| نسخهٔ فعلی |
متن شما |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| '''اهل سنت''' (مشهور به سنی) به یکی از مذاهب اسلامی غیر از [[شیعه]] و [[اباضیه]] اطلاق میگردد. این گروه پس از رحلت [[حضرت محمد (ص)|پیامبر اسلام(ص)]]، [[خلافت]] را منوط به شورای [[اسلام|مسلمانان]] دانسته و خلافت چهار خلیفه نخست ([[ابوبکر بن ابیقحافه|ابوبکر]]، [[عمر بن خطاب|عمر]]، [[عثمان بن عفان|عثمان]] و [[امام علی(ع)]]) را بهترتیب مشروع میشمارند.
| | {{جعبه اطلاعات بنای مذهبی |
| | | عنوان = پلکان داخلی کعبه |
| | | تصویر = |
| | | اندازه تصویر = 300px |
| | | توضیح تصویر = پلکان داخلی کعبه |
| | | بنيانگذار = |
| | | تأسیس = |
| | | کاربری = ورود به بام کعبه |
| | | مکان = [[مکه|شهر مکه]] در [[عربستان]] |
| | | نامهای دیگر = |
| | | وقایع مرتبط = |
| | | ظرفیت = |
| | | مساحت = |
| | | وضعیت = فعال |
| | | امکانات = |
| | | شماره ثبت = |
| | | معمار = |
| | | سبک = |
| | | بازسازی = |
| | | وبگاه = |
| | | تخریب = |
| | | عرض جغرافیایی = 21.422520 |
| | | طول جغرافیایی = 39.826220 |
| | | توضیح نقشه = |
| | }} |
| | {| class="wikitable" width="30%" align="left" style="border:1px solid #ddd; margin:1em 1em 1em 0; padding:1em; font-size:75%; background:#E3FFE3; clear: both" |
| | !colspan="2" align="center" style="background-color: #baffba; font-size: 120%"|'''گاهشمار وقایع مرتبط با پلکان خارجی کعبه''' |
| | |- |
| | |align="left"| سال |
|
| |
|
| اهلسنت در [[فقه]] عمدتاً به چهار مذهب [[حنفی]]، [[مالکی]]، [[شافعی]] و [[حنبلی]] و در حوزهٔ کلامی نیز به فرقههایی چون [[اشاعره]]، [[معتزله]] و [[اهل حدیث]] ([[سلفیه]]) تقسیم شدهاند.
| | | .<ref></ref> |
| | |- |
| | |align="left"|سال |
|
| |
|
| از منظر مذاهب اهل سنت (به جز [[وهابیت]])، [[زیارت|زیارت قبور انبیا و اولیا]] مشروع و حتی در برخی موارد [[مستحب]] شمرده شده است و در [[مناسک حج]] نیز در کلیات مشترک هستند؛ هرچند در برخی جزئیات همچون تعداد، [[ارکان حج|ارکان]] و [[واجبات حج]] اختلافات جزیی دارند.
| | |.<ref></ref> |
| | |- |
| | |align="left"|سال |
|
| |
|
| == واژه شناسی ==
| | |<ref></ref> |
| اَهْلِ سُنَّتْ مشهور به سُنّی، اصطلاحى است که به یکی از [[مذاهب مسلمانان]]، غیر از گروههای [[شیعه]] و [[اباضیه]] اشاره دارد.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۴–۴۷۵.</ref> این گروه پس از وفات رسولالله(ص)، خلافت را به شورای مسلمانان مشروط کرد.<ref>فرهنگ فرق اسلامی، ص۸۴.</ref> تمایز اهلسنت و دیگر گروههای مذهبی مسلمانان در این است که آنها، خلافت ۴ خلیفه اول؛ ابوبکر، عمر، عثمان و علی (ع) را به ترتیب بعد از پیامبر اسلام (ص)، مشروع و بر آن اتفاق نظر دارند،<ref>غزالی، الاقتصاد فی الاعتقاد، ص۱۵۲–۱۵۴؛ سبحانی، بحوث، ج۱، ص۲۹۳–۳۰۲.</ref> برخلاف شیعیان که [[امام علی(ع)|حضرت علی(ع)]] را جانشین بلافصل پیامبر اسلام(ص) میدانند و اباضیه که به خلافت عثمان و حضرت علی(ع) منتقد هستند.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۴–۴۷۵.</ref>
| |
|
| |
|
| == مذاهب فقهی == | | |- |
| اکثریت اهل سنت در حوزة فقهى، به ۴ مذهب اصلی؛ حنفى، مالكى، شافعى و حنبلى تقسیم گردیدند.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۴۷۵.</ref>
| | |align="left"|سال |
| * '''حنفیه:''' پیرو [[ابوحنیفه]] (۸۰‑۱۵۰ق)<ref>تاریخ فقه و فقها، ص۸۳.</ref> که در کنار [[قرآن]] و [[سنت پیامبر(ص)]]، از عقل و قیاس بهره میگرفت.<ref>تاریخ فقه و فقها، ص۸۳.</ref>
| |
| * '''مالکیه:''' پیرو [[مالک بن انس]] (۹۳‑۱۷۹ق) با منابعی چون قرآن، سنت، عمل اهل مدینه و صلاح جامعه؛<ref>تاریخ فقه و فقها، ص۸۴.</ref> این مذهب نمایندهٔ فقه حدیثگرای مدینه است.<ref>«اندیشههای فقهی در سدههای ۲و۳ق»، ص۴۴۵.</ref>
| |
| * '''حنبلیه:''' پیرو [[احمد بن حنبل]] (۱۶۴‑۲۴۱ق) که معتقد به فقه حدیثی بود<ref>«جدال تعبد و تعقل در فهم شریعت»، ص۱۸۹.</ref> و از رأی و قیاس پرهیز میکرد؛<ref>وضوء النبی (ص)، ج۱، ص۴۰۷.</ref> این مذهب بیش از دیگر مذاهب به ظاهر احادیث و اقوال [[صحابه]] گرایش دارد.<ref>«جدال تعبد و تعقل در فهم شریعت»، ص۱۸۹.</ref>
| |
| * '''شافعیه:''' پیرو [[محمد بن ادریس شافعی]] (۱۵۰‑۲۰۴ق) با فقهی حدیثمدار<ref>«اندیشههای فقهی در سدههای ۲و۳»، ص۴۴۶.</ref> که ترکیبی از حدیث و رأی است؛<ref>الامام الشافعی، ص۱۷۸.</ref> از نظر شیعیان، این مذهب به [[مذهب امامیه]] نزدیکتر است.<ref>«بررسی علل همگرایی و ناهمگرایی دو مذهب شافعی و حنفی با شیعه امامیه»، برفی.</ref>
| |
|
| |
|
| == مذاهب کلامی و اعتقادی ==
| | |.<ref></ref> |
| اهل سنت از نظر کلامی به چند فرقه تقسیم میشوند.
| | |} |
| * '''[[اهل حدیث]] (سلفیه):''' که تنها به کتاب و سنت مراجعه میکنند و عقل را دخالت نمیدهند،<ref>فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامی، ص 149.</ref> مانند مالک بن انس و احمد بن حنبل.<ref>درآمدی بر علم كلام، ص246.</ref>
| |
| * '''[[معتزله]]:''' که به عقل بها داده و نصوص متعارض را تأویل میبرند؛ بنیانگذار آن واصل بن عطاء بود.<ref>مجموعه آثار، ج3، ص85.</ref>
| |
| * '''[[اشاعره]]:''' که عقاید [[اهل حدیث]] را با تعدیلی پذیرفتند و [[ابوالحسن اشعری]] (م. ۳۲۴) آنها را بنیان نهاد.<ref>فرق و مذاهب كلامی، ص201.</ref>
| |
| * '''[[خوارج]]:''' گروهی که به دو خلیفه نخست مهر میورزند و از [[امام علی(ع)|علی(ع)]] تبری میجویند؛ پس از [[جنگ صفین]] پدید آمدند.<ref>ملل و نحل، ج 1، ص 115؛ فرق و مذاهب كلامی، ص287.</ref>
| |
| * '''[[ماتریدیه]]:''' مذهب کلامی ابو منصور ماتریدی (م. ۳۳۳) که مانند اشاعره با معتزله مخالفت کرد، اما عقلگرایی در آن غلبه دارد.<ref>درآمدی بر علم كلام، ص296.</ref>
| |
| * '''[[مرجئه]]:''' عمل را پس از نیت قرار داده و ایمان قلبی را برای نجات کافی میدانستند.<ref>الفرق بين الفرق، ص202؛ فرق و مذاهب كلامی، ص 283.</ref>
| |
| * '''[[وهابیت]]:''' منسوب به [[محمد بن عبدالوهاب]] (م. ۱۲۰۶ق) که با تأثیر از [[ابن تیمیه|ابنتیمیه]]، [[زیارت قبور]] و [[توسل]] را [[شرک]] دانست و دیگر مسلمانان را متهم به خروج از دین کرد.<ref>آئين وهابيت، ص29.</ref> عقاید افراطی آنان مایه تفرقه در امت اسلامی شده است.
| |
|
| |
|
| دیگر مذاهب کلامی اهل سنت عبارتند از: اباضیه، جهمیه، کرامیه، ضراریه، نجاریه.<ref>تاريخ فقه و فقها، ص84.</ref>
| | '''پلکان داخلی کعبه''' یا '''پلکان درون کعبه'''، |
|
| |
|
| == زیارت از نظر اهل سنت == | | == موقعیت و تاریخچه== |
| [[زیارت قبور|زیارت قبور انبیا و اولیا]]، از مسائل اختلافی میان [[وهابیت]] و سایر مذاهب اسلامی است. وهابیها آن را [[حرام]] میدانند، حال آنکه ادله روایی اهل سنت بر مشروعیت آن تأکید دارند.<ref>کنزالعمال، ج۵، ص۷۴.</ref> سیرهٔ مسلمانان از صدر اسلام بر پایه زیارت قبور استوار بوده است. خود پیامبر(ص) از [[بقیع]]،<ref>صحیح مسلم، ج۲، ص۶۶۹.</ref> [[غزوه احد|شهدای احد]]<ref>رد المحتار، ج۲، ص۲۴۲.</ref> و قبر [[آمنه بنت وهب|مادرش]]<ref>شعب الإیمان، ج۱۱، ص۴۶۹.</ref> و نیز [[صحابه]] و [[تابعین|تابعینی]] چون [[عبدالله بن عمر بن خطاب|عبدالله بن عمر]] و [[عایشه]] به زیارت [[قبر پیامبر|قبر رسول خدا(ص)]] میرفتند.<ref>ابن أبی شیبه، المصنف، ج۳، ص۵۷۶.</ref>
| | پلکان داخلی کعبه |
|
| |
|
| روایات مربوط به زیارت به چهار دسته تقسیم میشوند: ممنوعیت ابتدایی و سپس نسخ آن؛<ref>المستدرک، ج۱، ص۵۳۰.</ref> نهی زنان،<ref>سنن ابن ماجه، ج۱، ص۵۰۲.</ref> اما سند آن ضعیف ارزیابی شده<ref>موسوعه الألبانی، ج۲، ص۳۷۰.</ref> و روایات متعدد دیگری بر جواز زیارت برای زنان؛<ref>المستدرک، ج۱، ص۵۳۳.</ref> امر به زیارت برای مقاصدی همچون یادآوری آخرت<ref>مناوی، ج ۳، ص۱۶۲.</ref> و تأکید بر سیرهی همیشگی پیامبر(ص) در زیارت اهل قبور.<ref>صحیح ابن حبان، ج۷، ص۴۴۴.</ref>
| |
|
| |
|
| از دیدگاه مذاهب چهارگانه، حنفیان،<ref>سرخسی، ج۲۴، ص۱۰؛ شرنبلانی، ج۱، ص۲۲۹؛ رد المحتار، ج۲، ص۶۲۶؛ قاری، ج۴، ص۱۲۵۵؛ تهانوی، ج۲، ص۱۰۸۲.</ref> مالکیان قائل به جواز و استحباب،<ref>موطأ، ج۲، ص۴۸۵؛ المدخل، ج۱، ص۲۵۵.</ref> شافعیان<ref>المهذب (فقه شافعی)، ج۱، ص۳۱۷؛ تاریخ بغداد، ج ۱، ص۴۴۵؛ فتحالباری، ج۳، ص۶۶؛ سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۴۸۴.</ref> و حنبلیان (به جز ابن تیمیه)<ref>مقدسى، ج ۲، ص۵۶۵-۵۷۰.</ref> همگی قائل به جواز زیارت هستند؛ ازاینرو جز وهابیت، همهٔ مذاهب اسلامی زیارت قبور را مشروع دانسته و سیرهٔ مسلمانان بر عمران و احترام زیارتگاهها بوده است.<ref>تاریخ بغداد، ج ۱، ص۵۰۸؛ ابن جوزی، المنتظم، ج ۱۲، ص۲۴۱؛ المستدرک، ج ۳، ص۵۱۸؛ وفیات الأعیان، ج ۴، ص۱۶۵؛ سیر اعلام النبلاء، ج ۱، ص۱۱۴؛ ابن جوزی، مناقب، ج ۱، ص۶۰۷-۶۰۸؛ ابن جوزی، المنتظم، ج۱۶، ص۱۰۰.</ref>
| | == بازسازی و معماری == |
|
| |
|
| == حج در مذاهب فقهی اهل سنت ==
| |
| در کلیات تفاوتی بین مذاهب فقهی اهل سنت درباره [[حج]] نیست و فقط در جزییات [[احکام حج]] باهم تفاوت دارند. به عنوان نمونه در اصل وجوب حج و وجوب آن بر [[استطاعت|مستطیع]] اتفاق نظر دارند،<ref>درسنامه درآمدی بر فقه مقارن، ص۱۹۳.</ref> اما در [[ایام الحج|ماههای حج]] اختلاف دارند: مالکیه [[شوال (ماه قمری)|شوال]]، [[ذیقعده (ماه قمری)|ذیقعده]] و [[ذیالحجه (ماه قمری)|ذیالحجه]] را ماه حج میدانند؛ حنبلیه و حنفیه شوال، ذیقعده و ده روز اول ذیالحجه (حنفیه تا غروب [[عید قربان]])؛ و شافعیه شوال، ذیقعده و نه روز اول ذیالحجه (تا طلوع فجر عید قربان) را معتبر میشمارند.<ref>خلاف، ج۱، ص۴۱۱-۴۱۷؛ العروة الوثقی، ج۲، ص۵۴۲؛ شرایع الاسلام، ج۱، ص۲۲۴-۲۲۹؛ تحریرالوسیله، ج۱، ص۳۴۹-۳۶۲؛ الفقه علی المذاهب الاربعة، ج۱، ص۵۷۱-۵۷۶؛ بدایة المجتهد، ج۱، ص۳۲۳-۳۲۶؛ الفقه علی المذهب الخمسة، ج۱، ص۲۲۹-۳۰۳.</ref> همگی مذاهب اهل سنت، اقسام سهگانهی حج ([[حج تمتع|تمتع]]، [[حج افراد|افراد]] و [[حج قران|قران]]) را میپذیرند؛ اما قائل به تخییر هستند و در ترتیب فضیلتِ اقسام با یکدیگر اختلاف دارند.<ref>بدایة المجتهد، ج۱، ص۳۹۵-۳۹۹؛ الفقه علی المذاهب الاربعة، ج۱، ص۶۱۹-۶۲۶؛ خلاف، ج۱، ص۴۱۹-۴۲۳؛ شرایع الاسلام، ج۱، ص۲۳۶-۲۴۰؛ الفقه علی المذهب الخمسة، ج۱، ص۳۱۹-۳۲۲؛ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۱۶۱-۱۸۱.</ref>
| |
|
| |
|
| در [[ارکان حج]] نیز اختلافاتی وجود دارد: حنبلیه و مالکیه چهار رکن: [[احرام]]، [[طواف زیارت]]، [[سعی|سعی بین صفا و مروه]]، [[وقوف در عرفات]] (بدون [[وقوف در مشعر]])؛ حنفیه دو رکن (وقوف در عرفه و طواف زیارت)؛ و شافعی چهار رکن (طواف، سعی، وقوف در عرفه و [[حلق و تقصیر|حلق]]).<ref>درسنامه درآمدی بر فقه مقارن، ص۲۴۵.</ref> تعداد [[واجبات حج]] نیز متفاوت است: حنبلیه ۷، حنفیه ۵، شافعیه ۵ و مالکیه ۶ واجب.<ref>درسنامه درآمدی بر فقه مقارن، ص۲۴۵.</ref> در [[عمره تمتع|واجبات عمره تمتع]] نیز اختلافاتی وجود دارد؛ بهطوری که حنفیه و مالکیه پنج عمل، حنبلیه چهار عمل و شافعیه (با دو قول) سه یا چهار عمل را [[واجب]] میدانند؛ همچنین به نظر حنبلیه و شافعیه، [[نماز طواف]] سنت است، نه واجب.<ref>بدائع الصنایع، ج۱۰؛ ص۶۴ و ۲۳؛ الهداية، ج۱۰، ص۲۸۸؛ الکافی فی فقه ابن حنبل، ج۱۱، ص۱۰۳۹؛ المقنع (فقه حنبلی)، ج۱۰ و ۱۱ ص۹۶۱-۹۶۲؛ المهذب (فقه شافعی)، ج۱۱، ص۸۴۸-۸۵۰؛ مختصر المزنی، ج۱۱، ص۸۲۱؛ الفقه علی المذهب الخمسة، ج۱، ص۳۷۲.</ref> در [[عمره مفرده]] نیز همه فرقههای اهل سنت ۵ واجب: 1. [[محرم شدن در میقات]] 2. طواف قدوم یا طواف تحیّت 3. نماز طواف 4. سعی بین صفا و مروه 5. تقصیر (بدون [[طواف نساء]]) قائل هستند.<ref>مناسک حج، ص۳۱۵-۳۱۶؛ بدایة المجتهد، ج۱، ص۳۴۵-۳۴۶؛ الفقه علی المذهب الاربعة، ج۱، ص۵۸۹؛ الدروس، ص۴۰۰-۴۰۱؛ المبسوط، ج۱، ص۳۵۱؛ الفقه علی المذهب الخمسة، ج۱، ص۳۵۴.</ref>
| | == دوران سعودی == |
|
| |
|
| == پانویس == | | |
| | === پلکان داخلی امروزی === |
| | |
| | |
| | == گالری == |
| | <gallery> |
| | پرونده:پلکان قدیمی کعبه.jpg|بندانگشتی|تصویری از پلکان قدیمی کعبه |
| | |
| | </gallery> |
| | |
| | == جستارهای وابسته == |
| | * ستونهای کعبه |
| | |
| | |
| | ==پانویس== |
| {{پانویس}} | | {{پانویس}} |
|
| |
|
| == منابع == | | ==منابع == |
| {{منابع}} | | {{منابع}} |
| * '''آئين وهابيت'''، جعفر سبجانی، بیجا، بینا، بیتا.
| | {{دانشنامه |
| * '''الاقتصاد فی الاعتقاد'''، محمد غزالی، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۹ق.
| | | آدرس = http://hzrc.ac.ir/post/7558 |
| * '''الامام الشافعی'''، ابراهیم بن علی وزیر، واشنگتن، منشورات کتاب، ۲۰۰۰م.
| | | عنوان = پلکان کعبه |
| * '''الأم'''، أبوعبدالله محمد بن إدریس الشافعی، بیروت، دارالمعرفه،۱۹۹۰م.
| | | نویسنده = ابوالفضل ربانی |
| * '''«اندیشههای فقهی در سدههای ۲و۳» در «مدخل اسلام»'''، احمد پاکتچی، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۷۷ش.
| | }} |
| * '''بدائع الصنایع (الفقه الحنفی)'''، علاءالدین بن مسعود کاشانی، بیروت، المصادر الفقهیه، چاپ اول، ج۱۰، ۱۴۲۲ق.
| | *'''اخبار مکه''': الازرقی (درگذشت 248ق.)، به کوشش رشدی الصالح، مکه، مکتبة الثقافه، 1415ق. |
| * '''بدایة المجتهد و نهایة المقتصد'''، محمد بن احمد ابن رشد قرطبی، بیروت، دارالمعرفة، ج۱، ۱۴۰۳ق. | | *'''الاعلاق النفیسه''': ابن رسته، بیروت، دار صادر، 1892م. |
| * '''«بررسی علل همگرایی و ناهمگرایی دو مذهب شافعی و حنفی با شیعه امامیه»'''، محمد برفی، سایت روزنامه رسالت، شماره ۶۹۴۲، تاریخ درج مطلب: ۲۰ اسفند ۱۳۸۸ش، تاریخ بازدید: ۱۵مهر۱۳۹۸ش.
| | *'''پلکان کعبه''': ابوالفضل ربانی، دانشنامه حج و حرمین شریفین، ۱۳۹۲ش. |
| * '''بحوث فی الملل و النحل'''، جعفر سبحانی، قم، مؤسسة الامام الصادق (ع)، ۱۴۲۷ق.
| | *'''التاریخ القویم''': محمد طاهر الکردی، به کوشش ابن دهیش، بیروت، دار خضر، 1420ق. |
| * '''تاریخ بغداد'''، أبوبکر أحمد بن علی الخطیب البغدادی، بیروت، دارالغرب الإسلامی، ۲۰۰۲م. | | *'''شفاء الغرام''': محمد الفاسی (درگذشت 832ق.)، به کوشش گروهی از علما، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1421ق. |
| * '''تاريخ فقه و فقها'''، ابوالقاسم گرجی، انتشارات سمت، چاپ سوم، 1379ش. | | * '''العقد الثمین فی تاریخ البلد الامین''': محمد الفاسی، به کوشش محمد عبدالقادر، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1419ق. |
| * '''تاریخ فقه و فقها'''، ابوالقاسم گرجی، تهران، سمت، ۱۳۹۲ش.
| | *'''فی رحاب البیت العتیق''': محیی الدین احمد امام،اندلس، دار قرطبه، بیتا. |
| * '''تحریرالوسله'''، سید روحالله موسوی خمینی، نجف، مطبعة الآداب، بیتا. | | *'''مرآة الحرمین''': ابراهیم رفعت پاشا، قم، المطبعة العلمیه، 1344ق. |
| * '''تذکرة الفقها'''، علامه حسن بن یوسف حلی، قم، مؤسسه آل البیت لاحیاء التراث، چاپ اول، ج۷، ۱۴۲۲ق.
| | *'''مفرحة الانام فی تاسیس بیت الله الحرام''': زین العابدین بن نورالدین حسینی، به کوشش عمار عبودی نصار، تهران، مشعر، 1428ق. |
| * '''«جدال تعبد و تعقل در فهم شریعت»'''، مسعود امامی، مجله فقه اهلبیت (ع)، شماره۴۶، تابستان ۱۳۸۵ش.
| | *'''منائح الکرم''': علی بن تاج الدین السنجاری، به کوشش المصری، مکه، جامعةام القری، 1419ق. |
| * '''الخلاف'''، ابوجعفر محمد بن حسن طوسی، بیجا، مؤسسه نشر اسلامی، ج۱، ۱۴۰۷ق.
| | *'''موسوعة مرآة الحرمین الشریفین''': ایوب صبری پاشا، قاهره، دار الآفاق العربیه، 1424ق. |
| * '''دائرة المعارف بزرگ اسلامی'''، اهل سنت و جماعت، ج۱۰، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۰ش.
| | |
| * '''درآمدی بر علم كلام'''، علی ربانی گلپایگانی، انتشارات دار الفكر، چاپ اول، 1378ش.
| |
| * '''درسنامه درآمدی بر فقه مقارن'''، مصطفی جعفرپیشهفرد، تهران، نشر معاونت امور روحانیون بعثه مقام معظم رهبری، چاپ اول، ۱۳۸۹ش.
| |
| * '''الدروس الشرعیه فی فقه الامامیه'''، محمد بن مکی عاملی (شهید اول)، قم، مؤسسه نشر اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۷ق.
| |
| * '''رد المحتار على الدر المختار'''، محمد أمین الحنفی ابن عابدین، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۲ق.
| |
| * '''سنن ابن ماجه'''، أبوعبدالله محمد بن یزید القزوینی ابن ماجه، بیجا، دارإحیاء الکتب العربیه، بیتا.
| |
| * '''سیر اعلام النبلاء'''، شمسالدین احمد بن محمد ذهبی، تحقیق شعیب الارنؤوط، بیروت، مؤسسه الرساله، بیتا.
| |
| * '''شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام'''، جعفر بن حسن محقق حلی، بیروت، دار الاضواء، ج۱، ۱۴۰۳ق.
| |
| * '''شعب الإیمان'''، أحمد بن الحسین البیهقی، مکتبه الرشد للنشر والتوزیع بالریاض بالتعاون مع الدار السلفیه ببومبای بالهند، ۱۴۲۳ق. | |
| * '''صحیح ابن حبان بترتیب ابن بلبان'''، محمد بن حبان البستی، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۱۴ق.
| |
| * '''العروة الوثقی مع تعالیق الامام الخمینی'''، سید محمدکاظم طباطبایی یزدی، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، مکتبه علمیه اسلامی، ج۲، ۱۳۹۹ق.
| |
| * '''فتحالباری شرح صحیح البخاری'''، أحمد بن علی ابن حجر العسقلانی الشافعی، بیروت، دارالمعرفه، ۱۳۷۹ق.
| |
| * '''الفرق بين الفرق'''، بغدادی، بیجا، بینا، بیتا.
| |
| * '''فرق و مذاهب كلامی'''، علی ربانی گلپایگانی، انتشارات مركز جهاني، چاپ سوم، ۱۳۸۳ش.
| |
| * '''فرق و مذاهب کلامی'''، علی ربانی گلپایگانی، قم، مرکز جهانی علوم اسلامی، ۱۳۷۷ش.
| |
| * '''فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامی'''، جعفر سبحانی، انتشارات توحيد، چاپ اول، 1371ش.
| |
| * '''فرهنگ فرق اسلامی'''، محمدجواد مشکور، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی، ۱۳۷۵ش.
| |
| * '''الفقه علی المذاهب الاربعة'''، عبدالرحمن جزیری، بیروت، دارالفکر، ج۱، بیتا.
| |
| * '''الفقه علی المذهب الخمسة'''، محمدجواد مغنیه، بیروت، بینا، ج۱، ۱۴۰۷ق.
| |
| * '''الکافی فی فقه ابن حنبل (فقه حنبلی)'''، عبدالله بن احمد ابن قدامه، بیروت، المصادر الفقهیه، چاپ اول، ج۱۱، ۱۴۲۲ق.
| |
| * '''کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال'''، علی بن حسامالدین متقی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۳۱ق/ ۲۰۱۰م.
| |
| * '''مجموعه آثار'''، مرتضی مطهری، انتشارات صدرا، چ دوم، 1372ش.
| |
| * '''ملل و نحل،''' شهرستانی، بیجا، بینا، بیتا.
| |
| * '''وضوء النبی (ص)'''، شهرستانی، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۴۰۷.
| |
| * '''صحیح مسلم'''، مسلم ابن الحجاج النیسابوری، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، بیتا. | |
| * المبسوط فی فقه الامامیه، ابوجعفر محمد بن حسن طوسی، تهران، المکتبة المرتضویة لاحیاء الآثار الجعفریة، ج۱، ۱۴۰۸ق.
| |
| * '''مختصر المزنی (فقه شافعی)'''، اسماعیل بن یحیی مصری مزنی، بیروت، المصادر الفقهیه، چاپ اول، ج۱۱، ۱۴۲۲ق.
| |
| * '''المدخل'''، أبوعبدالله محمد بن محمد ابن الحاج، بیجا، دارالتراث، بیتا.
| |
| * '''المستدرک على الصحیحین'''، أبوعبدالله محمد بن عبدالله النیسابوری الحاکم، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۱ق.
| |
| * '''المصنف'''، أبوبکر عبدالرزاق ابن ابی شیبه، بیروت، المجلس العلمی، ۱۴۰۳ق. | |
| * '''المقنع (فقه حنبلی)'''، عبدالله بن احمد ابن قدامه، بیروت، چاپ اول، ج۱۰ و ۱۱، ۱۴۲۲ق.
| |
| * '''مناسک حج با حواشی مرجع'''، سید روحالله موسوی خمینی، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۵ش.
| |
| * '''مناقب الإمام أحمد'''، جمالالدین أبوالفرج الجوزی، بیجا، دار هجر، ۱۴۰۹ق.
| |
| * '''المنتظم فی تاریخ الأمم والملوک'''، جمالالدین أبوالفرج الجوزی، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۲ق. | |
| * '''موسوعه الألبانی فی العقیده'''، أبوعبدالرحمن محمد ناصرالدین الألبانی، صنعاء، مرکز النعمان للبحوث والدراسات الإسلامیه وتحقیق التراث والترجمه، ۱۴۳۱ق. | |
| * '''موطأ'''، مالک ابن انس، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۶ق. | |
| * '''المهذب (فقه شافعی)'''، ابراهیم بن محمد شیرازی، بیروت، المصادر الفقهیه، چاپ اول، ج۱۱، ۱۴۲۲ق.
| |
| * '''وفیات الأعیان'''، أبوالعباس شمسالدین أحمد ابن خلکان، بیروت، دار صادر، بیتا. | |
| * '''الهدایة (فقه حنفی)'''، علی ابن ابیبکر مرغیناتی، بیروت، بینا، چاپ اول، ج۱۰، ۱۴۲۲ق.
| |
|
| |
|
| {{پایان}} | | {{پایان}} |
| | |
| | |
| | |
| | '''پلکان کعبه''' یا '''نردبان کعبه'''، پلکان متحرکی است که برای رفتن به داخل [[کعبه]] استفاده میشود. از گذشته [[کعبه]] دو پلکان داشته است، یکی پلکان خارجی برای ورود به درون کعبه و دیگری پلکانی که در داخل کعبه در [[رکن شامی]] قرار داشته و ثابت بود و برای صعود بر بام آن استفاده میشد. بنابر گزارشهای تاریخی تا پیش از بازسازی کعبه، پنج سال پیش از [[بعثت]]، در ورودی خانه کعبه همسطح با زمین بود. در این بازسازی، نخستین بار با هدف ایجاد مانع برای ورود سیل و نیز پیشگیری از ورود افراد بدون اجازه [[متولیان کعبه]]، درِ کعبه بالاتر از سطح زمین ساخته شد و از آن پس، پلکان و نردبان خارجی بارها تعمیر، بازسازی و تعویض شد. |
| | |
| | در [[فتح مکه]] [[پیامبر(ص)]] بر پلکان کعبه ایستاد و خطبه مشهورش را قرائت فرمود. همچنین در گزارشی، از صعود [[ابوذر]]، صحابی مشهور پیامبر(ص)، بر نردبان کعبه و تکیه بر [[باب الکعبه]] و نقل حدیثی در فضیلتهای [[اهل بیت(ع)]] یاد شده است. |
| | |
| | توصیف پلکان کعبه در منابع تاریخی دورههای مختلف آمده است. از جمله در سده ششم نردبان کعبه همچون منبری بزرگ با نُه پله وصف شده که بر پایههایی چوبین سوار بود و چهار چرخ داشت و در هنگام نیاز به نزدیکی باب الکعبه انتقال مییافت. پس از آن تاکنون، پلکان کعبه چندین بار تعویض شده است. |
| | ==پلکان داخلی== |
| | |
| | پس از آنکه کعبه در رویداد بازسازی آن در پنج سال پیش از [[بعثت]] به دست [[قریش]] با بهرهگیری از چوب وگل مسقف شد، نخستین پلکان داخلی کعبه برای صعود به پشت بام ساخته و بهرهبرداری گشت. این پلکان چوبی در [[رکن شامی]] قرار داشت و ثابت بود.<ref>اخبار مکه، ج1، ص165؛ شفاء الغرام، ج1، ص147.</ref> به سال 64ق. و هنگام بازسازی کعبه به دست [[عبدالله بن زبیر]]، نردبان چوبی دیگری جایگزین آن شد.<ref>اخبار مکه، ج1، ص209-210؛ مرآة الحرمین، ج1، ص273.</ref> [[حجاج بن یوسف ثقفی]]، امیر [[حجاز]] در دوران [[عبدالملک بن مروان]]، به سال 74ق. همزمان با تخریب بنای ابن زبیر، این پلکان را ویران کرده و پلکانی دیگر در همان مکان ساخت.<ref>اخبار مکه، ج1، ص211.</ref> بر پایه گزارشهای مربوط به سده سوم ق. ارتفاع این پلکان 20 ذرع (حدود 10 متر) و پهنای آن کمی بیش از نیم متر بود. |
| | |
| | در بخش پایین پلکان و در کنار دیوار کعبه، دری از چوب ساج و به ارتفاع 5/3 ذرع (کمتر از دو متر) و به پهنای کمی بیش از نیم متر قرار دادند. این در تا هنگام [[متوکل عباسی]] بدون تزئینات بود. وی دستور داد که آن را با نقره تزئین کنند و قفلی نقرهای برای آن بسازند. نیز دری دیگر از چوب ساج به ابعاد 5/2 ذرع (کمی بیش از یک متر) در 2ذرع (یک متر) در سقف کعبه قرار دادند.<ref>اخبار مکه، ج1، ص294؛ الاعلاق النفیسه، ص33.</ref> از این هنگام تا سده ششم ق. گزارشی درباره آن پلکان یافت نشد. به سال 542ق. پلکان داخلی کعبه تعمیر گشت.<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص274.</ref> |
| | |
| | ===توصیف پلکان داخلی=== |
| | |
| | منابع سده نهم ق. به وجود 38 پله برای نردبان داخلی اشاره دارند.<ref>شفاء الغرام، ج1، ص147.</ref> برخی از پلههای این پلکان به سال 814ق. تعمیر شدند.<ref>شفاء الغرام، ج1، ص138.</ref> از این هنگام تا سده 12ق. گزارشی از وضعیت پلکان داخلی کعبه بهدست نیامد. احتمال میتوان داد که در این دوره طولانی، آن پلکان بارها تعویض و تعمیر شده باشد. |
| | |
| | در دوره حکومت [[سلطان مصطفی دوم عثمانی]] (حک: 1106-1115ق.) به سال 1109ق. هنگام تعمیر [[سقف کعبه]]، پلکان داخلی تعویض شد. هفت پله آن را از سنگ مرمر و بقیه را از چوب ساج ساختند.<ref>منائح الکرم، ج5، ص239؛ موسوعة مرآة الحرمین، ج2، ص653.</ref> پلکان کعبه به سال 1039ق. بر اثر سیل از جای کنده شد.<ref>اخبار مکه، ج1، ص356-366؛ العقد الثمین، ج1، ص74-82.</ref> سال بعد با تعمیرات بنیادین ساختمان کعبه به دستور [[سلطان مراد چهارم]] (حک: 1039-1040ق.) چوب و یکی از پلههای پلکان کعبه تعویض شد.<ref>التاریخ القویم، ج2، ص172.</ref> این پلکان 29 پلهای و دایرهشکل در دیواری سنگی محصور بود.<ref>مفرحة الانام، ص69-70.</ref> |
| | |
| | ===ساخت و تعمیر پلکان در دوره آل سعود=== |
| | |
| | به سال 1375ق. در دوره ملک سعود، پلکان کعبه تعویض شد. پلکان تازه نقره اندود بود و به انواع نقش و نگارهای عربی طلایی مزین گشت.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص175.</ref> این پلکان میان دو دیوار اصلی کعبه، یعنی [[حجر اسماعیل]] و دیوار شرقی، و دو دیوار دیگر درون کعبه محصور بود و برای آن ورودی جداگانهای با قابلیت قفل شدن تعبیه کرده بودند. این پلکان پنجره و نورگیر نداشت و مسیرش تاریک بود. ازاینرو، بهرهگیری از وسایل نورافشان برای استفاده از آن ضرورت داشت. پلکان 13 پله مرمرین و 22 پله چوبی ضخیم داشت. پهنای پلهها از 62 تا 65 و ارتفاع آنها از 24 تا 35 سانتی متر بود و تنها یک تن میتوانست از آنها بالا برود. از پله سوم به بعد، نردهای کنار پلکان قرار داشت.<ref>التاریخ القویم، ج4، ص145، 147.</ref> |
| | |
| | در روز 23 [[رجب]] سال 1377ق. ورودی پلکان به بام کعبه تعمیر شد. برای اینکار از چوبهای کهن [[کعبه]] استفاده کردند و روی آن را با روکشهایی ویژه به طول 185 و پهنای 110 سانتی متر پوشاندند تا از ورود آب به درون کعبه پیشگیری شود.<ref>التاریخ القویم، ج3، ص395.</ref> در 19 [[شعبان]] همان سال، پلکان داخلی کعبه بار دیگر تعمیر شد.<ref>التاریخ القویم، ج3، ص406.</ref> |
| | |
| | در دوره حکومت [[خالد بن عبدالعزیز سعودی]] (حک: 1395-1402ق) پلکان کعبه تعویض و پلکانی از جنس آلومینیوم قوی برای آن ساخته شد. در دوره [[ملک فهد]] (حک: 1402-1426ق.) ضمن تعمیر بنیادین کعبه، پلکان داخلی کعبه نیز بازسازی شد. این پلهها را از شیشه ساختند تا نور درون کعبه افزوده شود. این تعمیرات در روز سهشنبه سی [[جمادی الثانی]] سال 1417ق. پایان یافت.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص175، 177.</ref> |
| | |
| | ==پانویس== |
| | |
| | {{پانویس}} |
| | |
| | ==منابع == |
| | |
| | {{منابع}} |
| | |
| | {{دانشنامه |
| | |
| | | آدرس = http://hzrc.ac.ir/post/7558 |
| | |
| | | عنوان = پلکان کعبه |
| | |
| | | نویسنده = ابوالفضل ربانی |
| | |
| | }} |
| | |
| | *'''اتحاف الوری''': عمر بن محمد بن فهد (درگذشت 885ق.)، به کوشش عبدالکریم، مکه، جامعةام القری، 1408ق. |
| | |
| | *'''اخبار مکه''': الازرقی (درگذشت 248ق.)، به کوشش رشدی الصالح، مکه، مکتبة الثقافه، 1415ق. |
| | |
| | *'''الاعلاق النفیسه''': ابن رسته (درگذشت قرن3ق.)، بیروت، دار صادر، 1892م. |
| | |
| | *'''الامالی''': الطوسی (درگذشت 460ق.)، قم، دار الثقافه، 1414ق. |
| | |
| | *'''تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر''': الذهبی (درگذشت 748ق.)، به کوشش عمر عبدالسلام، بیروت، دار الکتاب العربی، 1410ق. |
| | |
| | *'''تاریخ عمارة المسجدالحرام''': فوزیه حسین مطر، مکه، جامعةام القری، 1406ق. |
| | |
| | *'''التاریخ القویم''': محمد طاهر الکردی، به کوشش ابن دهیش، بیروت، دار خضر، 1420ق. |
| | |
| | *'''دلائل النبوه''': البیهقی (درگذشت 458ق.)، به کوشش عبدالمعطی، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1405ق. |
| | |
| | *'''رحلة ابن بطوطه''': ابن بطوطه (درگذشت 779ق.)، به کوشش التازی، الرباط، المملکة المغربیه، 1417ق. |
| | |
| | *'''رحلة ابن جبیر''': محمد بن احمد (درگذشت 614ق.)، بیروت، دار مکتبة الهلال، 1986م. |
| | |
| | *'''سفرنامه ناصر خسرو''': ناصر خسرو (درگذشت 481ق.)، تهران، زوّار، 1381ش. |
| | |
| | *'''شفاء الغرام''': محمد الفاسی (درگذشت 832ق.)، به کوشش گروهی از علما، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1421ق. |
| | |
| | *'''العقد الثمین فی تاریخ البلد الامین''': محمد الفاسی (درگذشت 832ق.)، به کوشش محمد عبدالقادر، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1419ق. |
| | |
| | *'''فی رحاب البیت العتیق''': محیی الدین احمد امام،اندلس، دار قرطبه. |
| | |
| | *'''مرآة الحرمین''': ابراهیم رفعت پاشا (درگذشت 1353ق.)، قم، المطبعة العلمیه، 1344ق. |
| | |
| | *'''مفرحة الانام فی تاسیس بیت الله الحرام''': زین العابدین بن نورالدین حسینی، به کوشش عمار عبودی نصار، تهران، مشعر، 1428ق. |
| | |
| | *'''منائح الکرم''': علی بن تاج الدین السنجاری (درگذشت 1125ق.)، به کوشش المصری، مکه، جامعةام القری، 1419ق. |
| | |
| | *'''موسوعة مرآة الحرمین الشریفین''': ایوب صبری پاشا (درگذشت 1290ق.)، قاهره، دار الآفاق العربیه، 1424ق. |
| | {{پایان}} |
| | |
| | {{کعبه}} |
