در حال ویرایش محراب فاطمه

{{جعبه اطلاعات بنا
 | عنوان = محراب فاطمه
 | تصویر = محراب فاطمه۲.jpg
 | اندازه تصویر = 
 | پیوند تصویر = 
 | توضیح تصویر = 
 | نام‌های دیگر = محراب بیت فاطمه، محراب خانه فاطمه
 | مکان = مسجدالنبی
 | کاربری = 
 | بزرگداشت نزد = 
 | وابسته به دین/مذهب = 
 | باورها = 
 | آیین‌ها = 
 | احکام = 
 | زیارت کنندگان = 
 | بازدیدکنندگان = 
 | زمان پایه‌گذاری = 
 | بنیانگذار = 
 | رویدادها = 
 | بازسازی‌ها = 
 | بازسازی کنندگان = 
 | بخش‌های از میان رفته = 
 | ویژگی‌های تاریخی = در [[بازسازی مسجدالنبی (قایتبای)|بازسازی قایتبای]] درون [[حجره رسول‌الله|حجره شریفه]] قرار گرفت.
 | متولیان = 
 | مساحت = 
 | طول = 
 | عرض = 
 | ارتفاع = 
 | وضعیت بنا = 
 | گنجایش = 
 | امکانات = 
 | بخش‌های بنا = 
 | معمار = 
 | سبک = 
 | ویژگی‌ها = 
 | گنبدها = 
 | مناره‌ها = 
 | درها = 
 | رواق‌ها = 
 | صحن‌ها = 
 | ایوان‌ها = 
 | گرداننده = 
 | نهاد وابسته = 
 | نهاد نگهدارنده = 
 | مدیر = 
 | روحانی = 
 | نهادهای زیر مجموعه = 
 | ثبت در = 
 | شماره ثبت = 
 | تاریخ ثبت = 
 | وبگاه = 
 | عرض جغرافیایی = 
 | طول جغرافیایی = 
}}

'''محراب فاطمه'''، یکی از [[محراب‌های مسجدالنبی]] است که داخل [[ضریح رسول الله|ضریح پیامبر]] و در شمال [[حجره رسول‌الله|حجره شریفه]] قرار گرفته‌است. مکان محراب کنونی که به عنوان نمادی از  عبادتگاه حضرت فاطمه(ص) قرار داده شده، در محل ورودی [[خانه فاطمه(س)|خانه حضرت زهرا]] دانسته شده است.

این محراب در دوره [[ممالیک|مملوکی]]، زمانی‌که محدوده خانه فاطمه(س) به [[حجره رسول‌الله|حجره شریفه]] اضافه شد، داخل در ضریح فلزی جای گرفت و از دسترس مسلمانان خارج شد. 

==معرفی و مکان==
محراب فاطمه در قسمت شمالی [[حجره رسول‌الله|حجره شریفه]]، کنار ستونی در داخل حجره قرار دارد. این محراب در محلی که درِ [[خانه حضرت فاطمه]] دانسته شده، قرار گرفته است.<ref>المسجد النبوی الشریف، ص 304</ref> هچنین موقعیت مکانی آن در قسمت جنوبی [[ستون تهجد]] و در راستای ستون‌های [[ستون وفود|وفود]] و [[ستون محرس|محرس]] قرار دارد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B2.pdf&page=186 وفاءالوفا، ج2، ص 186]</ref> [[ابن نجار]] (578/643ق) و [[علی بن عبدالله سمهودی|سمهودی]] (844/911ق)  با اشاره به محل خانه فاطمه در داخل ضریح پیامبر، از محرابی در این خانه یاد کرده‌اند.<ref>الدره الثمینه، ص 93</ref>

گفته شده محراب فاطمه، نمادی از مکان عبادت [[حضرت فاطمه زهرا(س)|حضرت فاطمه(س)]] است<ref>المسجد النبوی الشریف، ص 304</ref> و در روایات نیز از این محراب یاد شده است. [[امام صادق(ع)]] در روایتی از [[امام حسن(ع)]] نقل کرده است که حضرت فاطمه شب جمعه، در محراب عبادت خود تا صبح مشغول رکوع و سجود بوده و برای مؤمنین دعا می‌کرده‌است.<ref>بحار الانوار، ج۸۶، ص۳۱۳.</ref>

براساس گزارشی که در [[نزهه الناظرین]] آمده، زمین محراب، گودال مانندی بوده که از سنگ، فرش شده بوده است.<ref>نزهه الناظرین، ص 170</ref> این محل را بر اساس این نظر که قبر حضرت فاطمه، در خانه‌اش بوده، محل قبر آن حضرت می‌دانند.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص 243</ref>

محراب  فاطمه، محرابی کوچک است که ارتفاع آن از [[محراب پیامبر|محراب‌های نبوی]] و [[محراب سلیمانی|سلیمانی]] کمتر است و در قسمت بالایی  این محراب تزئینات مرمری وجود دارد.<ref>االمسجد النبوی الشریف، ص 304</ref>

==قرارگرفتن داخل ضریح==
در دوره [[بازسازی مسجدالنبی (بیبرس)|بیبرس مملوکی]] [[مقصوره‌|مقصوره‌ای]] از چوب اطراف [[حجره رسول‌الله|حجره شریفه]] کشیده شد و خانه حضرت فاطمه نیز داخل در این مقصوره قرار گرفت.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A9_%D9%88_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%DB%8C_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%81_%D8%B9%D8%A8%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE.pdf&page=124 عماره و توسعه المسجد النبوی الشریف عبرالتاریخ، ص 124]</ref> اما پس از اصلاحات [[سلطان قایتبای|قایتبای]] و ایجاد ضریح فلزی در قسمت شمالی [[حجره شریفه]]، [[خانه فاطمه(س)|خانه فاطمه]] و [[ستون مربعه القبر]] به همراه محراب فاطمه، داخل [[ضریح پیامبر|ضریح]] قرار گرفت و از دسترس عموم خارج شد.<ref>موسوعة مکة المکرمه، ج2، ص447؛ موسوعة مرآة الحرمین، ج3، ص239.</ref>

==جستارهای وابسته==
*[[محراب‌های مسجدالنبی]]
*[[ستون مربعه‌القبر]]
*[[مسجدالنبی]]
*[[بازسازی مسجدالنبی]]
*[[خانه فاطمه(س)|خانه فاطمه]]
*[[حضرت فاطمه زهرا(س)|حضرت فاطمه]]

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{منابع}}
*'''آثار اسلامی مکه و مدینه'''، رسول، جعفریان، تهران، مشعر، 1381ش.

*'''الدره الثمینه فی اخبار المدینه'''، محمد بن محمود النجار (م.۶۴۳ق.)، دارالارقم بن ابی الارقم، بیروت، بی‌تا. 

*'''المسجد النبوی الشریف فی العصر العثمانی 923-1344ه «دراسه معماریه حضاریه»'''، الدکتور محمد هزاع الشهری، دارالقاهره، 2003م.

*'''بحارالانوار'''، محمد‌باقربن محمدتقي المجلسي (۱۰۳۷ - ۱۱۱۱ق)، بيروت، داراحياء التراث العربي

* '''عمارة و توسعة المسجد النبوی الشریف عبر التاریخ'''، ناجی محمد حسن عبدالقادر الانصاری، نادی المدینه المنوره الادبی، ۱۹۹۶م.

* '''مرآة الحرمین او الرحلات الحجازیه'''، رفعت پاشا ابراهیم (م بعد 1353 ق)، قاهره، المکتبة الثقافة الدینیه، بیتا.

*'''موسوعه مکه المکرمه و المدینه المنوره'''، احمد زکی یمانی، مصر، مؤسسه الفرقان، ۱۴۲۸ق.

*'''نزهه الناظرین'''، جعفر بن اسماعیل، البرزنجی، قاهره، 1998م

*'''وفاء الوفاء'''، السمهودی ‏(م.۹۱۱ق.)، به کوشش السامرائی، مؤسسه الفرقان، ۱۴۲۴ق.