ممالیک: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۵: خط ۱۵:


برخی از سلاطین این سلسله مانند بیربرس، قلاوون، ملک الناصر، از سایر حاکمان این سلسله از شهرت بیشتری برخوردارند. از مهمترین وقایع دوران این سلسله، پیروزی آنان بر مغولان بود که پیشروی آنان در غرب جهان اسلام را متوقف کرد.
برخی از سلاطین این سلسله مانند بیربرس، قلاوون، ملک الناصر، از سایر حاکمان این سلسله از شهرت بیشتری برخوردارند. از مهمترین وقایع دوران این سلسله، پیروزی آنان بر مغولان بود که پیشروی آنان در غرب جهان اسلام را متوقف کرد.
== اقدامات مذهبی و عمرانی ممالیک در حرمین ==
== اقدامات مذهبی و عمرانی ممالیک ==
حکومت مملوکیان بر شرایط سیاسی و اجتماعی مکه و مدینه تاثیر گذار بود و بر حجاز سلطه سیاسی داشت.<ref>اوضاع فرهنگی و اجتماعی حرمین شریفین در دوره ممالیک، ص 67-38</ref> این حکومت اقدامات عمرانی مهمی در حرمین انجام دادند:
حکومت مملوکیان بر شرایط سیاسی و اجتماعی مکه و مدینه تاثیر گذار بود و بر حجاز سلطه سیاسی داشت.<ref>اوضاع فرهنگی و اجتماعی حرمین شریفین در دوره ممالیک، ص 67-38</ref> این حکومت اقدامات عمرانی مهمی در مکه، مدینه و اماکن مذهبی اسن دو شهر انجام دادند.


=== خدمات ممالیک در مدینه و مسجدالنبی(ص) ===
=== خدمات ممالیک در مسجدالنبی(ص) ===
اقدامات ممالیک در مسجدالنبی و اماکن دیگر مدینه:‌
اقدامات ممالیک در مسجدالنبی:‌


==== الف) دوره ملک ظاهر بیبرس (حک: ۶۷۶–۶۵۸ق)====
'''الف)''' دوره ملک ظاهر بیبرس (حک: ۶۷۶–۶۵۸ق): وی در سال ۶۶۴ق منبر مسجد نبوی را تعویض کرد،<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص259.</ref> خانه پیامبر(ص) و حضرت زهرا(س) را با نصب نرده‌هایی، از فضای مسجد جدا کرد<ref>میقات حج، ج26 ص103.</ref> و در سال ۶۶۸ق دستور داد مقصوره‌هایی چوبی بر حجره شریف نبوی بسازند.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص255.</ref>
* در سال ۶۶۴ق، منبر جدیدی برای مسجد نبوی فرستاد.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص259.</ref>
*
* در سال ۶۶۸ق، دستور داد نرده‌هایی گرد خانه پیامبر(ص) و حضرت زهرا(س) نصب کنند تا از فضای مسجد جدا شود.<ref>میقات حج، ج26 ص103.</ref>
*
* در همین سال و سال ۶۹۴ق، مقصوره‌های چوبی بر حجره شریف نبوی ساخته شد.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص255.</ref>
*
* مقصوره مزبور، که اتاقکی پیرامون حجره مطهر بود، از اقدامات شاخص بیبرس به‌شمار می‌آید.<ref>ساختمان حرم شریف نبوی، ص25.</ref>


==== ب) دوره منصور قلاوون (حک: ۶۷۸–۶۸۹ق) ====
'''ب)''' دوره منصور قلاوون (حک: ۶۷۸–۶۸۹ق): وی در سال ۶۷۸ق، دستور داد گنبدی بر مزار پیامبر(ص) بنا کنند. بخش زیرین گنبد بر ستون‌های مربعی و بخش فوقانی آن به شکل هشت‌ضلعی بود.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص273.</ref> گنبد با ورق‌های سربی پوشیده شده و دارای پنجره‌ای به سقف زیرین مسجد بود.<ref>ساختمان حرم شریف نبوی، ص25.</ref>
* در سال ۶۷۸ق، گنبدی بر قبر مطهر پیامبر(ص) بنا شد که بخش زیرین آن بر ستون‌های مربعی و بخش فوقانی آن به شکل هشت‌ضلعی بود.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص273.</ref>
*
* این گنبد با ورق‌های سربی پوشیده و دارای پنجره‌ای به سقف زیرین مسجد بود.<ref>ساختمان حرم شریف نبوی، ص25.</ref>


==== ج) مرمت‌های پسین در گنبد نبوی====
در دوره ناصر حسن(حک: ۷۴۸–۷۶۲ق) و ملک اشرف شعبان (۷۶۵ق) نیز گنبد مزار پیامبر ترمیم و مستحکم سازی شد.<ref>میقات حج، ج26 ص144.</ref>
* در دوره ناصر حسن بن محمد بن قلاوون (حک: ۷۴۸–۷۶۲ق) و ملک اشرف شعبان (۷۶۵ق)، گنبد مذکور ترمیم و استحکام یافت.<ref>میقات حج، ج26 ص144.</ref>
 
*
=== خدمات ممالیک در مدینه ===
==== د) دیگر اقدامات عمرانی در مدینه====
ممالیک علاوه بر عمران مسجد النبی، اقدامات عمرانی در سایر نقاط شهر مدینه نیز انجام دادند:
* ساخت وضوخانه‌ای در کنار باب‌السلام در سال ۶۷۸ق.<ref>ساختمان حرم شریف نبوی، ص25.</ref>
* ساخت وضوخانه‌ای در کنار باب‌السلام(سال ۶۷۸ق)<ref>ساختمان حرم شریف نبوی، ص25.</ref>
*
* بازسازی چهارمین مناره که در زمان سلیمان بن عبدالملک (حک: ۹۶–۹۹ق) ویران شده بود.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص247؛ اخبار مدینه، ص230.</ref>
* بازسازی چهارمین مناره که در زمان سلیمان بن عبدالملک (حک: ۹۶–۹۹ق) ویران شده بود.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص247؛ اخبار مدینه، ص230.</ref>
*  
* ساخت مناره باب‌السلام به دستور ملک ناصر محمد بن قلاوون که تاکنون باقی مانده است.(سال ۷۰۶ق)<ref>اخبار مدینه، ص435؛ آثار اسلامی مکه و مدینه، ص276.</ref>
* در سال ۷۰۶ق، ساخت مناره باب‌السلام به دستور ملک ناصر محمد بن قلاوون که تاکنون باقی مانده است.<ref>اخبار مدینه، ص435؛ آثار اسلامی مکه و مدینه، ص276.</ref>
* بازسازی مسجد قبا(سال ۷۳۳ق)<ref>اخبار مدینه، ص265.</ref>
*  
* تجدید بنای سور مدینه(سال ۷۵۵ق)<ref>اخبار مدینه، ص253.</ref>
* در سال ۷۳۳ق، بازسازی مسجد قبا.<ref>اخبار مدینه، ص265.</ref>
* وقف قریه‌ای در مصر برای هزینه‌های پوشش کعبه و حجره مقدسه(سال ۷۶۰ق)<ref>میقات حج، ج26 ص144.</ref>
*  
* بازسازی مسجد غمامه توسط سلطان حسن قلاوونی(قرن هشتم)<ref>اخبار مدینه، ص439.</ref>
* در سال ۷۵۵ق، تجدید بنای سور مدینه.<ref>اخبار مدینه، ص253.</ref>
* تجدید بنای سقف مسجد قبا و دو رواق مسجدالنبی توسط ملک اشرف برسبای(سال ۸۴۰ق)<ref>اخبار مدینه، ص266 و 424.</ref>
*  
* در سال ۷۶۰ق، وقف قریه‌ای در مصر برای هزینه‌های پوشش کعبه و حجره مقدسه.<ref>میقات حج، ج26 ص144.</ref>
*  
* در قرن هشتم، سلطان حسن قلاوونی مسجد غمامه را بازسازی کرد.<ref>اخبار مدینه، ص439.</ref>
*  
* در سال ۸۴۰ق، ملک اشرف برسبای سقف مسجد قبا و دو رواق مسجدالنبی را تجدید بنا نمود.<ref>اخبار مدینه، ص266 و 424.</ref>


=== اقدامات ممالیک در مکه و مسجدالحرام ===
=== اقدامات ممالیک در مکه و مسجدالحرام ===