویر = فضائل مدینه طرح جلد.png
 | عرض تصویر = 
 | توضیح تصویر = 
 | نویسنده = مفضل بن محمد جَنَدی
 | برگرداننده = 
 | به کوشش = محمد مطیع الحافظ؛ غزوة بدیر
 | به تصحیح = 
 | تاریخ نگارش = سده سوم قمری
 | ویراستار = 
 | موضوع = فضائل مدینه
 | سبک = حدیث‌نگاری
 | زبان = عربی
 | تعداد جلد =۱ 
 | صفحه = 72
 | قطع = 
 | ناشر = دالفکر
 | وبسایت ناشر = 
 | محل انتشارات = 
 | تاریخ_نشر = 
 | ترجمه به = فارسی
 | شمارگان = 
 | شابک = 
 | مجموعه = 
 | نوع رسانه = 
 | تصویرگر = 
 | نسخه الکترونیکی = [http://miqat.hajj.ir/article_37256.html ترجمه فارسی رساله در مجله میقات حج]
 | رده‌بندی کنگره = 
 | رده‌بندی دیویی = 
 | سایر مشخصات = 
}}
'''فضائل المدینة''' رساله‌ای حدیثی دربارهٔ فضایل، احکام و ویژگی‌های [[مدینه]] است که به مفضل بن محمد جَنَدی، محدث و قاری [[مکه|مکیِ]] قرن سوم و اوایل قرن چهارم هجری، نسبت داده می‌شود. این اثر از کهن‌ترین نوشته‌های مستقل دربارهٔ فضایل شهر پیامبر(ص) و [[مسجد النبی|مسجدالنبی]] به شمار می‌رود.

این رساله با تصحیح محمد مطیع الحافظ و غزوه بدیر در سال ۱۴۰۵ق از سوی دارالفکر دمشق در 72 صفحه منتشر شد. اصغر قائدان نیز متن رساله را به فارسی ترجمه کرده است.

== اهمیت رساله ==

فضائل المدینة رساله‌ای دربردارنده احادیث مربوط به فضایل شهر مدینه، مسجدالنبی و [[حرم مدنی|حرم]] قرار دادن مدینه است. این رساله از نظر قدمت، در شمار نخستین نوشته‌های مستقل دربارهٔ مدینه قرار دارد و پس از آثاری مانند [[اخبار المدینه (ابن شبه)|تاریخ المدینه]] [[ابن شبه]]، از منابع کهن این موضوع محسوب می‌شود.

احادیث رساله در آثار بعدی مربوط به تاریخ و فضایل مدینه نیز بازتاب یافته است. [[ابن نجار]] و [[علی بن عبدالله سمهودی|سمهودی]]، در تدوین آثار خود دربارهٔ مدینه، از روایت‌ها و گزارش‌های منابع پیشین بهره برده‌اند.<ref>«فضائل المدینه»، ص150</ref>

== نویسنده ==
{{اصلی|مفضل بن محمد جندی}}
مفضل بن محمد بن ابراهیم جَنَدی (منسوب به جَنَد در یمن)، از محدثان قرن سوم و چهارم هجری، و ساکن [[مکه]] بود. جندی در مکه به تدریس و نقل حدیث اشتغال داشت و در [[مسجد الحرام]] حلقهٔ درس برپا می‌کرد.<ref>الضعفاء الکبیر، ذیل ترجمهٔ مفضل بن محمد جندی.</ref> او در سال ۳۰۸ قمری در مکه درگذشت.<ref>العبر فی خبر من غبر، ذیل حوادث سال ۳۰۸ق.</ref>

جندی همچنین کتابی به نام فضائل مکة دارد و بخشی از نسخهٔ خطی این اثر با شمارهٔ ۳۳۰ در کتابخانهٔ ظاهریهٔ دمشق نگهداری می‌شود.<ref>حاجی خلیفه، کشف الظنون، ذیل «فضائل مکة».</ref>

== ویژگی‌ها و محتوای کتاب ==
کتاب فضائل المدینة جندی، تنها مجموعه‌ای از احادیث فضایل مدینه نیست، بلکه موضوعات مرتبط با حرمت حرم مدینه، مکان‌های زیارتی و برخی احکام عبادی و اجتماعی این شهر را نیز دربرمی‌گیرد. موضوعات رساله شامل دعای پیامبر(ص) برای برکت و سلامت مدینه،<ref>فضائل المدینه، ص18</ref> فضایل [[کوه احد]]،<ref>فضائل المدینه، ص21</ref> اسامی مدینه، شفاعت رسول خدا،<ref>فضائل المدینه، ص30</ref> ، سکونت در مدینه،<ref>فضائل المدینه، ص32</ref> فضايل مسجدالنبی<ref>فضائل المدینه، ص34</ref> و مسجد قبا،<ref>فضائل المدینه، ص42</ref> تعیین حدود [[حرم مدنی|حرم مدینه]]،<ref>فضائل المدینه، ص43</ref> حرمت صید و قطع درختان،<ref>فضائل المدینه، ص45</ref> نام‌های مدینه و شفاعت برای درگذشتگان در این شهر است. 

=== ساختار سندی ===
متن رساله تشکیل شده از 78 روایت که با سند کامل ضبط شده است. بخشی از اسناد رساله از جندی به راویان پیشین، تابعین و صحابه می‌رسد. جندی روایت‌ها را غالباً با تعبیر «حدثنا» از مشایخ خود نقل می‌کند. گفته شده این شیوهٔ نقل، بر ارتباط روایی مستقیم او با استادانش و شنیدن حدیث از آنان دلالت دارد.<ref>«فضایل مدینه»، ص150 </ref>

== نسخه‌شناسی و چاپ ==
نسخه‌ای که اساس تصحیح رساله قرار گرفته، در مجموعهٔ شمارهٔ ۷۱ کتابخانهٔ ظاهریهٔ دمشق نگهداری می‌شود. این نسخه در برگ‌های ۶۲ تا ۶۹ مجموعه قرار دارد و حدود چهارده صفحه است.<ref>فضائل المدینه، مقدمه، ص9</ref>

نسخه در سال ۵۴۸ق به خط عمر بن محمد قزوینی کتابت شده است. قزوینی از شاگردان ابن عساکر بود. در حاشیهٔ نسخه نیز احادیثی از سده‌های ششم تا هشتم هجری ثبت شده است؛ از جمله احادیثی از ابن عساکر، خدیجه بنت احمد بن عبدالدائم و برزالی.<ref>فضائل المدینه، مقدمه، ص10</ref>

این رساله با تصحیح محمد مطیع الحافظ و غزوه بدیر در سال ۱۴۰۵ق از سوی دارالفکر دمشق در 72 صفحه منتشر شد. اصغر قائدان نیز متن رساله را به فارسی ترجمه کرده است.<ref>«فضایل مدینه»، میقات حج، شماره ۵</ref>

== پانویس ==

{{پانویس}}

== منابع ==
* فضائل المدینه، مفضل بن محمد جندی، تحقیق محمد مطیع الحافظ و غزوه بدیر، دمشق، دارالفکر، 1407ق.
* «فضائل المدینه (جندی)»، ترجمه اصغر قائدان، فصلنامه میقات حج، سال دوم، شمارهٔ چهارم، تابستان ۱۳۷۲ش، صص ۳۴–۳۶.

{{پایان}}

[[رده:کتاب‌های تاریخ مدینه]]
[[رده:فضائل‌نگاری مدینه]]
[[رده:کتاب‌های قرن سوم قمری]]
[[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]