دکه الاغوات

دکه الاغوات

دَکَّةُ الاَغَوات، سکویی است در مسجدالنبی و در شمال حجره شریفه ، میان باب جبرئیل و باب‌النساء، که محل استقرار و عبادات اغوات بوده است.

دکه الاغوات مختص خادمان خواجه حرمین بود که اغوات نامیده می‌شدند. آنان وظایفی چون دربانی، تأمین نظم روشنایی حرم و قرائت قرآن داشتند. این مکان ویژه آنان بود و دیگران اجازه ورود نداشتند.

برخی این دکه را با جایگاه اصحاب صفه یکی دانسته‌اند و برخی آن را باقیمانده‌ای از صفه‌ی دوران پیامبر می‌دانند.

معرفی و مکان

دکة الاغوات امروزه سکوی کم ارتفاعی در بخشی از مسجدالنبی است. این سکو در شمال حجره شریفه بین باب جبرئیل و باب‌النساء قرار گرفته است. ارتفاع آن حدود ۴۰ سانتی‌متر از کف مسجد است، طولش ۱۲ متر و عرض آن ۸ متر. سه طرف دکه به جز ضلع جنوبی، با نرده‌های کوتاه احاطه شده است.

گفته شده که این سکو محل استقرار و نیایش اغوات بود. اغوات در اصل گروهی از بردگان خواجه (اخته) بودند که از عصر ایوبیان برای انجام امور خدماتی، نگهبانی، دربانی و برخی از کارهای مذهبی در مسجدالنبی به کار گماشته شدند.

اغوات در اين سکو (دکه) به قرائت قرآن، ادعيه و نمازهای مستحب مشغول می‌شدند. شايد به همين سبب اين مكان را دكه الاغوات ناميدند. از ورود افراد ديگر به درون دكه جلوگیری می‌شد و تنها اغوات اجازه حضور و استراحت در آن را داشتند.

تفاوت دکه الاغوات و صفه

برخی منابع دکة الاغوات را با صفه یکی می‌دانندو بعضی نیز آن را باقی‌مانده سکوی اصحاب صفه می‌دانند. اصحاب صفه، گروهی از مهاجرین بودند که به سبب از دست دادن، یا رها کردن خانه و دارایی و جایگاه خود، با پذیرش فقر و تنگدستی در قسمت شمال مسجدالنبی در محلی مسقف و بزرگ و خارج از مسجد به نام «صفه» زندگی می‌کردند.

در نسبت دکة الاغوات و صفه‌ی اصحاب صفه گفته شده که زمینی که به اهل صفه اختصاص داده شده بود، مساحتی 96 متری و مسقف بود که در منتهاالیه شرقی مسجد و به عبارتی در انتهای مسجد، کنار دیواره شمالی آن قرار داشت. از این رو مکان صفه اصلی در غرب دکه اغوات فعلی قرار می‌گرفته است و محل دکه اغوات که بعد از توسعه ولیدبن عبدالملک وارد مسجد شد، تا پیش از آن خارج از مسجد و محل حجرات برخی از زنان رسول خدا بوده است.

منابع

• آثار اسلامی مکه و مدینه، رسول، جعفریان، تهران، مشعر، 1387ش.

• الرسائل و المسائل، احمد، ابن تیمیه، بیروت، 1403ق/1983م.

• الطبقات الکبیر، محمد، ابن سعد، به کوشش زاخاو و دیگران، لیدن، 1904-1905.

• اللمع، عبدالله، سراج، لیدن، 1914.

• المسجد النبوی الشریف فی العصر العثمانی 923-1344ه، محمد هزاع الشهری، دارالقاهره الکتاب، 2003م

• انوارالتنزیل، عبدالله، بیضاوی، بیروت، مؤسسه شعبان

• عمارة و توسعه المسجد النبوی الشریف عبرالتاریخ، ناجی محمدحسن عبدالقادر الانصاری، مراجعه و تقدیم: فضیله الشیخ/عطیه محمدسالم، اصدارات نادی المدینه المنوره الادبی، الطبعه الاولی، 1416ق/1996م.

• معالم المدینه المنوره بین العمارة و التاریخ، عبدالعزیز عبدالرحمن ابراهیم، کعکی، بیروت، مؤسسه التاریخ العربی للطباعه و النشر و التجاره، چاپ اول، 1432ق/2011م

• موسوعه المرآة الحرمین الشریفین و جزیزة العرب، ایوب، صبری پاشا، ترجمه: الدکتور محمد حرب، الافاق العربیه، 1424ق/2004م