پرش به محتوا

ویکی حج:شیوه‌نامه ارزیابی مقالات: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی حج
Kamran (بحث | مشارکت‌ها)
Kamran (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۶: خط ۶:
[[رده:مقاله‌های در حال ویرایش]]
[[رده:مقاله‌های در حال ویرایش]]
== ملاحظات ارزیابی مقالات از نظر علمی==
== ملاحظات ارزیابی مقالات از نظر علمی==
۱. مخاطب و شیوه نگارش: مخاطبان ویکی حج عموم مردم هستند؛ بنابراین، اصل بر سادگی و روانی زبان، اختصار و پرهیز از پرگویی است. محتوا باید با موضوع حج، زیارت و حرمین ارتباط داشته باشد. برای مثال، در مقاله مربوط به یک شخصیت، تنها جنبه‌هایی از زندگی و آثار او باید مطرح شود که با موضوع دانشنامه ارتباط دارند.
۱. '''مخاطب و شیوه نگارش''': مخاطبان ویکی حج عموم مردم هستند؛ بنابراین، اصل بر سادگی و روانی زبان، اختصار و پرهیز از پرگویی است. محتوا باید با موضوع حج، زیارت و حرمین ارتباط داشته باشد. برای مثال، در مقاله مربوط به یک شخصیت، تنها جنبه‌هایی از زندگی و آثار او باید مطرح شود که با موضوع دانشنامه ارتباط دارند.


۲. ساختار و دامنه مقالات: ساختار و تیتر‌بندی مقالات ویکی متناسب با مخاطبان و اقتضائات فضای مجازی تنظیم می‌شود و لزوماً با ساختار مقالات چاپی یا دانشنامه‌های سنتی یکسان نیست. همچنین، اصل بر آن است که موضوعات مرتبط، تا حد امکان در قالب مقالات مستقل و کوتاه‌تر بررسی شوند، نه اینکه همه جوانب یک موضوع در یک مقاله گردآوری شود. ازاین‌رو، ممکن است برای مثال، آثار مهم یک نویسنده در مقالاتی مستقل معرفی شوند و مقاله اصلی صرفاً به معرفی نویسنده بپردازد. ارزیابان باید در سنجش جامعیت مقالات، دامنه و هدف هر مقاله و ارتباط آن با سایر مقالات و ارجاعات داخلی را در نظر بگیرند.
۲. '''ساختار و دامنه مقالات''': ساختار و تیتر‌بندی مقالات ویکی متناسب با مخاطبان و اقتضائات فضای مجازی تنظیم می‌شود و '''لزوماً با ساختار مقالات چاپی یا دانشنامه‌های سنتی یکسان نیست'''. همچنین، اصل بر آن است که موضوعات مرتبط، تا حد امکان در قالب مقالات مستقل و کوتاه‌تر بررسی شوند، نه اینکه همه جوانب یک موضوع در یک مقاله گردآوری شود. ازاین‌رو، ممکن است برای مثال، آثار مهم یک نویسنده در مقالاتی مستقل معرفی شوند و مقاله اصلی صرفاً به معرفی نویسنده بپردازد. ا'''رزیابان باید در سنجش جامعیت مقالات، دامنه و هدف هر مقاله و ارتباط آن با سایر مقالات و ارجاعات داخلی را در نظر بگیرند.'''


۳. ماهیت دانشنامه‌ای و اصل بی‌طرفی: ویکی حج دانشنامه است و محل طرح دیدگاه‌ها، پیشنهادها یا نتایج پژوهشی جدید نیست. نتیجه‌گیری‌های بدون استناد، داوری درباره موضوعات، سوگیری و استفاده از تعابیر شعاری و ارزش‌گذارانه با اصل بی‌طرفی سازگار نیستند. استفاده محدود از تعابیر خاص درباره معصومان، متناسب با اقتضائات موضوع، از این قاعده مستثناست.
۳. '''ماهیت دانشنامه‌ای و اصل بی‌طرفی''': ویکی حج دانشنامه است و محل طرح دیدگاه‌ها، پیشنهادها یا نتایج پژوهشی جدید نیست. نتیجه‌گیری‌های بدون استناد، داوری درباره موضوعات، سوگیری و استفاده از تعابیر شعاری و ارزش‌گذارانه با اصل بی‌طرفی سازگار نیستند. استفاده محدود از تعابیر خاص درباره معصومان، متناسب با اقتضائات موضوع، از این قاعده مستثناست.


۴. معیارهای ارزیابی علمی و محتوایی: تأکید اصلی در ارزیابی علمی باید بر صحت اطلاعات، اعتبار و تناسب منابع با ادعاها، صحت ارجاعات و دیگر جنبه‌های علمی و محتوایی باشد. همه مطالب باید مستند باشند؛ بااین‌حال، الزام به استفاده از چاپ خاصی از منابع یا یکسان‌سازی چاپ‌ها در همه مقالات، جز در موارد ضروری، قابل انتظار نیست. همچنین، مقالات ویکی نباید با معیارهای آثار علمی ـ پژوهشی یا کتاب‌های تخصصی ارزیابی شوند.
۴. '''معیارهای ارزیابی علمی و محتوایی''': تأکید اصلی در ارزیابی علمی باید بر صحت اطلاعات، اعتبار و تناسب منابع با ادعاها، صحت ارجاعات و دیگر جنبه‌های علمی و محتوایی باشد. همه مطالب باید مستند باشند؛ بااین‌حال، الزام به استفاده از چاپ خاصی از منابع یا یکسان‌سازی چاپ‌ها در همه مقالات، جز در موارد ضروری، قابل انتظار نیست. همچنین، '''مقالات ویکی نباید با معیارهای آثار علمی ـ پژوهشی یا کتاب‌های تخصصی ارزیابی شوند'''.


۵. نحوه ارائه پیشنهادهای اصلاحی: از ارزیابان انتظار می‌رود نکات اصلاحی را روشن، مشخص و در قالب راهنمایی عملی برای نویسنده بیان کنند و از توصیه‌های کلی و مبهم بپرهیزند. پیشنهادها باید با توجه به ماهیت ویکی و امکانات و محدودیت‌های اجرایی نویسندگان، واقع‌بینانه و قابل انجام باشند.
۵. نحوه ارائه پیشنهادهای اصلاحی: از ارزیابان انتظار می‌رود نکات اصلاحی را روشن، مشخص و در قالب راهنمایی عملی برای نویسنده بیان کنند و '''از توصیه‌های کلی و مبهم بپرهیزند'''. پیشنهادها باید با توجه به ماهیت ویکی و امکانات و محدودیت‌های اجرایی نویسندگان، واقع‌بینانه و قابل انجام باشند.


۶. استفاده از هوش مصنوعی: در صورت استفاده از هوش مصنوعی برای ارزیابی مقالات، خروجی آن باید با دقت بررسی و پالایش شود؛ زیرا ممکن است پیشنهادهایی نادرست، فاقد پشتوانه مستند یا غیرقابل‌اجرا ارائه کند.
۶. '''استفاده از هوش مصنوعی''': در صورت استفاده از هوش مصنوعی برای ارزیابی مقالات، خروجی آن باید با دقت بررسی و پالایش شود؛ زیرا ممکن است پیشنهادهایی نادرست، فاقد پشتوانه مستند یا غیرقابل‌اجرا ارائه کند.


۷. وضعیت مقالات پس از ارزیابی: مقالات ارسالی برای ارزیابی، مقالات تکمیل‌شده محسوب می‌شوند؛ اما این امر به معنای نهایی بودن یا ثبات آن‌ها نیست. مقالات ویکی متناسب با نیازها و در دوره‌های زمانی مختلف ممکن است ویرایش، تکمیل یا تلخیص شوند.
۷. '''وضعیت مقالات پس از ارزیابی''': مقالات ارسالی برای ارزیابی، مقالات تکمیل‌شده محسوب می‌شوند؛ اما این امر به معنای نهایی بودن یا ثبات آن‌ها نیست. مقالات ویکی متناسب با نیازها و در دوره‌های زمانی مختلف ممکن است ویرایش، تکمیل یا تلخیص شوند.


== شاخص‌های ارزیابی ==
== شاخص‌های ارزیابی ==

نسخهٔ ‏۱۱ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۳

این شیوه‌نامه به‌روزرسانی و تکمیل خواهد شد

ملاحظات ارزیابی مقالات از نظر علمی

۱. مخاطب و شیوه نگارش: مخاطبان ویکی حج عموم مردم هستند؛ بنابراین، اصل بر سادگی و روانی زبان، اختصار و پرهیز از پرگویی است. محتوا باید با موضوع حج، زیارت و حرمین ارتباط داشته باشد. برای مثال، در مقاله مربوط به یک شخصیت، تنها جنبه‌هایی از زندگی و آثار او باید مطرح شود که با موضوع دانشنامه ارتباط دارند.

۲. ساختار و دامنه مقالات: ساختار و تیتر‌بندی مقالات ویکی متناسب با مخاطبان و اقتضائات فضای مجازی تنظیم می‌شود و لزوماً با ساختار مقالات چاپی یا دانشنامه‌های سنتی یکسان نیست. همچنین، اصل بر آن است که موضوعات مرتبط، تا حد امکان در قالب مقالات مستقل و کوتاه‌تر بررسی شوند، نه اینکه همه جوانب یک موضوع در یک مقاله گردآوری شود. ازاین‌رو، ممکن است برای مثال، آثار مهم یک نویسنده در مقالاتی مستقل معرفی شوند و مقاله اصلی صرفاً به معرفی نویسنده بپردازد. ارزیابان باید در سنجش جامعیت مقالات، دامنه و هدف هر مقاله و ارتباط آن با سایر مقالات و ارجاعات داخلی را در نظر بگیرند.

۳. ماهیت دانشنامه‌ای و اصل بی‌طرفی: ویکی حج دانشنامه است و محل طرح دیدگاه‌ها، پیشنهادها یا نتایج پژوهشی جدید نیست. نتیجه‌گیری‌های بدون استناد، داوری درباره موضوعات، سوگیری و استفاده از تعابیر شعاری و ارزش‌گذارانه با اصل بی‌طرفی سازگار نیستند. استفاده محدود از تعابیر خاص درباره معصومان، متناسب با اقتضائات موضوع، از این قاعده مستثناست.

۴. معیارهای ارزیابی علمی و محتوایی: تأکید اصلی در ارزیابی علمی باید بر صحت اطلاعات، اعتبار و تناسب منابع با ادعاها، صحت ارجاعات و دیگر جنبه‌های علمی و محتوایی باشد. همه مطالب باید مستند باشند؛ بااین‌حال، الزام به استفاده از چاپ خاصی از منابع یا یکسان‌سازی چاپ‌ها در همه مقالات، جز در موارد ضروری، قابل انتظار نیست. همچنین، مقالات ویکی نباید با معیارهای آثار علمی ـ پژوهشی یا کتاب‌های تخصصی ارزیابی شوند.

۵. نحوه ارائه پیشنهادهای اصلاحی: از ارزیابان انتظار می‌رود نکات اصلاحی را روشن، مشخص و در قالب راهنمایی عملی برای نویسنده بیان کنند و از توصیه‌های کلی و مبهم بپرهیزند. پیشنهادها باید با توجه به ماهیت ویکی و امکانات و محدودیت‌های اجرایی نویسندگان، واقع‌بینانه و قابل انجام باشند.

۶. استفاده از هوش مصنوعی: در صورت استفاده از هوش مصنوعی برای ارزیابی مقالات، خروجی آن باید با دقت بررسی و پالایش شود؛ زیرا ممکن است پیشنهادهایی نادرست، فاقد پشتوانه مستند یا غیرقابل‌اجرا ارائه کند.

۷. وضعیت مقالات پس از ارزیابی: مقالات ارسالی برای ارزیابی، مقالات تکمیل‌شده محسوب می‌شوند؛ اما این امر به معنای نهایی بودن یا ثبات آن‌ها نیست. مقالات ویکی متناسب با نیازها و در دوره‌های زمانی مختلف ممکن است ویرایش، تکمیل یا تلخیص شوند.

شاخص‌های ارزیابی

جدول معیارهای ارزیابی مقاله
محور ارزیابی شاخص‌ها
ویکی‌سازی
  • ✓ تغییرمسیر
  • ✓ کیفیت لینک‌دهی
  • ✓ استفاده از جعبه اطلاعات
  • ✓ تصویر (تناسب، کیفیت و درج توضیح)
  • ✓ رده‌بندی
  • ✓ ناوبری
  • ✓ الگوهای پیامی و محتوایی
ساختار مقالات
  • ✓ نمایندگی شناسه از متن / جامع و مانع بودن
  • ✓ تناسب تیترها با محتوا
  • ✓ کیفیت تیترها (کلیشه، تعداد و...)
  • ✓ حفظ ارتباط مقاله با حج و زیارت و تاکید بر آن در ساختار مقاله
  • ✓حفظ نظم منطقی مطالب و هماهنگی بخش‌های مقاله
  • ✓ متناسب‌بودن سرشناسه
گزارشی‌نویسی و بی‌طرفی علمی
  • ✓ جانبداری و طرفداری در ادبیات و لحن
  • ✓ قضاوت و داوری
  • ✓ نتیجه‌گیری
  • ✓ وزن دیدگاه‌ها
  • ✓ دخیل‌کردن پیش‌فرض‌ها
  • ✓ تحقیقی‌نویسی / تحقیق دست اول
جامعیت و علمیت
  • ✓ پوشش همه جوانب موضوع
  • ✓ پوشش همه دیدگاه‌های مطرح
  • ✓ بیان جایگاه موضوع / چرایی نگارش مقاله در دانشنامه
  • ✓ اعتبار منابع (تخصصی و اصلی)
  • ✓ تناسب ادعا و منابع
ساده نویسی و کوتاه نویسی
  • ✓ ساده‌نویسی
  • ✓ واضح‌نویسی
  • ✓ ادبیات تخصصی و حوزوی
  • ✓ تکرار و عبارت‌پردازی
  • ✓ جزئیات بی‌اهمیت و کم‌ارزش / عدم توجه به اولویت مقاله
  • ✓ حجم بالای مطالب غیر مرتبط با حج و زیارت
  • ✓ تعدد ارجاعات برای یک گزاره مگر در موارد خاص
  • ✓ شرح واضحات مانند ذکر تاریخ تولد و وفات یا مفهوم‌سازی غیرضروری
ویراستاری
  • ✓ رعایت علائم سجاوندی و نیم‌فاصله
  • ✓ روان‌نویسی
  • ✓ رعایت شیوه‌نامه ارجاع