در حال ویرایش کاربر:Mo.ali.rezapour/صفحه تمرین۱

'''امام علی(ع)''' امام اول شیعیان و همسر [[حضرت زهرا(س)]] و [[امام حسین (ع)|امام حسین(ع)]] و [[امام حسن مجتبی(ع)|امام حسن(ع)]] است. شیعیان معتقد هستند حضرت علی از جانب خدا به مقام امامت و خلیفه پس از پیامبر(ص) رسیده است.

در روایات اهل‌بیت(ع) نقل شده است که حضرت علی همراه پیامبر حج انجام داده است؛ هرچند تعداد حج‌های امام به طور دقیق مشخص نشده است. گفته شده امام در زمان خلافت به دلیل مشغول بودن به جنگ‌های داخلی نتوانست حج به جا بیاورد.

امام علی(ع) در خطبه‌ها و نامه‌های خود به آثار حج پرداخته است. امام حج و عمره را از وسایل تقرب به خداوند بیان کرده است و آن را شستشو دهنده گناهان توصیف کرده است. امام در خطبه های خود به وجوب حج پرداخته و مسلمانان را به انجام آن تشویق کرده است. از نظر امام حج و عمره  نشانه فروتنی بندگان در مقابل عظمت پروردگار است و زائران خانه خدا به ماننند تشنگانی هستند که به آبگاه پناه می آورند. امام علی در وصیتنامه خود به به امام حسن(ع) و امام حسین(ع) نیز به انجام حج توصیه کرده است.

== زندگی و جایگاه ==
علی بن ابی‌طالب در سال ۳۰ عام‌الفیل<ref>الکافی، ج۱، ص۴۵۲.</ref> (۲۳ سال قبل از هجرت) در [[مکه]] و داخل [[کعبه]] متولد شد.<ref>الإرشاد، ج۱، ص۵؛ سیره معصومان، ج۳، ص۴.</ref> امام علی(ع) از کودکی در خانه [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]] رشد یافت.<ref>حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ص۴۸.</ref> وی به عنوان نخستین مسلمان مرد شناخته می‌شود.<ref>الإرشاد، ج۱، ص۶.</ref> امام علی همسر حضرت زهرا(س)<ref>الطبقات الکبری، ج۸، ص۱۶؛ حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ص۴۹.</ref> و پدر امام حسین(ع) و امام حسن(ع) و حضرت زینب و حضرت عباس است.<ref>دانشنامه امیرالمؤمنین بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ، ج۱، ص۱۲۶ و ص۱۸۵.</ref> امام در سال چهلم هجرت به شهادت رسید<ref>الإرشاد، ج۱، ص۹؛ الکافی، ج۱، ص۴۵۲.</ref> و در شهر نجف دفن گردید.<ref>سيره پيشوايان، ص۳۵.</ref>

شیعیان معتقد هستند حضرت علی(ع) از سوی خداوند به مقام امامت رسیده است.<ref>فرق الشیعة، ص۱۷؛ دانشنامه امیرالمؤمنین بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ، ج۱، ص۴۹۲ تا ص۵۳۶.</ref> همچنین شیعیان معتقد هستند جانشین پیامبر باید از طریق وحی الهی به پیامبر تعیین گردد؛ و پیامبر از سوی خداوند علی را خلیفه پس از خود و رهبر جامعه اسلامی معین کرده است.<ref>فرق الشیعة، ص۱۷؛ منشور عقاید امامیّه، ص۱۴۹ و ص۱۵۱.</ref> حضرت علی پس از پیامبر به مدت بیست و پنج سال در زمان سه خلیفه اول خانه‌نشین بود و پس از کشته شدن خلیفه سوم به دعوت مردم<ref>دانشنامه امیرالمؤمنین بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ، ج۳، ص۴۴۹.</ref> در سال ۳۵ هجری<ref>سیاست‌نامه امام علی، ص۲۳.</ref> به خلافت به خلافت رسید.<ref>سيری کوتاه در زندگانی ائمه، ص۵.</ref> وی در زمان خلافت خود که نزدیک پنج سال طول کشید حکمرانی پیامبر را الگوی خود قرار داد و دست به اصلاحاتی زد.<ref>سيری کوتاه در زندگانی ائمه (ع)، ص۵.</ref> 

پیامبر درباره امام علی فضیلت‌های زیادی را برشمرده است.<ref>دانشنامه امیرالمؤمنین بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ، ج۱، ص۴۳۵ تا ص۴۵۷؛ دانشنامه امام امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب، ج۱، ص۶۱، ص ۶۹ و ص۷۲.</ref> از پیامبر نقل است که «هرگز علی از حق و حق از علی جدا نمی‌شود.»<ref>سيری کوتاه در زندگانی ائمه(ع)، ص۵.</ref> علی از صحابه و یاران نزدیک پیامبر به شمار می‌رفت.<ref>سيری کوتاه در زندگانی ائمه(ع)، ص۴ و۵.</ref> گفته شده حضرت علی در کمالات انسانی و فضائل انسانی نمونه کاملی از تربیت پیامبر است.<ref>سيری کوتاه در زندگانی ائمه(ع)، ص۶.</ref> علی در همه جنگ‌های پیامبر شرکت کرد به جز جنگ تبوک  که آن حضرت امام علی را در مدینه به جای خود نشانید.<ref>سيری کوتاه در زندگانی ائمه(ع)، ص۵.</ref>  او را در تقوا و عبادت یگانه شمرده اند.<ref>سيری کوتاه در زندگانی ائمه(ع)، ص۸. </ref>

== حج‌گزاری امام علی(ع) ==
تعداد حج‌های امام علی(ع) به‌طور دقیق مشخص نیست.<ref>«تدابیر ائمه (ع) در حج»، ص۶۹.</ref> در روایتی از [[امام صادق(ع)]] آمده است که امام علی همراه پیامبر حج انجام داده است.<ref>مناقب آل أبی طالب، ج۲، ص۱۲۳.</ref>  گفته شده امام به دلیل مشغول بودن به جنگ‌های سه‌گانه (جمل، صفین، نهروان)  نتوانست در دوران خلافت حج به جا بیاورد.<ref>تاريخ الخميس في أحوال أنفس نفيس، ج۲، ص۲۷۸؛ «تدابیر ائمه (ع) در حج»، ص۶۹.</ref>

از مهمترین اقدامات امام در حج، ابلاغ آیات برائت از مشرکین بود. ابلاغ آیات برائت به خواندن آیات برائت توسط امام در سال نهم قمری در اجتماع مشرکان اشاره دارد. این واقعه از فضایل امام به شمار می‌رود. <ref>«تدابیر ائمه (ع) در حج»، ص۷۰.</ref> اجتناب امام علی از خوردن صید و بهره‌مندی او از قربانی، غسل حضرت هنگام ورود به حرم و جمع بین نماز مغرب و عشاء توسط حضرت در مزدلفه، از نکات مورد توجه در حج امام علی می‌باشد.<ref>حج الأنبیاء و الائمة علیهم السلام، ص۲۳۳ تا ص۲۳۶.</ref>

امام علی وقتی به خلافت رسید افراد جدیدی را به امارت حج نصب کرد.<ref>«تدابیر ائمه (ع) در حج»، ص۷۱.</ref> یکی از مسائل پر بحث میان مورخان فرستاده شدن جامه کعبه یا عدم آن در زمان خلافت امام است.<ref>«تدابیر ائمه (ع) در حج»، ص۷۲.</ref> گفته شده مورخان مطلبی را نقل نکرده‌اند که امام جامه ای بر کعبه قرار داده باشد. اما در روایات آمده علی پرده کعبه را همه ساله از عراق می‌فرستاد.(قرب الاسناد، حمیری، ص۶۵.)<ref>«تدابیر ائمه (ع) در حج»، ص۷۳.</ref>

=== حضور امام علی در حجة الوداع ===
[[حجة الوداع]] که آخرین سفر پیامبر برای انجام فریضه حج  به مکه شمرده می‌شود، از حج‌هایی است که حضرت علی در آن حضور داشته است و پس از اتمام آن، در راه برگشت به مدینه، در جایی به نام غدیر خم، پیامبر صحبت‌هایی در بزرگداشت حضرت علی ایراد کرد که به نام خطبه غدیر مشهور است.<ref>الإرشاد، ج۱، ص۱۷۰ تا ۱۷۶؛ زندگانى اميرمؤمنان امام على بن أبي طالب(ع)، ص۴۳.</ref>

== حج از نگاه امام علی(ع) ==
{{اصلی|حج در سخنان امام علی(علیه‌السلام)}}

حضرت علی(ع) در خطبه‌ها و نامه‌های خود به آثار معنوی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی حج اشاره کرده است. امام علی(ع) در روایتی حج‌گزار و عمره‌گزار، را مهمان خدا معرفی کرده که خداوند با آمرزش خویش به آنان پاداش می‌دهد.<ref>حج و عمره در قرآن و حدیث، ص۲۳۷.</ref> حضرت علی در [[خطبه ۱۱۰ نهج البلاغه]] حج و عمره را یکی از ده وسیله تقرب به خداوند برشمرده است.<ref>«حج در نهج البلاغه»، ص۱۵.</ref> در [[خطبه ۱۹۲ نهج البلاغه]] آمده است که خداوند حج را سبب و وسیله‌ای برای رحمت خویش قرار داد.<ref>«حج در نهج البلاغه»، ص۸.</ref> همچنین در همین خطبه حج و عمره نابودکننده فقر و شستشو دهنده گناه توصیف شده است.<ref>پیام امام امیرالمومنین (ع)، ج۴، ص۶۲۴؛ «حج در نهج البلاغه»، ص۱۲.</ref>

در خطبه اول نهج البلاغه حضرت علی از وجوب حج سخن گفته <ref>پیام امام امیرالمومنین(ع)، ج۱، ص۲۵۹.</ref> و مسلمانان را به انجام این فریضه تشویق کرده است.<ref>پیام امام امیرالمومنین(ع)، ج۱، ص۲۵۴.</ref> در نظر حضرت علی خداوند این خانه را نشانه اسلام<ref>پیام امام امیرالمومنین(ع)، ج۱، ص۲۵۸.</ref> و حرم امنی برای پناه‌جویان قرار داده است.<ref>«حج در نهج البلاغه»، ص۶.</ref> امام علی در این خطبه به یکی از فلسفه‌های حج پرداخته و حج را نشانه فروتنی بندگان در مقابل عظمت پروردگار بیان کرده است.<ref>پیام امام امیرالمومنین(ع)، ج۱، ص۲۵۶.</ref> امام علی زائران خانه خدا را به مانند تشنگانی که به آب می رسند<ref>پیام امام امیرالمومنین(ع)، ج۱، ص۲۵۵.</ref> و همچون کبوترانی که به آن پناه می‌برند توصیف کرده است.<ref>«حج در نهج البلاغه»، ص۷.</ref> از دیدگاه امام حج‌گزاردن افتخار بزرگی است که خداوند به گروهی از بندگانش بخشیده است.<ref>پیام امام امیرالمومنین(ع)، ج۱، ص۲۵۷.</ref>

امام علی در یکی از خطبه‌های خود، بعد از ذکر سادگی خانه کعبه به ذکر ویژگی‌های سرزمین مکه می‌پردازد و معتقد است اینکه خداوند کعبه را در یکی از سنگلاخ‌ترین مکان‌ها و بی‌گیاه‌ترین ریگزارهای زمین قرار داده و آن را در جایی از مناطق خوش آب و هوا و سرسبز قرار نداده، برای این است که آزمون حج ساده و پاداش آن کوچکتر نباشد<ref>پیام امام امیرالمومنین(ع)، ج۷، ص۴۲۱ و ص۴۲۸.</ref> گفته شده  اگر خانه خدا در سرزمین بسیار خوش آب و هوایی که امام اوصاف آن را بیان فرموده قرار می‌داد، به گردشگاه مهمی تبدیل می‌شد که گروهی برای خوشگذرانی به آنجا می‌آمدند و درس‌های تربیتی و اخلاقی حج به فراموشی سپرده می‌شد.<ref>پیام امام امیرالمومنین(ع)، ج۷، ص۴۲۹.</ref>

امام علی در وصیتنامه خود به به امام حسن(ع) و امام حسین(ع) توصیه می‌کند که حتما به زیارت خانه خدا بروند و آنجا را خالی نگذارند که اگر آنجا خالی شود بلای الهی نازل می‌گردد.<ref>پیام امام امیرالمومنین(ع)، ج۱۰، ص۲۷۸.</ref> همچنین در نامه‌ای به فرماندار مکه دستور رسیدگی به امور حج و رفع نیاز فرهنگی و رفاهی حجاج، از جمله رفع نیاز مسکن آنان را صادر می‌کنند که در آن صریحاً اهل مکه را موظف می‌نمایند که با تأمین رایگان مسکن حجاج، آنان‌ را با رویی گشاده بپذیرند که در نتیجه، این فریضه الهی، با تقویت بیشتر و شکوهی فراتر برگزار گردد.<ref>«حج در نهج البلاغه»، ص۸.</ref>

== موقوفات ==
{{اصلی|موقوفات امام علی(ع)}}
امام علی در طول عمر خود، بخصوص در مدت ۲۵ سال حکومت سه خلیفه اول، به حفر چاه، احداث نخلستان و ایجاد مزارع و کشتزارهای متعدد مشغول بود و سپس تمامی این اموال و دارایی‌ها را وقف نیازمندان نمود.<ref>«بررسی و توضیح جایگاه موقوفات امام علی(ع)»، ص۲۲۷.</ref> موقوفات امام را شامل وقف بیش از ۱۰۰ (یا ۱۷۰) حلقه چاه در منطقه ینبع و چاه‌ها و چشمه‌های بی‌شمار دیگر در مناطق گوناگون، به ویژه در شهر مدینه و نواحی اطراف آن، وقف نخلستان‌ها و کشتزارهای متعدد و مانند آن دانسته‌اند.<ref>«بررسی و توضیح جایگاه موقوفات امام علی(ع)»، ص۲۲۷.</ref>

== اماکن منسوب به امام علی(ع) ==
مکان‌هایی در جاهای مختلف وجود دارد که منسوب به حضرت علی(ع) شناخته می‌شود. برخی از آن عبارتند از:
{{ستون-شروع|۳}}
* [[چشمه امام علی (کربلا)]] زیارتگاهی نزدیک به کربلا.<ref>زيارتگاه‌هاى عراق، ج۱، ص۲۵۸.</ref>
* [[خانه امام علی (کوفه)]].<ref>زيارتگاه‌هاى عراق، ج۱، ص۱۲۸.</ref>
* [[حوض امام علی (کربلا)]].<ref>زيارتگاه‌هاى عراق، ج۱، ص۲۶۰.</ref>
* [[مقام امام علی (کربلا)]].<ref>زيارتگاه‌هاى عراق، ج۱، ص۲۴۴.</ref>
* [[مسجد پنجه امام علی (اربیل)]].<ref>زيارتگاه‌هاى عراق، ج۲، ص۲۴.</ref>
* [[مسجد کبود (مزار شریف)]]، در شهر مزار شریف در افغانستان، مرقدی منسوب به امام علی(ع)
{{پایان}}
=== اماکن منسوب به امام علی(ع) در حجاز ===
{{اصلی|اماکن منسوب به امام علی در حجاز}}

مکان‌ها و بناهایی در سرزمین حجاز وجود دارد که منسوب به امام علی(ع) شناخته می‌شود. این مکان‌ها یا ارتباطی با زندگی وی داشته یا در آنجا زندگی و اقامت داشته است. از جمله این بناها عبارتند از: 
{{ستون-شروع|۲}}

* [[آبار علی]]، نخلستانی در جنوب شهر [[مدینه]]، دارای چاه‌هایی منسوب به امام علی(ع).<ref>دانشنامه حج و حرمین شریفین، ج۱، ص۳.</ref>

* [[مسجد امام علی (تنعیم)]] که در ورودی شهر مکه قرار دارد.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۱۷۳.</ref>
* [[مسجد امام علی (مناخه)]] یکی از مساجد تاریخی [[مدینه]] است که در محل [[مصلای پیامبر(ص)]] ساخته شده است.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۳۱۹.</ref>

* [[مسجد غدیر خم]] در منطقه غدیر خم در نزدیکی شهر تاریخی جُحفه جای دارد.<ref>«اماکن منسوب به امام علی(ع) در حجاز»، ص۹۲.</ref>

* [[عین علی (ینبع)]] چشمه‌ای منسوب به امام علی(ع) که در نزدیکی [[مدینه]] قرار دارد.<ref>«اماکن منسوب به امام علی(ع) در حجاز»، ص۹۱.</ref>

* [[خانه امام علی (مدینه)]].<ref>«اماکن منسوب به امام علی(ع) در حجاز»، ص۸۶.</ref>
* [[قلعه خیبر]].<ref>«اماکن منسوب به امام علی(ع) در حجاز»، ص۹۵.</ref>
{{پایان}}

== حرم امام علی(ع) ==
{{اصلی|آستان مقدس امام علی(ع)}}
محل دفن حضرت علی(ع) در شهر [[نجف]] در کشور [[عراق]] قرار دارد. بنابر وصیت امام علی، فرزندانش [[امام حسن(ع)]] و [[امام حسین(ع)]]، پیکر وی را شبانه و به‌طور مخفیانه، در زمین مرتفعی در پشت [[کوفه]] مدفون ساختند که به نام‌هایی مانند [[نجف]]، [[ظهر الکوفه]] و [[غری]] خوانده شده است.<ref>زيارتگاه‌هاى عراق، ج۱، ص۲۹.</ref> قبر امام علی(ع) سال‌ها مخفی بود و تنها اهل‌بیت(ع) از آن باخبر بودند.<ref>تاریخچه آستان مطهر امام علی(ع)، ص۱۴۸.</ref> روايات متعددى از ائمه معصوم (ع) ذكر شده است كه وجود قبر امام علی(ع) را در نجف تأييد مى‌كند.<ref>زيارتگاه‌هاى عراق، ج۱، ص۳۰.</ref> با سقوط بنى‌اميه و رفع خطر خوارج، امام صادق(ع) برخى از شيعيان را از محل قبر امام علی(ع) آگاه ساخت و حتى به همراه برخى از ياران خود به زيارت قبر امام مى‌رفتند. گفته شده هارون‌الرشيد نخستین گنبد را بر روى قبر بنا كرد.<ref>زيارتگاه‌هاى عراق، ج۱، ص۳۲.</ref> پس از آن بناهای مختلفی بر روی این قبر در زمان‌های مختلف ساخته شد.<ref>زيارتگاه‌هاى عراق، ج۱، ص۳۴ تا ۳۷.</ref>
== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==

* '''آثار اسلامی مکه و مدینه'''، جعفریان، رسول، تهران، مشعر،‌ ۱۳۹۰ش.
* '''الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد'''، مفید، محمد بن محمد، قم، کنگره جهانی هزاره شیخ مفید، ۱۳۷۲ش.
* '''«اماکن منسوب به امام علی(ع) در حجاز»'''، خامه‌یار، احمد، میقات حج، شماره ۱۰۰، ۱۳۹۶ش.
* '''«بررسی و توضیح جایگاه موقوفات امام علی(ع)»'''، خوشنودی، عفت؛ منتظر القائم، اصغر، شیعه‌شناسی، شماره ۴۸، زمستان ۱۳۹۳ش.
* '''پیام امام امیرالمومنین(ع)'''، مکارم شیرازی، ناصر، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۸۶ش.
* '''تاريخ الخميس في أحوال أنفس نفيس'''، دیاربکری، حسین بن محمد، بیروت، دارصادر، بی‌تا.
* '''تاریخچه آستان مطهر امام علی(ع)'''، فرطوسی، صلاح مهدی، ترجمه طه نیا، حسین، تهران،‌ مشعر، ۱۳۹۳ش.
* '''«تدابیر ائمه (ع) در حج»'''، حیدری چمگردانی، روح‌الله، فرهنگ پژوهش، شماره ۵۲، ۱۴۰۱ش.
* '''حج الأنبیاء و الائمة علیهم السلام،''' بعثه مقام معظم رهبری در امور حج و زیارت، قم، مشعر، ۱۴۱۶ق.
* '''حج و عمره در قرآن و حدیث'''، محمدی ری‌شهری، محمد، ترجمه محدثی، جواد، تهران، مشعر، ۱۳۸۶ش.
* '''«حج در نهج البلاغه»'''، کریمی واقف، رضا، شماره۳۷، سال دهم، ۱۳۸۰ش.
* '''حیات فکری و سیاسی امامان شیعه'''، جعفریان، رسول، قم، انصاریان، ۱۳۸۱ش.
* '''دانشنامه حج و حرمین شریفین'''، الله اکبری، محمد، تهران، مشعر، ۱۳۹۲ش.
* '''دانشنامه امیرالمؤمنین بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ'''، محمدی ری‌شهری، محمد، قم، دار الحدیث، ۱۳۸۹ش.
* '''دانشنامه امام امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب'''، قرشی، باقر شریف، ترجمه صالحی، محمد، دار التهذیب، قم، ۱۳۹۴ش.
* '''زندگانى اميرمؤمنان امام على بن أبی‌طالب(ع)'''، مدرسى، سيد محمد تقى، تهران، انتشارات محبان الحسين( ع)، ۱۳۹۰ش.
* '''زيارتگاه‌هاى عراق (معرفى زيارتگاه‌هاى مشهور در كشور عراق)'''، فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی، و احمد خامه‌یار، تهران، سازمان حج و زیارت، بی‌تا.
* '''سیره معصومان'''، امین، محسن، ترجمه علی حجتی کرمانی، تهران، سروش، ۱۳۷۶ش.
* '''سيره پيشوايان'''، پيشوايى، مهدى، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، 1390ش.
* '''سیاست‌نامه امام علی(ع)'''، محمدی ری‌شهری، محمد، ترجمه مهریزی، مهدی، قم، دار الحدیث، ۱۳۹۰ش.
* '''سيری کوتاه در زندگانی ائمه(ع)'''، طباطبایی، محمد حسین، قم، کانون انتشارات ناصر، ۱۳۷۲ش.
* '''الطبقات الکبری'''، ابن سعد، محمد بن سعد، بیروت، دارالکتب العلمیة، ۱۴۱۰ق.
* '''فرق الشیعة'''، نوبختی، حسن بن موسی، بیروت، دار الأضواء، بی‌تا.
* '''الکافی'''، کلینی، محمد بن یعقوب، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۶۳ش.
* '''مناقب آل أبی طالب'''، ابن شهرآشوب، قم، علامه، ۱۳۷۹ق.
* '''منشور عقاید امامیه'''، سبحانی، جعفر، قم، مؤسسة الإمام الصادق، بی‌تا.
{{منابع}}
{{پایان}}