در حال ویرایش مقصوره
این ویرایش را میتوان خنثی کرد. لطفاً تفاوت زیر را بررسی کنید تا تأیید کنید که این چیزی است که میخواهید انجام دهید، سپس تغییرات زیر را ذخیره کنید تا خنثیسازی ویرایش را به پایان ببرید.
| نسخهٔ فعلی | متن شما | ||
| خط ۶۱: | خط ۶۱: | ||
==معانی لغوی و اصطلاحی== | ==معانی لغوی و اصطلاحی== | ||
مقصوره واژهای عربی، اسم مفعول مؤنث از | مقصوره واژهای عربی، اسم مفعول مؤنث از «قصر»، با معانی لغویِ خانه، سرایِ محصور<ref>قاموس المحیط، ج2، ص 118</ref> و حجره<ref>المنجد، ص 669</ref>است. | ||
در اصطلاحات معماری اسلامی، مقصوره امام یا جای ایستادن امام در مسجد <ref>لسان العرب، ج5، ص 100، غیاث اللغات، ج2، ص 407</ref> دیواری خشتی یا چوبی بود که منبر<ref>هنر معماری در سرزمینهای اسلامی، ص 25</ref> و محل عبادت امام را دربرمیگرفت.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%8A_%D8%B9%D8%A8%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE.pdf&page=105 المسجد النبوی عبرالتاریخ، ص 105]</ref> برخی گفتهاند مقصوره در مسجد، به چند دسته کلی، شامل مقصوره امام، مقصوره تابستانی و زمستانی، گنبدخانه، مقصوره مؤذن، مقصوره استراحت و سکونت تقسیم میشود.<ref>مقصوره در مسجد، ص 483</ref> | در اصطلاحات معماری اسلامی، مقصوره امام یا جای ایستادن امام در مسجد <ref>لسان العرب، ج5، ص 100، غیاث اللغات، ج2، ص 407</ref> دیواری خشتی یا چوبی بود که منبر<ref>هنر معماری در سرزمینهای اسلامی، ص 25</ref> و محل عبادت امام را دربرمیگرفت.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%8A_%D8%B9%D8%A8%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE.pdf&page=105 المسجد النبوی عبرالتاریخ، ص 105]</ref> برخی گفتهاند مقصوره در مسجد، به چند دسته کلی، شامل مقصوره امام، مقصوره تابستانی و زمستانی، گنبدخانه، مقصوره مؤذن، مقصوره استراحت و سکونت تقسیم میشود.<ref>مقصوره در مسجد، ص 483</ref> | ||
| خط ۷۵: | خط ۷۵: | ||
منابع گسترش یافتن ساخت مقصوره را پس از ساخت مقصوره توسط [[معاویه بن ابی سفیان|معاویه]] میدانند چنانکه این امر به حکام و فرمانروایان تسری یافت و آنان نیز به ساخت مقصوره، روی آوردند.<ref>مآثرالانافه، ج1، ص 111، صبحی الاعشی، ج 4، ص 7</ref> | منابع گسترش یافتن ساخت مقصوره را پس از ساخت مقصوره توسط [[معاویه بن ابی سفیان|معاویه]] میدانند چنانکه این امر به حکام و فرمانروایان تسری یافت و آنان نیز به ساخت مقصوره، روی آوردند.<ref>مآثرالانافه، ج1، ص 111، صبحی الاعشی، ج 4، ص 7</ref> | ||
تا دوره [[مهدی عباسی]] از سوی خلفا و حکام با گسترش بیرویه مقصورهها، مخالفت صریحی انجام نگرفت.<ref>مقصوره در مسجد، ص 507</ref> اما در سال | تا دوره [[مهدی عباسی]] از سوی خلفا و حکام با گسترش بیرویه مقصورهها، مخالفت صریحی انجام نگرفت.<ref>مقصوره در مسجد، ص 507</ref> اما در سال 161ه.ق مهدی عباسی دستور داد تا تمام مقصورههای مساجد را در همه ممالک و نواحی اسلامی تخریب و نابود کنند و حتی دستور داد که ارتفاع منبرها را نیز کوتاهتر سازند تا اندازهای که به ارتفاع منبر پیامبر در [[مسجد النبی|مسجدالنبی]] برسد و بلندتر از آن را جایز ندانست.<ref>تاریخ الامم و الملوک، ج8، ص 136</ref> اما پس از دوره مهدی عباسی، دوباره مقصورهسازی بهویژه برای سلاطین و حتی حکام محلی رواج یافت.<ref>المساجد فی الاسلام، ص 316</ref> | ||
سنت مقصورهسازی تا اواخر [[دوره عثمانی]] همچنان ادامه داشت و بعد از اینکه خلفا و سلاطین دیگر در مساجد جامع نماز نمیخواندند، خود به خود عنصر مقصورهسازی نیز از معماری مساجد حذف شد.<ref>مقصوره در مسجد، ص 507</ref> | سنت مقصورهسازی تا اواخر [[دوره عثمانی]] همچنان ادامه داشت و بعد از اینکه خلفا و سلاطین دیگر در مساجد جامع نماز نمیخواندند، خود به خود عنصر مقصورهسازی نیز از معماری مساجد حذف شد.<ref>مقصوره در مسجد، ص 507</ref> | ||
| خط ۸۳: | خط ۸۳: | ||
==مقصوره در فقه و احکام== | ==مقصوره در فقه و احکام== | ||
مقصوره با معنای جایگاه [[امام جماعت]]، در احکام و روایات [[شیعه]] و [[اهل سنت|سنی]] بدعت بهشمار آمدهاست. | مقصوره با معنای جایگاه [[امام جماعت]]، در احکام و روایات [[شیعه]] و [[اهل سنت|سنی]] بدعت بهشمار آمدهاست. فقها و علما بر سادگی مساجد [[صدر اسلام]] اصرار داشته و برتری مکانی در مسجد را مطرود میشمردند.<ref>مقصوره در مسجد، ص 510</ref> | ||
[[امام ابن حاج ابوعبدالله]] فقیه مشهور [[مالکی]]، با بدعت خواندن مقصوره و برشمردن مفاسد آن، از این حیث که مسجد وقف نماز مسلمانان است لذا نصب مقصوره و نرده غصب مکان مسجد بوده و آن را جایز نمیداند.<ref>اصلاح المساجد، ص104</ref> | |||
همچنین بنا به تعبیری از [[امام محمد غزالی]] در [[احیاءعلوم الدین]]، نماز خواندن در محل و بنای ویژهای که سلاطین ظالم در مسجد برای خود ایجاد کردهبودند؛ عذر شرعی برای نماز خوان در آن مکان ایجاد نمیکرد.<ref>احیاءعلوم الدین، ج2، ربع عادات، ص 328</ref> | |||
در روایات [[شیعه|شیعی]] نیز در روایتی به نقل از [[امام صادق(ع)]] آمده است، نماز کسی که به امام داخل مقصوره اقتدا کند، باطل است.<ref>الکافی،ج3،ص 385</ref> فقهای شیعه نیز در مورد مقصوره احکامی داشتهاند، بدین نحو که اقتدا به امام داخل مقصوره تنها در حالتی که مقصوره مشبک باشد و امام قابل رؤیت باشد، صحیح است و اگر مقصوره به شکل مانع و دیوار کامل بسته باشد، باطل است.<ref>المبسوط،ج1، ص 156</ref> <ref>جواهرالکلام،ج13، ص 154-156</ref> | در روایات [[شیعه|شیعی]] نیز در روایتی به نقل از [[امام صادق(ع)]] آمده است، نماز کسی که به امام داخل مقصوره اقتدا کند، باطل است.<ref>الکافی،ج3،ص 385</ref> فقهای شیعه نیز در مورد مقصوره احکامی داشتهاند، بدین نحو که اقتدا به امام داخل مقصوره تنها در حالتی که مقصوره مشبک باشد و امام قابل رؤیت باشد، صحیح است و اگر مقصوره به شکل مانع و دیوار کامل بسته باشد، باطل است.<ref>المبسوط،ج1، ص 156</ref> <ref>جواهرالکلام،ج13، ص 154-156</ref> | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
| خط ۹۹: | خط ۹۸: | ||
*'''الکافی'''، الشیخ الکلینی، محقق: علی اکبر غفاری، محمد آخوندی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، 1407ق. | *'''الکافی'''، الشیخ الکلینی، محقق: علی اکبر غفاری، محمد آخوندی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، 1407ق. | ||
*'''المساجد فی الاسلام'''، شیخ طه ولی، بیروت، دارالعلم | *'''المساجد فی الاسلام'''، شیخ طه ولی، بیروت، دارالعلم للملایین، | ||
*'''المبسوط'''، الشیخ الطوسی، محقق: | *'''المبسوط'''، الشیخ الطوسی، محقق: مححمدباقر بهبودی، حاشیه نویس: محمدتقی کشفی، تهران، المکتبه المرتضویه لاحیاء الآثار الجعفریه، چاپ سوم، 1387ق. | ||
*'''المنجد فی اللغة'''، لویس معلوف یسوعی، بیروت، مطبعة الکاثولیکیه، چاپ پنجم، بیتا. | *'''المنجد فی اللغة'''، لویس معلوف یسوعی، بیروت، مطبعة الکاثولیکیه، چاپ پنجم، بیتا. | ||
| خط ۱۱۲: | خط ۱۰۹: | ||
*'''اصلاح المساجد من البدع و العوائد'''، جمال الدین قاسمی، بیروت، المکتب الاسلامی، بیتا. | *'''اصلاح المساجد من البدع و العوائد'''، جمال الدین قاسمی، بیروت، المکتب الاسلامی، بیتا. | ||
*'''جواهرالکلام'''، الشیخ محمدحسن، النجفی الجواهری، محقق، عباس قوچانی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ هفتم، 1362ش. | *'''جواهرالکلام'''، الشیخ محمدحسن، النجفی الجواهری، محقق، عباس قوچانی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ هفتم، 1362ش. | ||