در حال ویرایش مقصوره
این ویرایش را میتوان خنثی کرد. لطفاً تفاوت زیر را بررسی کنید تا تأیید کنید که این چیزی است که میخواهید انجام دهید، سپس تغییرات زیر را ذخیره کنید تا خنثیسازی ویرایش را به پایان ببرید.
| نسخهٔ فعلی | متن شما | ||
| خط ۵۴: | خط ۵۴: | ||
| طول جغرافیایی = | | طول جغرافیایی = | ||
}} | }} | ||
'''مقصوره''' | '''مقصوره'''، بنایی است با معنای خانه یا محفظهای کوچک که در مساجد با معانی جایگاه امام جماعت و همچنین ضریح مقبره اشخاص از آن یاد شده است. | ||
اولین بار ساخت مقصوره به دوران [[عثمان]] نسبت داده شده که برای حفاظت از او در [[مسجدالنبی]] ساخته شد، اما قول مشهورتر، [[معاویه]] را اولین سازنده مقصوره برای امنیت خود میداند. پس از او، ساخت مقصوره در میان حکام رواج یافت تا اینکه مهدی عباسی در سال ۱۶۱ هجری دستور تخریب همه مقصورههای مساجد را صادر کرد، ولی پس از او دوباره این سنت احیا شد و تا اواخر [[دوره عثمانی]] ادامه داشت. | واژه مقصوره در لغت به معنای خانه، سرای وسیع، حجره یا جایگاه امام در مسجد آمده است. در اصطلاح معماری، مقصوره به فضاهای مختلفی مانند مقصوره امام، تابستانی، زمستانی، گنبدخانه، مؤذن و حتی آرامگاهها اطلاق میشود. مقصورههای مزار معمولاً بهصورت مشبک از چوب، فلز، سنگ یا آجر با تزیینات زیبا ساخته میشدند. | ||
در تاریخ، اولین بار ساخت مقصوره به دوران [[عثمان]] نسبت داده شده که برای حفاظت از او در [[مسجدالنبی]] ساخته شد، اما قول مشهورتر، [[معاویه]] را اولین سازنده مقصوره برای امنیت خود میداند. پس از او، ساخت مقصوره در میان حکام رواج یافت تا اینکه مهدی عباسی در سال ۱۶۱ هجری دستور تخریب همه مقصورههای مساجد را صادر کرد، ولی پس از او دوباره این سنت احیا شد و تا اواخر [[دوره عثمانی]] ادامه داشت. | |||
از نظر فقهی، مقصوره در هر دو مذهب [[شیعه]] و [[سنی]] بدعت شمرده شده است. فقهایی مانند [[ابن حاج مالکی]] و [[امام غزالی]] آن را جایز ندانسته و [[شیعیان]] نیز به شرط مشبک بودن مقصوره، اقتدا به امام داخل آن را صحیح میدانند، در غیر این صورت [[نماز]] را باطل میشمرند. | از نظر فقهی، مقصوره در هر دو مذهب [[شیعه]] و [[سنی]] بدعت شمرده شده است. فقهایی مانند [[ابن حاج مالکی]] و [[امام غزالی]] آن را جایز ندانسته و [[شیعیان]] نیز به شرط مشبک بودن مقصوره، اقتدا به امام داخل آن را صحیح میدانند، در غیر این صورت [[نماز]] را باطل میشمرند. | ||
==معانی لغوی و اصطلاحی== | ==معانی لغوی و اصطلاحی== | ||
واژه مقصوره، عربی و اسم مفعول و مؤنث مقصور با معانی گوناگون در کتب لغت و فرهنگها ثبت شده است.<ref>مقصوره در مسجد، ص 497</ref> [[مجدالدین فیروزآبادی]]، در [[قاموس المحیط]]، در توضیح مقصوره مینویسد: مقصوره خانه و سرایی وسیع است که گرد آن دیوار کشیدهاند.<ref>قاموس المحیط، ج2، ص 118</ref> همچنین در [[لسان العرب]] [[ابن منظور]]، آمد:«گویند؛ مقصوره بهکوچکتر از خانه و سرای است».<ref>لسان العرب، ج5، ص 100</ref> صاحب [[المنمجد|المنجد]]، مقصوره را با معنی خانه و نیز حجرهای از حجرهها آوردهاست.<ref>المنجد، ص 669</ref> | |||
معنای دیگری که درباب مقصوره، در لغتنامهها آمده، تحت عنوان مقصوره امام یا جای ایستادن امام در مسجد است. <ref>لسان العرب، ج5، ص 100، غیاث اللغات، ج2، ص 407</ref> بدین معنا مقصوره عبارت بود از دیواری خشتی یا چوبی که منبر<ref>هنر معماری در سرزمینهای اسلامی، ص 25</ref> و محل عبادت امام را احاطه کرده و دربرمیگرفت.<ref>المسجد النبوی عبرالتاریخ، ص 105</ref> | |||
مقصوره در مسجد، به چند دسته کلی، شامل مقصوره امام، مقصوره تابستانی و زمستانی، گنبدخانه، مقصوره مؤذن، مقصوره استراحت و سکونت تقسیم میشود.<ref>مقصوره در مسجد، ص 483</ref> | |||
مقصوره، بعدها در حوزه اصطلاحات معماری | مقصوره، بعدها در حوزه اصطلاحات معماری به مزار و معبد(در زبان عربی) نیز اطلاق میشده است.<ref>مقصوره در مسجد، ص 482</ref> مقصوره مزار، به یک چهاردیواری گفته میشود که از چوب و فلز و گاه از سنگ و آجر به شکل مشبک در کنار [[ضریح]] و آرامگاه و قبر ساخته میشود. <ref>قاموس المصطلحات الاثریه، ص 22</ref>معمولا این مقصورهها را به شکل مشبک و با تزیینات بسیار زیبا و گاهی سقفدار و گاهی بدون سقف با درب عالی میسازند. و نیز برخی اوقات مقصورههای فلزی از جنس مس را با تزیینات و شکلهای گیاهی میساختهاند.<ref>مساجد مصر، ج5، ص 456</ref> | ||
==ساخت اولین مقصوره== | ==ساخت اولین مقصوره== | ||