محرم (ماه)

مُحَرَّمُ الحَرام یا مُحَرَّم یا ماه مُحَرَّم نخستین ماه سال هجری قمری و یکی از چهار ماه حرام است. علت این نام‌گذاری، حرمت جنگ و خون‌ریزی در این ماه دانسته شده است. بر اساس شریعت اسلامی، جنگ و خون‌ریزی در این ماه ممنوع بوده و این حرمت پیش از اسلام نیز رعایت می‌شده است.

ماه محرم در فرهنگ شیعه ماه سوگواری برای امام حسین(ع) و یارانش است و شیعیان در دهه نخست این ماه با برپایی مجالس در مساجد و حسینیه‌ها به عزاداری می‌پردازند؛ ازجمله وقایع ماه محرم عبارتند از: شهادت امام حسین(ع) و یارانش در سال ۶۱ق، آتش‌زدن کعبه در سال ۶۴ق، شهادت امام سجاد(ع) در سال ۹۴ق، درگذشت ام سلمه یکی از همسران پیامبر(ص)، و تخریب حرم عسکریین(ع) در سال ۱۴۲۷ق اشاره کرد.

برخی وقایع ماه محرم

• ۱؛ سال ۷ بعثت: آغاز محاصره اقتصادی مسلمانان در شعب ابی‌طالب توسط قریش
• ۱؛ ۸۱ق: درگذشت محمد بن حنفیه فرزند امام علی(ع) در مدینه
• ۲؛ ۶۱ق: ورود امام حسین(ع) با اهل بیت و اصحابش به کربلا
• ۳؛ ۶۱ق: ورود عمر بن سعد با لشکریانش به کربلا
• ۴؛ ۶۱ق: فتوای شریح قاضی به کشتن امام حسین(ع)
• ۵؛ ۶۱ق: اعزام سپاه ابن‌زیاد برای جلوگیری از حرکت مردم کوفه برای یاری امام حسین(ع)

• ۶؛ ۶۱ق: یاری‌طلبی حبیب بن مظاهر از قبیله بنی‌اسد برای کمک به امام حسین(ع) در واقعه کربلا
• ۷؛ ۶۱ق: بستن آب بر امام حسین و یارانش به دستور ابن زیاد
• ۹؛ ۶۱ق: روز تاسوعا، روز بزرگداشت عباس بن علی(ع)
• ۱۰؛ ۶۱ق: روز عاشورا، شهادت امام حسین و یارانش در کربلا
• ۱۰؛ پس از سال ۶۱ق: وفات ام سلمه، همسر پیامبر
• ۱۰؛ ۶۷ق: کشته شدن ابن زیاد به دست مختار ثقفی
• ۱۱؛ ۶۱ق: حرکت کاروان اسیران کربلا به سوی کوفه
• ۱۲ یا ۱۳؛ ۶۱ق: دفن شهیدان کربلا توسط امام سجاد(ع) و جمعی از بنی اسد
• ۱۲؛ ۶۱ق: ورود اهل بیت و دیگران اسیران کربلا به کوفه
• ۱۲؛ ۹۴ق: شهادت امام سجاد(ع) (بنا بر قول مشهور عالمان شیعه)
• ۱۳؛ ۶۱ق: حضور اسیران کربلا در مجلس ابن زیاد در کوفه
• ۱۳؛ ۶۱ق: رسیدن خبر شهادت امام حسین و یارانش به مدینه و شام، با نامه ابن زیاد
• ۱۵؛ ۶۱ق: فرستادن سرهای شهیدان کربلا به سوی شام
• ۱۹؛ ۶۱ق:حرکت کاروان اسیران کربلا به سوی شام
• ۲۳؛ ۱۴۲۷ق: تخریب حرم عسکریین در سامرا با مواد منفجره توسط..؟
• ۲۵؛ ۹۴/۹۵ق: شهادت امام سجاد(ع) بنا بر قولی؟
• ۲۷؛ ۶۴ق: آتش گرفتن کعبه و تخریب بخشی از آن در حمله یزید به مکه و سپاه عبدالله بن زبیر
• ۲۹؛ ۶۱ق: ورود کاروان اسیران کربلا به شام
• محرم سال ۱۵ یا ۱۶ق: درگذشت ماریه قبطیه، همسر پیامبر و مادر ابراهیم

منابع

مروج الذهب و معادن الجوهر: علی بن حسین مسعودی، به تحقیق: اسعد داغر، قم، دار الهجرة، چاپ دوم، ۱۴۰۹ق. الارشاد: محمد بن محمد مفید (شیخ مفید)؛ تصحیح مؤسسة آل‌البیت، قم، کنگره جهانی شیخ مفید، ۱۴۱۳ق. مجمع البیان فی تفسیر القرآن: فضل بن حسن طبرسی، با تصحیح فضل الله یزدی طباطبایی و هاشم رسولی، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش.