در حال ویرایش فضایل شهر مکه
این ویرایش را میتوان خنثی کرد. لطفاً تفاوت زیر را بررسی کنید تا تأیید کنید که این چیزی است که میخواهید انجام دهید، سپس تغییرات زیر را ذخیره کنید تا خنثیسازی ویرایش را به پایان ببرید.
| نسخهٔ فعلی | متن شما | ||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات شهر|عنوان=مکه|تصویر=شهر مکه جدید.jpg|توضیح تصویر=نمایی از شهر مکه و [[مسجد الحرام]]|اندازه تصویر=|طول جغرافیایی=21.42506862048872|عرض جغرافیایی=39.82493262701568|ویژگی=|کشور=<!-- فقط نام کشور را بنویسید و آن را لینک نکنید --> [[عربستان]]|استان=استان مکه|مساحت=|جمعیت کل=|نام محلی=|زبان=عربی|نژاد=|ادیان=[[اسلام]]|مذهب=[[اهل سنت]]|جمعیت مسلمان=|جمعیت شیعه=|نام قدیم=|سال تأسیس=|قدمت=|پیشینه اسلام=صدر اسلام|پیشینه تشیع=|وقایع مهم=فتح مکه بهدست مسلمانان، تخریب کعبه بهدست سپاه [[یزید به معاویه|یزید]]، تخریب کعبه بهدست [[حجاج بن یوسف|حجاج]]|مکانهای تاریخی=[[شعب ابیطالب]]، [[مولد النبی]]|زیارتگاه=|قبرستانها=[[جنة المعلاة|قبرستان ابوطالب]]|حوزه علمیه=|مساجد=[[مسجدالحرام]]، [[مسجد الجن]]، [[مسجد الاجابه]]|حسینیهها=|مؤسسات=|مذهبی=|اجتماعی=|سیاسی=}} | {{جعبه اطلاعات شهر|عنوان=مکه|تصویر=شهر مکه جدید.jpg|توضیح تصویر=نمایی از شهر مکه و [[مسجد الحرام]]|اندازه تصویر=|طول جغرافیایی=21.42506862048872|عرض جغرافیایی=39.82493262701568|ویژگی=|کشور=<!-- فقط نام کشور را بنویسید و آن را لینک نکنید --> [[عربستان]]|استان=استان مکه|مساحت=|جمعیت کل=|نام محلی=|زبان=عربی|نژاد=|ادیان=[[اسلام]]|مذهب=[[اهل سنت]]|جمعیت مسلمان=|جمعیت شیعه=|نام قدیم=|سال تأسیس=|قدمت=|پیشینه اسلام=صدر اسلام|پیشینه تشیع=|وقایع مهم=فتح مکه بهدست مسلمانان، تخریب کعبه بهدست سپاه [[یزید به معاویه|یزید]]، تخریب کعبه بهدست [[حجاج بن یوسف|حجاج]]|مکانهای تاریخی=[[شعب ابیطالب]]، [[مولد النبی]]|زیارتگاه=|قبرستانها=[[جنة المعلاة|قبرستان ابوطالب]]|حوزه علمیه=|مساجد=[[مسجدالحرام]]، [[مسجد الجن]]، [[مسجد الاجابه]]|حسینیهها=|مؤسسات=|مذهبی=|اجتماعی=|سیاسی=}} | ||
'''فضائل | '''فضائل مکه''' مجموعهای از ویژگیها و فضیلتهای دینی و معنوی شهر [[مکه]] است که در [[قرآن]] و روایات به آنها اشاره شده است. مکه در غرب [[عربستان]] و در منطقه [[حجاز]] قرار دارد و به سبب وجود [[کعبه]] و [[مسجد الحرام|مسجدالحرام]] از مهمترین شهرهای اسلامی به شمار میرود. در قرآن و روایات، مکه با نامها و اوصافی همچون «بکه»، «امالقری»، «بلد الامین» و «بلد الحرام» یاد شده است. | ||
از مهمترین فضائل مکه میتوان به حرمت و امنیت ویژه آن، محبوبیت این سرزمین نزد خداوند، قرار گرفتن کعبه و مسجدالحرام در آن، اختصاص آن به عبادت و [[مناسک حج]]، و پاداش فراوان عبادت و اقامت در آن اشاره کرد. همچنین در منابع دینی، مکه محل اجتماع مسلمانان و مقصد خداجویان معرفی شده و برای حفظ حرمت آن، احکام و آداب ویژهای بیان شده است. | از مهمترین فضائل مکه میتوان به حرمت و امنیت ویژه آن، محبوبیت این سرزمین نزد خداوند، قرار گرفتن کعبه و مسجدالحرام در آن، اختصاص آن به عبادت و [[مناسک حج]]، و پاداش فراوان عبادت و اقامت در آن اشاره کرد. همچنین در منابع دینی، مکه محل اجتماع مسلمانان و مقصد خداجویان معرفی شده و برای حفظ حرمت آن، احکام و آداب ویژهای بیان شده است. | ||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
== موقعیت و جایگاه مکه == | == موقعیت و جایگاه مکه == | ||
{{اصلی|مکه}}شهر مکه در غرب [[عربستان|کشور عربستان]] واقع است.<ref>«تاریخ اماکن متبرکه و عتبات عالیات و مشاهد مشرفه (مکه معظمه)»، ص۲۵۷.</ref> این شهر در [[حجاز|منطقه حجاز]]، در فاصله هشتاد کیلومتری شرق دریای سرخ قرار دارد.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۳۲-۳۳.</ref> مکه مرکزی تجاری محسوب میشد و به دلیل وجود [[کعبه]] و [[مسجد الحرام|مسجدالحرام]] در این شهر، مرکز مهم عبادی نیز شمرده میشد، به همین دلیل به آن [[ام القری|اُمُّ القُریٰ]] میگفتند. این شهر در قرآن [[بکه|بَکَّة]] نیز نامیده شده<ref>آل عمران: ۹۶.</ref> و [[بلد الامین]] و [[بلد الحرام]]، دیگر نامهای این شهر است. | {{اصلی|مکه}}شهر مکه در غرب [[عربستان|کشور عربستان]] واقع است.<ref>«تاریخ اماکن متبرکه و عتبات عالیات و مشاهد مشرفه (مکه معظمه)»، ص۲۵۷.</ref> این شهر در [[حجاز|منطقه حجاز]]، در فاصله هشتاد کیلومتری شرق دریای سرخ قرار دارد.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۳۲-۳۳.</ref> مکه مرکزی تجاری محسوب میشد و به دلیل وجود [[کعبه]] و [[مسجد الحرام|مسجدالحرام]] در این شهر، مرکز مهم عبادی نیز شمرده میشد، به همین دلیل به آن [[ام القری|اُمُّ القُریٰ]] میگفتند. این شهر در قرآن [[بکه|بَکَّة]] نیز نامیده شده<ref>آل عمران: ۹۶.</ref> و [[بلد الامین]] و [[بلد الحرام]]، دیگر نامهای این شهر است. | ||
شهر مکه در قرآن در کنار [[کوه طور]] قرار گرفته<ref>التین:۱-۳.</ref> و بر اساس آیه ۱۲۶ [[سوره بقره]]، دعای [[حضرت ابراهیم(ع)|حضرت ابراهیم]] درباره این شهر مستجاب شد و [[حرم مکی|حرم امن خدا]] قرار گرفت. | |||
در منابع روایی شیعه، مکه محبوبترین زمین نزد خدا دانسته شده<ref>من لایحضره الفقیه، ج۲، ص۲۴۳.</ref> و برای ماندن در این شهر، ثوابهای پرشمار شمرده شده است.<ref>من لایحضره الفقیه، ج۲ ص۲۲۸.</ref> [[مناسک حج]] در این شهر و اطراف آن انجام میشود. | |||
== جایگاه و فضائل مکه == | |||
=== حرم امن الهی === | |||
یکی از مهمترین فضائل مکه، قرار گرفتن آن در محدوده [[حرم مکی|حرم]] و برخورداری از حرمت و امنیت ویژه است. بر اساس آیه ۱۲۶ [[سوره بقره]]، [[حضرت ابراهیم(ع)]] از خداوند خواست مکه را سرزمینی امن قرار دهد. در آیات و روایات نیز برای حرم مکی احکام و حرمت ویژهای بیان شده است. | |||
=== محبوبترین سرزمین نزد خداوند === | |||
در منابع روایی شیعه، مکه محبوبترین سرزمین نزد خداوند معرفی شده است.[۵] همچنین برای عبادت و حضور در این شهر فضیلتهای فراوانی نقل شده و مکه از مکانهای ممتاز برای تقرب به خداوند دانسته شده است. | |||
=== محل عبادت و انجام مناسک حج === | |||
وجود [[کعبه]] و [[مسجد الحرام|مسجدالحرام]] در مکه، جایگاه عبادی ویژهای به این شهر بخشیده است. [[مناسک حج]] نیز در مکه و پیرامون آن انجام میشود و مسلمانان از نقاط مختلف جهان برای انجام این فریضه به این شهر میآیند. | |||
در منابع دینی، عبادت در مکه دارای فضیلت فراوان دانسته شده است. [[امام باقر(ع)]] سجده در مکه را دارای پاداشی بسیار بزرگ دانسته است.[۱۲] | |||
=== فضیلت عبادت و اقامت در مکه === | |||
در روایات، برای حضور، عبادت و تحمل سختیهای مکه پاداشهای فراوانی نقل شده است. از [[پیامبر(ص)]] نقل شده که برای برخی حالات و سختیهای حضور در مکه، پاداشهای ویژهای بیان کرده است.[۲۱] همچنین در منابع روایی شیعه، برای ماندن در مکه و عبادت در این شهر ثوابهای متعددی ذکر شده است.[۶] | |||
=== حرمت ویژه و شدت گناه در مکه === | |||
از دیگر فضائل مکه، حرمت ویژه آن است. قرآن درباره کسی که در مکه قصد ظلم و گناه داشته باشد، از عذاب الهی سخن گفته است. بر این اساس، حرمتشکنی و گناه در این سرزمین اهمیت ویژهای دارد.[۱۳] ازاینرو در منابع دینی، رعایت حرمت مکه و پرهیز از گناه در آن مورد تأکید قرار گرفته است.[۱۴] | |||
=== محل اجتماع مسلمانان === | |||
مکه محل اجتماع مسلمانان از نقاط مختلف جهان است. مسلمانان در موسم حج در این شهر گرد میآیند و در کنار کعبه و مسجدالحرام به انجام مناسک میپردازند. از نامهای مکه «بکه» نیز یاد شده است و در برخی روایات، این نام به ازدحام و اجتماع مردم در آن مرتبط دانسته شده است.[۱۷] این ویژگی، مکه را به یکی از مهمترین کانونهای اجتماع مسلمانان تبدیل کرده است. | |||
=== مبدأ گسترش خیر و برکت === | |||
از دیگر فضائل مکه، جایگاه آن به عنوان «امالقری» است. در روایتی از [[امام علی(ع)]]، این نام به جایگاه مکه و گسترش زمین از آن مرتبط دانسته شده است.[۱۵] در برخی روایات و تفاسیر نیز مکه منشأ خیر و برکت معرفی شده است.[۱۶] | |||
=== حرمت کعبه و حمایت الهی از آن === | |||
مکه به سبب قرار گرفتن [[کعبه]] در آن، از جایگاه ویژهای برخوردار است. در قرآن، ماجرای [[سپاه ابرهه]] و نابودی آنان در ارتباط با قصد تعرض به خانه خدا بیان شده است.[۱۸] در روایات نیز برای مکه و کعبه حرمت ویژهای بیان شده و از تجاوز به این حرمت نهی شده است. | |||
=== سرزمین پاکی و طهارت === | |||
کعبه و مکه با مفهوم طهارت و پاکی ارتباط ویژهای دارند. خداوند به [[حضرت ابراهیم(ع)]] و [[اسماعیل(ع)|حضرت اسماعیل(ع)]] فرمان داد خانه خدا را برای طوافکنندگان و عبادتکنندگان پاکیزه نگه دارند.[۲۲] همچنین در روایات، بر رعایت طهارت و آداب ویژه هنگام ورود به مکه تأکید شده است.[۲۳] | |||
=== شهری برای عموم مسلمانان === | |||
در برخی روایات، مکه محل عمومی و متعلق به همه مسلمانان معرفی شده است. ازاینرو در منابع روایی، درباره تملک خانهها و دریافت اجاره در مکه محدودیتهایی بیان شده است.[۲۵] [[امام علی(ع)]] نیز در دستور به کارگزار خود در مکه، بر رعایت این ویژگی و بهرهمندی عمومی مسلمانان از منافع این شهر تأکید کرده است.[۲۶] | |||
== آداب ورود به مکه == | == آداب ورود به مکه == | ||
{{اصلی|آداب الحرمین}}قرار گرفتن [[کعبه]] در این شهر و وجود محدوده حرم امن الهی، امتیازات ویژه ای را به این شهر بخشیده است<ref>الاحتجاج، ج۲، ص۴۳-۴۴؛ الخرائج، ج۱، ص۲۴؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۲۱-۳۲۲، ۳۴۴-۳۴۹ ؛ جامع احادیث الشیعه، ج۱۱، ص۲۷۲، ۲۷۴.</ref>؛ از این رو ورود به این شهر و حضور و اقامت در آن همراه با آداب و دستوراتی است که حکایت از اسرار نهفته در آن دارد.<ref>تفسیر سمرقندی، ج۱، ص۳۲۴؛ المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۰۵؛ جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۴۵؛ الکشاف، ج۳، ص۱۶۳؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۴۱.</ref> | {{اصلی|آداب الحرمین}}قرار گرفتن [[کعبه]] در این شهر و وجود محدوده حرم امن الهی، امتیازات ویژه ای را به این شهر بخشیده است<ref>الاحتجاج، ج۲، ص۴۳-۴۴؛ الخرائج، ج۱، ص۲۴؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۲۱-۳۲۲، ۳۴۴-۳۴۹ ؛ جامع احادیث الشیعه، ج۱۱، ص۲۷۲، ۲۷۴.</ref>؛ از این رو ورود به این شهر و حضور و اقامت در آن همراه با آداب و دستوراتی است که حکایت از اسرار نهفته در آن دارد.<ref>تفسیر سمرقندی، ج۱، ص۳۲۴؛ المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۰۵؛ جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۴۵؛ الکشاف، ج۳، ص۱۶۳؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۴۱.</ref> | ||
== | == اسرار مکه == | ||
=== ارزشها و فضایل === | |||
==== مقصد خداجویان ==== | |||
[[مکه]] را به معنای مقصد؛ یعنی آن سرزمینی که جانهای شیفته لقای الهی با ورود به آن سرزمین به آرامش و سکینه میرسد، دانستهاند.<ref name=":0">درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 155.</ref> | |||
== | ==== سرزمین عبادت و عبودیت ==== | ||
مکه برای تضرع، ناله، [[توبه]] و عبادت آفریده شده<ref>بحار الانوار، ج ۱۶، ح ۸ .</ref>؛ به گونهای که حتی استراحت در آن نیز عبادت محسوب میشود.<ref>تهذیب، ج ۵، ص ۴۶۸، ح ۱۶۴.</ref> [[امام باقر(ع)]] فرمود: [[سجده|سجدهکننده]] در مکه مانند کسی است که در راه خدا به خون غلتیده باشد.<ref>بحار الانوار، ج ۱۶، ح ۳۴ .</ref> | |||
==== دارای حرمت ویژه ==== | |||
با توجه به آیه شریفه «هرکس در آن قصد گناه و ستم کند، عذاب دردناکی به او میچشانیم»<ref>حج ، 25 .</ref>، برخی معتقدند شکستن حرمت الهی مکه در موقعیتی که همه را در حریم امن خود مهمان نموده، باعث میشود گناه در این سرزمین عقوبتی مضاعف داشته باشد.<ref name=":2" /> | |||
=== علل نامگزاری === | |||
== | ==== مبدأ گسترش خیر ==== | ||
به نقل از [[امام علی(ع)]]، مکه «امالقری» (مادر شهرها) است زیرا زمین از زیر آن گسترش یافته.<ref>بحار الانوار ، ج16 ، ح17 .</ref> به همین خاطر همه خیر و برکتها از این نقطه به سراسر کره زمین منتشر شده است.<ref name=":1">درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 156.</ref> | |||
از | ==== عرصه اجتماع یکتاپرستان ==== | ||
یکی از نامهای مکه «بکه» (محل ازدحام) است. در روایتی علت این نام را ازدحام جمعیت و کنار زدن یکدیگر با دست برای رسیدن به مقصد، بیان کردهاند.<ref>قرب الاسناد ، ص104.</ref> که نشانه اجتماع عظیم موحّدان حول محور توحید دانسته شده.<ref name=":1" />[[پرونده:مکه_قدیم.jpg|بندانگشتی|تصویری از [[مسجد الحرام]] و شهر مکه، در سال ۱۸۸۹م.]] | |||
==== مرکز تحقیر ستمگران ==== | |||
تاریخ [[مکه]] را دارای تاریخچهای از تحقیر ستمگران دانستهاند؛ چراکه هر ستمگری قصد تخریب یا اهانت به [[کعبه]] داشته، گرفتار عذاب الهی شده است (مانند [[سپاه ابرهه]]).<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 156.</ref> [[امام صادق(ع)]] یکی از نامهای مکه را «البَساسة» دانسته که به معنای نابودی ستمگران است.<ref>وسائل الشيعه، ج ۹ باب ۱۹ ابواب مقدمات الطواف، ح ۵۱ .</ref> | |||
== | === شرایط خاص === | ||
==== محل عبور، نه اقامت ==== | |||
به اعتقاد برخی مکه شهر زندگی دنیوی نیست، بلکه مکان رشد و گذر است.<ref name=":0" /> [[امام صادق(ع)]] اقامت طولانی در مکه را موجب قساوت قلب دانسته و سفارش کرده که حتی در صورت نیاز به ماندن، گاه شهر را ترک کرده و با [[احرام]] دوباره وارد شوند.<ref>بحار الانوار، ج ۹۹، ج ۲۶ ؛ وسائل الشيعه، ج ۹ ابواب مقدمات طواف باب ۱۶، ج۵ .</ref> | |||
==== شهر سازندگی روح و جان ==== | |||
[[پیامبر(ص)]] ثواب شخصی که یک روز در [[مکه]] بیمار شود را معادل ثواب شصت سال عبادت دانسته و به بیان ایشان هرکس ساعتی گرمای مکه را تحمل کند، آتش به اندازه صد سال راه از او دور میشود.<ref>بحار الانوار ، ج 16 ، ح 47 .</ref> بر این اساس برخی گفتهاند سختیهای مکه (از جمله گرمای آن) ناخالصیهای روح را میزداید.<ref name=":2">درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 158.</ref> | |||
==== شهر پاکان و اهل طهارت ==== | |||
خداوند به [[حضرت ابراهیم(ع)|ابراهیم]] و [[اسماعیل(ع)]] دستور تطهیر خانه [[کعبه]] را داد.<ref>بقره ، 125</ref> به بیان [[امام صادق(ع)]]، سزاوار است انسان جز با طهارت وارد مکه نشود.<ref>وسائل الشيعه، ج ۹ باب ۵ ابواب مقدمات طواف ، ح ۳ .</ref> هم باید طهارت ظاهری را کسب کرد اعم از [[طهارت]] بدن و [[غسل]] و [[وضو]] و هم آنکه (بنابر روایتی دیگر) روح خود را از کبر و غرور طاهر ساخت و آن را به زیور تواضع و خشوع آراست.<ref>وسائل الشيعه، ج ۹ باب ۵ ابواب مقدمات طواف ، ح 1 .</ref> | |||
==== شهری برای همه مسلمانان ==== | |||
برخی روایات، مکه را «مناخ» (محیط آزاد) معرفی کرده و فروش خانهها و دریافت اجاره از ساکنان را جایز ندانستهاند.<ref>بیهقی ، ج6 ، ص35 ؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۶۷.</ref> [[امام علی(ع)]] به کارگزار خود در مکه تأکید کرد از ساکنان اجاره نگیرد، زیرا مکه از اموال عمومی [[اسلام|مسلمانان]] است و باید منافع آن به عموم برسد.<ref>نهج البلاغه ، نامه 67 .</ref> | |||
== مقالههای مرتبط == | == مقالههای مرتبط == | ||
{{ستون-شروع|۲}} | {{ستون-شروع|۲}} | ||