کاربر:Mo.ali.rezapour/صفحه تمرین۱: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۳۱: | خط ۳۱: | ||
== معرفی و جایگاه == | == معرفی و جایگاه == | ||
شاه عباس اول در ۹۷۸ق در هرات متولد شد<ref>تاریخ عالم آرای عباسی، | شاه عباس اول در ۹۷۸ق در هرات متولد شد<ref>تاریخ عالم آرای عباسی، ج۲، ص۳۷۹.</ref> و در ۹۹۶ق بر پدر خود شورید و در [[قزوین]] بر تخت سلطنت تکیه زد.<ref>تاریخ عالم آرای عباسی، ج۲، ص۴۰۴.</ref> شاه عباس در نخستین سالهای سلطنت خود، پایتخت را به [[اصفهان]] منتقل کرد. وی افزونبر بازپسگیری مناطق ازدسترفتهٔ ایران، تشکیل دولت ملی و یکپارچهکردن کشور، تجارت را در عرصههای داخلی و خارجی گسترش داد و رفاه و امنیتی نسبی را در ایران بحرانزده به ارمغان آورد.<ref>«شاه عباس»، ج۵، ذیل مدخل.</ref> | ||
شاه عباس یکی از سلاطین بزرگ ایران شناخته میشود که دوران حکومت او به عصر عظمت و قدرت ایران مشهور میباشد.<ref>«رویکرد صفویان نسبت به مذهب در دوره شاه عباس اول صفوی»، ص۲۱.</ref> هرجومرج و خودسری در کشور در نخستین سالهای حکومت شاه عباس، و جایگاه شاه و قدرت بیحد و حصرش سبب شد تا او در کنار اقدامات عامالمنفعه و انجام دادن اصلاحات موردنظر خود، مرتکب جنایاتی بسیار نیز شود؛ قتل فرزند ارشدش صفی میرزا، نابیناکردن دو پسر دیگرش و دو برادر خود، قتلعام دههاهزار تن از مردم گرجستان، قساوت قلب در برخورد با متهمان و مظنونان بهویژه استفاده از گروهی آدمخوار موسوم به چیگین بهمنظور ایجاد رعب در دل مخالفان و دهها برخورد غیرانسانی دیگر، نشاندهندهٔ روی دیگر چهرهٔ او است؛ ازاینرو، در تاریخ، از شاه عباس، تصویر پادشاهی با ویژگیهای متضاد به ثبت رسیده است.<ref>«شاه عباس»، ج۵، ذیل مدخل.</ref> | شاه عباس یکی از سلاطین بزرگ ایران شناخته میشود که دوران حکومت او به عصر عظمت و قدرت ایران مشهور میباشد.<ref>«رویکرد صفویان نسبت به مذهب در دوره شاه عباس اول صفوی»، ص۲۱.</ref> هرجومرج و خودسری در کشور در نخستین سالهای حکومت شاه عباس، و جایگاه شاه و قدرت بیحد و حصرش سبب شد تا او در کنار اقدامات عامالمنفعه و انجام دادن اصلاحات موردنظر خود، مرتکب جنایاتی بسیار نیز شود؛ قتل فرزند ارشدش صفی میرزا، نابیناکردن دو پسر دیگرش و دو برادر خود، قتلعام دههاهزار تن از مردم گرجستان، قساوت قلب در برخورد با متهمان و مظنونان بهویژه استفاده از گروهی آدمخوار موسوم به چیگین بهمنظور ایجاد رعب در دل مخالفان و دهها برخورد غیرانسانی دیگر، نشاندهندهٔ روی دیگر چهرهٔ او است؛ ازاینرو، در تاریخ، از شاه عباس، تصویر پادشاهی با ویژگیهای متضاد به ثبت رسیده است.<ref>«شاه عباس»، ج۵، ذیل مدخل.</ref> | ||
در زمان حیات شاه عباس کوشش بسیار شد که وی انسانی تحت توجهات خاصهٔ خداوند معرفی شود. دادن رتبهٔ الوهیت به شاه عباس، همچون بسیاری دیگر از شاهان قدرتمند ایران، مرسوم بوده است.<ref>«شاه عباس»، ج۵، ذیل مدخل.</ref> وی در پنجشنبه ۲۴ جمادیالآخر ۱۰۳۸ق در بلدهٔ اشرف (بهشهر) درگذشت<ref> | در زمان حیات شاه عباس کوشش بسیار شد که وی انسانی تحت توجهات خاصهٔ خداوند معرفی شود. دادن رتبهٔ الوهیت به شاه عباس، همچون بسیاری دیگر از شاهان قدرتمند ایران، مرسوم بوده است.<ref>«شاه عباس»، ج۵، ذیل مدخل.</ref> وی در پنجشنبه ۲۴ جمادیالآخر ۱۰۳۸ق در بلدهٔ اشرف (بهشهر) درگذشت<ref>تاریخ جهان آرای عباسی، ص۲۲۰.</ref> و در [[امامزاده حبیب بن موسی]] در [[کاشان]] به خاک سپرده شد.<ref>تاریخ عالم آرای عباسی، ص۹.</ref> | ||
== ترویج تشیع == | == ترویج تشیع == | ||
شاه عباس اول، فردی متدین و متعصب به مذهب تشیع بود و در دوره وی مذهب تشیع به اوج خود رسید. نمودهای این امر را میتوان در حوزههای مختلفی چون ارادت و احترام فراوان وی به [[اهل بیت پیامبر|ائمه(ع)]]، رسیدگی و توسعه مقابر ائمه اطهار(ع) و سفرهای زیارتی وی در این دوره شاهد بود.<ref>«رویکرد صفویان نسبت به مذهب در دوره شاه عباس اول صفوی»، ص۲۱.</ref>.<ref> | شاه عباس اول، فردی متدین و متعصب به مذهب تشیع بود و در دوره وی مذهب تشیع به اوج خود رسید. نمودهای این امر را میتوان در حوزههای مختلفی چون ارادت و احترام فراوان وی به [[اهل بیت پیامبر|ائمه(ع)]]، رسیدگی و توسعه مقابر ائمه اطهار(ع) و سفرهای زیارتی وی در این دوره شاهد بود.<ref>«رویکرد صفویان نسبت به مذهب در دوره شاه عباس اول صفوی»، ص۲۱.</ref>.<ref>زندگی شاه عباس اول، ص۱۵۹.</ref> شاه عباس همه ساله از روز نوزدهم تا بیست و هفتم [[ماه رمضان]] به مناسبت شهادت [[حضرت علی(ع)]] و در ده روز اول محرم به علت شهادت [[امام حسین(ع)]] مجالس روضهخوانی دایر میکرد و خود در این جلسات شرکت مینمود.<ref>تاریخ صفویه، ص۳۰۵.</ref> شاه عباس به حضرت علی(ع) ارادت خاصی داشت و در نوشته و فرمانها خود را کلب آستان یا کلب آستان ولایت مینامید.<ref>قصص الخاقانی، ص۱۶۱.</ref> | ||
== وقفهای شاه عباس == | == وقفهای شاه عباس == | ||
در عصر شاه عباس اول تحول خاصی در نهاد [[وقف]] رخ داد.<ref>«رویکرد صفویان نسبت به مذهب در دوره شاه عباس اول صفوی»، ص۲۵.</ref> شاه عباس در سال ۱۰۱۶ه. ق، کل املاک خاصه خود را به چهارده قسمت تقسیم و بر چهارده معصوم وقف نمود و پادشاهان بعد خود را به تولیت این موقوفات معین نمود.<ref> | در عصر شاه عباس اول تحول خاصی در نهاد [[وقف]] رخ داد.<ref>«رویکرد صفویان نسبت به مذهب در دوره شاه عباس اول صفوی»، ص۲۵.</ref> شاه عباس در سال ۱۰۱۶ه. ق، کل املاک خاصه خود را به چهارده قسمت تقسیم و بر چهارده معصوم وقف نمود و پادشاهان بعد خود را به تولیت این موقوفات معین نمود.<ref>سیاست و اقتصاد عصر صفوی، ص۷۴.</ref> <ref>قصص الخاقانی، ص۱۸۶–۱۹۶.</ref>وی عایدات قسمتی از املاک خود را نیز برای مخارج زوار و خدمتگزاران و طلاب علوم دینی وقف کرد. شاه عباس تمام بازارهای اطراف میدان نقش جهان و قسمتی از املاک و مستغلات خود را وقف پیغمبر اسلام (ص) کرد.<ref>قصص الخاقانی، ص۱۶۱.</ref> همچنین شاه عباس چندین مجموعه بزرگ نسخ خطی را وقف برخی از آستانهای مقدسه و مدارس حوزههای علمیه نموده است. از جملهٔ آنها وقف یک صد و بیست نسخه خطی کوچک و بزرگ به آستانه عبدالعظیم(ع) میباشد.<ref>«بررسی وضعیت نسخ وقفی شاه عباس به آستان عبدالعظیم حسنی (ع)»، ص۶۳.</ref> | ||
== سفرهای زیارتی شاه عباس == | == سفرهای زیارتی شاه عباس == | ||
| خط ۴۷: | خط ۴۷: | ||
=== زیارت حرم امام رضا (ع) === | === زیارت حرم امام رضا (ع) === | ||
شاه عباس در دوران حکومت ۴۲ ساله خود، چندین بار به قصد سفر زیارتی به [[شهر مشهد]] رفت.<ref>تاریخ عبّاسی یا روزنامه ملّاجلال، | شاه عباس در دوران حکومت ۴۲ ساله خود، چندین بار به قصد سفر زیارتی به [[شهر مشهد]] رفت.<ref>تاریخ عبّاسی یا روزنامه ملّاجلال، ص۲۳۸ و ص۲۳۹؛ عالم آرای عبّاسی، ص۱۳۲۸.</ref> نخستین سفر زیارتی شاه عبّاس اول در سال ۹۹۷ق به شهر مشهد، مقارن با آغاز سلطنت او بود.<ref>نقاوة الآثار، ص۳۱۳ و ص۳۱۴.</ref> ده سال پس از این سفر، در سال ۱۰۰۷ق، شاه عباس پس از یورش ازبکان، که ویرانی زیادی در خراسان و مشهد به بار آورده بود، به زیارت حرم امام رضا(ع) رفت.<ref>«شاهان صفوی و زیارت»، ص۱۳۹.</ref> شاه عباس در این سفر دستور ایجاد بیوتات، شربتخانه، و مطبخ را صادر و غازی سلطان تربتی را به عنوان متولّی [[آستان قدس رضوی]] تعیین کرد.<ref>تاریخ عبّاسی یا روزنامه ملّاجلال، ص۱۷۱ و ص۱۸۵.</ref> وی بار دیگر در اول صفر ۱۰۰۸ق، به قصد زیارت به خراسان رفت و در نزدیکی شهر مشهد، به احترام امام رضا(ع) از اسب پیاده شد و بقیه راه را پیاده رفت و مدت ۶۵ روز در مشهد بود و هر شب و هر روز به دعا، زیارت و خدمت در حرم مشغول بود.<ref>عالم آرای عبّاسی، ص۹۶۲؛ تاریخ عبّاسی یا روزنامه ملّاجلال، ص۱۹۵.</ref> | ||
==== سفر پیاده از اصفهان به مشهد ==== | ==== سفر پیاده از اصفهان به مشهد ==== | ||
در سال ۱۰۰۹ق، شاه عباس مشهورترین سفر زیارتی خود را انجام داد.<ref>«شاهان صفوی و زیارت»، ص۱۴۰.</ref> وی در این سفر، مسافت اصفهان تا شهر مشهد را در عرض ۲۸ روز، پیاده طی کرد.<ref>عالم آرای عبّاسی، | در سال ۱۰۰۹ق، شاه عباس مشهورترین سفر زیارتی خود را انجام داد.<ref>«شاهان صفوی و زیارت»، ص۱۴۰.</ref> وی در این سفر، مسافت اصفهان تا شهر مشهد را در عرض ۲۸ روز، پیاده طی کرد.<ref>عالم آرای عبّاسی، ص۲۸۲ و ص۲۸۳.</ref> شاه عباس پس از رسیدن به مشهد، در ماههای رجب، شعبان و رمضان در این شهر ساکن شد و در مراسم مذهبی این ایّام از جمله لیالی قدر در حرم رضوی حاضر گردید و در کنار شبزندهداری، امور مربوط به خدمه، مثل جارو کشیدن فرشها و خاموش کردن شمعها را برای نشان دادن اخلاص شخصاً انجام میداد،<ref>عالم آرای عبّاسی، ص۸۸۳ و ص۸۸۴؛ قصص الخاقانی، ص۱۸۳ و ص۱۸۴.</ref> این سفر نه تنها موجب توجه به آبادانی مشهد و حرم رضوی و افزایش نفوذ دینی دولت صفوی در مرزهای شرقی شد، بلکه موجب تقویت باور عمومی مردم در منسوب بودن شاهان صفوی به سلسله سادات و دادن مقام تقدس به شاه عباس گردید.<ref>«شاهان صفوی و زیارت»، ص۱۴۱.</ref> | ||
==== جلوگیری از سفر حج و ترغیب ایرانیان به زیارت امام رضا(ع) ==== | ==== جلوگیری از سفر حج و ترغیب ایرانیان به زیارت امام رضا(ع) ==== | ||
سفرهای مکرّر شاه عبّاس اول به خراسان در کنار ارادت شخصی وی به امام رضا، دلایل سیاسی ـ اقتصادی هم داشت.<ref>«شاهان صفوی و زیارت»، ص۱۴۱.</ref> از این جهت که هر سال تعداد زیادی از ایرانیان برای زیارت مکّه و مدینه از خاک حکومت عثمانی عبور میکردند و به همین سبب سکههای طلای زیادی از ایران و قلمرو صفوی خارج و موجب تقویت دولت عثمانی و تجهیز سپاهیان آنان میشد؛ بنابراین، شاه عباس سعی کرد با ترویج زیارت امام رضا(ع)، وضعیتی ایجاد کند که ایرانیان به جای رفتن به مکّه و مدینه، روانة مشهد شوند و سرمایههای خود، بهویژه سکههای طلا را در داخل کشور هزینه کنند.<ref>«شاهان صفوی و زیارت»، ص۱۴۲.</ref> شاه عباس برای اطمینان خاطر از عدم مسافرت ایرانیان به عربستان و عبور از قلمرو عثمانی، اعلام کرد هر کس قصد سفر حج دارد باید مبلغ هنگفتی را شخصاً به شاه پیشکش کند تا اجازه سفر به وی داده شود،<ref> | سفرهای مکرّر شاه عبّاس اول به خراسان در کنار ارادت شخصی وی به امام رضا، دلایل سیاسی ـ اقتصادی هم داشت.<ref>«شاهان صفوی و زیارت»، ص۱۴۱.</ref> از این جهت که هر سال تعداد زیادی از ایرانیان برای زیارت مکّه و مدینه از خاک حکومت عثمانی عبور میکردند و به همین سبب سکههای طلای زیادی از ایران و قلمرو صفوی خارج و موجب تقویت دولت عثمانی و تجهیز سپاهیان آنان میشد؛ بنابراین، شاه عباس سعی کرد با ترویج زیارت امام رضا(ع)، وضعیتی ایجاد کند که ایرانیان به جای رفتن به مکّه و مدینه، روانة مشهد شوند و سرمایههای خود، بهویژه سکههای طلا را در داخل کشور هزینه کنند.<ref>«شاهان صفوی و زیارت»، ص۱۴۲.</ref> شاه عباس برای اطمینان خاطر از عدم مسافرت ایرانیان به عربستان و عبور از قلمرو عثمانی، اعلام کرد هر کس قصد سفر حج دارد باید مبلغ هنگفتی را شخصاً به شاه پیشکش کند تا اجازه سفر به وی داده شود،<ref>سفرنامه کروسینسکی، ص۲۵.</ref> | ||
=== زیارت حضرت معصومه(س) === | === زیارت حضرت معصومه(س) === | ||
شاه عباس اول در سال ۱۰۱۶ق، که از سفر | شاه عباس اول در سال ۱۰۱۶ق، که از سفر اردبیل بازمیگشت، به [[شهر قم]] رفت و سه روز به زیارت [[آستان حضرت معصومه(س)]] مشغول بود.<ref>تاریخ عبّاسی یا روزنامه ملّاجلال، ص۳۲۶، ۳۶۷، ۳۶۸؛ عالم آرای عبّاسی، ج۲، ص۸۲۲، ص۱۱۳۷ و ج۳، ص۱۵۲۰.</ref> | ||
== زیارت عتبات عالیات == | == زیارت عتبات عالیات == | ||