کاربر:Mo.ali.rezapour/صفحه تمرین۱: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

نسخهٔ ‏۱۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۵۹

محمدجمال هاشمی (۱۳۳۲-۱۳۹۷ق) فقیه و شاعر اهل‌بیت(ع) در عراق در دوره معاصر است. شعرهای آیینی او در عراق شهرت خاصی دارد و اشعارش مورد استفاده مداحان قرار میگیرد. اشعار آیینی هاشمی در مشاهد مشرفه مورد استفاده قرار گرفته است. برخی اشعار او پیرامون ساعت بزرگ صحن مطهر علوی، درِ طلای ورودی صحن مطهر علوی، روی ضریح جدید مرقد مطهر حضرت عباس، روی ضریح حضرت مسلم بن عقیل و دیگر اماکن مقدس عراق حک و نوشته شده است.

معرفی

سیدمحمدجمال هاشمی گلپایگانی، فقیه و شاعر توانا، فرزند مرجع تقلید سیدجمال‌الدین هاشمی گلپایگانی، در سال ۱۳۳۲ق در نجف اشرف متولد شد. محمدرضا مظفر، میرزاحسن بجنوردی، آقاضیای عراقی، سیدابوالحسن اصفهانی از اساتید وی در حوزه بودند. وی از ملازمان سیدعلی قاضی طباطبایی بود. او از طرف پدر خود و آقاضیای عراقی و سیدابوالحسن اصفهانی اجازه اجتهاد داشت.^[۱] محمدجمال هاشمی از مدرسان و ادیبان مشهور نجف بود و فقه و اصول و فلسفه و ادبیات تدریس می‌کرد و چندین کتاب فقهی و اصولی مانند حاشیه بر کفایه آخوند خراسانی و حاشیه بر مکاسب دارد.^[۲] وی همچنین از خواص اصحاب مرجع عالیقدر سیدمحسن حکیم به شمار می‌رفت.^[۳] هاشمی در سال ۱۳۹۷ هجری، در سن ۶۵ سالگی، در شهر نجف اشرف، درگذشت و در قبرستان وادی‌السلام به خاک سپرده شد.^[۴]

هامشی در کنار جایگاه فقهی، به عنوان یکی از بزرگترین شاعران آیینی عرب زبان شناخته می‌شود. وی به دلیل سرودن قصیده زیبای «بنت الخلود» درباره حضرت زهرا(س) بین شعرای عرب شهرتی عظیم دارد و اغلب اشعار آیینی وی مورد استفاده مداحان در موالید و مآتم ائمه اطهار قرار می‌گیرد.^[۵]

دیوان «مع النبی و آله»

دیوان شعر هاشمی که به «الهاشمیّات» یا «مع النّبیّ و آله» مشهور است اختصاص به ذکر مناقب و مدایح و مراثی اهل بیت(ع) دارد. دیوان وی نخستین بار توسط خود شاعر در اواخر عمر جمع‌بندی، تبویب و تنسیق شده است و شاعر پس از مرتب کردن قصاید و نوشتن تاریخ نظم و ذکر مناسبت‌ها و عناوین هر کدام، آن را «الهاشمیّات» یا «مع النّبیّ و آله» نامیده است. این دیوان نخستین بار در سال ۱۴۰۶ هجری (۱۳۶۴ شمسی) تحت عنوان «مع النّبیّ وآله:؛ دیوان السید محمدجمال الهاشمیّ»، در قطع رقعی، در دو جلد، در چاپخانه سپهر تهران به زیور طبع آراسته شده است.^[۶]

در این دیوان، ۹ قصیده درباره پیامبر، ۲ قصیده درباره حضرت زهرا، ۹ قصیده درباره امام علی، ۲۳ قصیده درباره غدیر، هفت قصیده درباره امام حسن(ع)، ۱۴ قصیده درباره امام حسین و قصایدی درباره دیگر ائمه سروده شده است.^[۷]

قصاید و مقطعات شاعر در مشاهد مشرفه

اشعار آیینی هاشمی در بسیاری از حرم های اهل بیت در عراق در تزیینات و کتیبه ها و نوشته های روی در و ضریح و قبر مورد استفاده قرار گرفته است.^[۸] برخی از این قطعات و ابیات به این شرح است:

هفت بیت از قصیده «باب الخلود» زینتبخش درِ طلای ورودی صحن مطهر علوی است و با خط زیبای ثلث پیرامون آن نگاشته شده است.^[۹]
سه بیت از اشعار هاشمی در پیرامون ساعت بزرگ صحن مطهر علوی بر دیواره مقابل ایوان طلا نوشته شده است.^[۱۰]
قصیده «ضریحک»، روی ضریح جدید مرقد مطهر حضرت عباس نوشته و نصب شده است. این ابیات همگی به خط خوشنویس نامدار عراقی، روضان البهیّه، نوشته شده است.^[۱۱]
اشعاری از قصیده ۱۹ بیتی تحت عنوان «أیها الصخرة» زینت‌بخش سنگی است که داخل ضریح مطهر حضرت عباس و روی قبر شریفش قرار داده شده است.^[۱۲]
قصیده بائیه «یا أباالفضل» در ۲۶ بیت، روی درِ طلای حرم مطهر حضرت عباس نوشته شده است.^[۱۳]
قصیده میمیه‌ای روی ضریح مطهر حضرت مسلم بن عقیل نوشته شده است.^[۱۴]
قصیده رائیه که در نعت و بزرگداشت مقام والای حضرت زینب سروده شده است، بر درِ ورودی حرم مطهر حضرت زینب کبری در دمشق نوشته شده است.^[۱۵]

پانویس

↑ «سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، ص۶۸.
↑ «سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، ص۶۸ و ص۷۳.
↑ «سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، ص۶۹.
↑ «سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، ص۷۰.
↑ «سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، ص۶۷.
↑ «سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، ص۷۶.
↑ «سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، ص۷۷.
↑ ص۸۳.
↑ ص۸۴.
↑ ص۸۶.
↑ ص۸۶.
↑ ص۹۰.
↑ ص۹۱.
↑ ص۹۳.
↑ ص۹۴.

منابع

«سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، راثی تهرانی، حبیب، فرهنگ زیارت، شماره ۴۴، پاییز 1399ش.

[1] «سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، ص۶۸.

[2] «سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، ص۶۸ و ص۷۳.

[3] «سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، ص۶۹.

[4] «سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، ص۷۰.

[5] «سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، ص۶۷.

[6] «سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، ص۷۶.

[7] «سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، ص۷۷.

[8] ص۸۳.

[9] ص۸۴.

[10] ص۸۶.

[11] ص۸۶.

[12] ص۹۰.

[13] ص۹۱.

[14] ص۹۳.

[15] ص۹۴.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

@@ خط ۲: / خط ۲: @@
 == معرفی ==
-سیدمحمدجمال هاشمی گلپایگانی، فقیه و شاعر توانا، فرزند مرجع تقلید سیدجمال‌الدین هاشمی گلپایگانی، در سال ۱۳۳۲ق در [[نجف|نجف اشرف]] متولد شد. [[محمدرضا مظفر]]، میرزاحسن بجنوردی، [[آقاضیای عراقی]]، [[سیدابوالحسن اصفهانی]] از اساتید وی در حوزه بودند. وی از ملازمان [[سیدعلی قاضی طباطبایی]] بود. او از طرف پدر خود و آقاضیای عراقی و سیدابوالحسن اصفهانی اجازه اجتهاد داشت.<ref>ص۶۸.</ref> محمدجمال هاشمی از مدرسان و ادیبان مشهور نجف بود و فقه و اصول و فلسفه و ادبیات تدریس می‌کرد و چندین کتاب فقهی و اصولی مانند حاشیه بر کفایه آخوند خراسانی و حاشیه بر مکاسب دارد.<ref>ص۶۸ و ص۷۳.</ref> وی همچنین از خواص اصحاب مرجع عالیقدر سیدمحسن حکیم به شمار می‌رفت.<ref>ص۶۹.</ref> هاشمی در سال ۱۳۹۷ هجری، در سن ۶۵ سالگی، در شهر نجف اشرف، درگذشت و در [[قبرستان وادی‌السلام]] به خاک سپرده شد.<ref>ص۷۰.</ref>
+سیدمحمدجمال هاشمی گلپایگانی، فقیه و شاعر توانا، فرزند مرجع تقلید سیدجمال‌الدین هاشمی گلپایگانی، در سال ۱۳۳۲ق در [[نجف|نجف اشرف]] متولد شد. [[محمدرضا مظفر]]، میرزاحسن بجنوردی، [[آقاضیای عراقی]]، [[سیدابوالحسن اصفهانی]] از اساتید وی در حوزه بودند. وی از ملازمان [[سیدعلی قاضی طباطبایی]] بود. او از طرف پدر خود و آقاضیای عراقی و سیدابوالحسن اصفهانی اجازه اجتهاد داشت.<ref>«سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، ص۶۸.</ref> محمدجمال هاشمی از مدرسان و ادیبان مشهور نجف بود و فقه و اصول و فلسفه و ادبیات تدریس می‌کرد و چندین کتاب فقهی و اصولی مانند حاشیه بر کفایه آخوند خراسانی و حاشیه بر مکاسب دارد.<ref>«سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، ص۶۸ و ص۷۳.</ref> وی همچنین از خواص اصحاب مرجع عالیقدر سیدمحسن حکیم به شمار می‌رفت.<ref>«سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، ص۶۹.</ref> هاشمی در سال ۱۳۹۷ هجری، در سن ۶۵ سالگی، در شهر نجف اشرف، درگذشت و در [[قبرستان وادی‌السلام]] به خاک سپرده شد.<ref>«سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، ص۷۰.</ref>
-هامشی در کنار جایگاه فقهی، به عنوان یکی از بزرگترین شاعران آیینی عرب زبان شناخته می‌شود.
+هامشی در کنار جایگاه فقهی، به عنوان یکی از بزرگترین شاعران آیینی عرب زبان شناخته می‌شود. وی به دلیل سرودن قصیده زیبای «بنت الخلود» درباره [[حضرت فاطمه زهرا(س)|حضرت زهرا(س)]] بین شعرای عرب شهرتی عظیم دارد و اغلب اشعار آیینی وی مورد استفاده مداحان در موالید و مآتم ائمه اطهار قرار می‌گیرد.<ref>«سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، ص۶۷.</ref>
-== دیوان الهاشمیّات یا مع النبی و آله ==
+== دیوان «مع النبی و آله» ==
-سیدمحمدجمال هاشمی گلپایگانی به دلیل سرودن قصیده زیبای «بنت الخلود» در نعت حضرت زهراء بین شعرای عرب شهرتی عظیم دارد و اغلب اشعار وی، که در این دیوان مندرج است، مورد استفاده مداحان در موالید و مآتم ائمه اطهار: است<ref>ص۶۷.</ref>
+دیوان شعر هاشمی که به «الهاشمیّات» یا «مع النّبیّ و آله» مشهور است اختصاص به ذکر مناقب و مدایح و مراثی اهل بیت(ع) دارد. دیوان وی نخستین بار توسط خود شاعر در اواخر عمر جمع‌بندی، تبویب و تنسیق شده است و شاعر پس از مرتب کردن قصاید و نوشتن تاریخ نظم و ذکر مناسبت‌ها و عناوین هر کدام، آن را «الهاشمیّات» یا «مع النّبیّ و آله» نامیده است. این دیوان نخستین بار در سال ۱۴۰۶ هجری (۱۳۶۴ شمسی) تحت عنوان «مع النّبیّ وآله:؛ دیوان السید محمدجمال الهاشمیّ»، در قطع رقعی، در دو جلد، در چاپخانه سپهر تهران به زیور طبع آراسته شده است.<ref>«سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، ص۷۶.</ref>
-نام دیگر این دیوان «الهاشمیّات» است که بنا بر قول شاعر در مقدمه آن، که به تاریخ ۱۵ ذیقعده سال ۱۳۹۰ نگارش یافته، اختصاص به ذکر مناقب و مدایح و مراثی اهل بیت: دارد. دیوان وی نخستین بار توسط خود شاعر در اواخر عمر جمعبندی، تبویب و تنسیق شده است و شاعر پس از مرتب کردن قصاید و نوشتن تاریخ نظم و ذکر مناسبتها و عناوین هر کدام، آن را «الهاشمیّات» یا «مع النّبیّ و آله:» نامیده است. این دیوان نخستین بار در سال ۱۴۰۶ هجری (۱۳۶۴ شمسی) تحت عنوان «مع النّبیّ وآله:؛ دیوان السید محمدجمال الهاشمیّ»، در قطع رقعی، در دو جلد، در چاپخانه سپهر تهران به زیور طبع آراسته شده است.<ref>ص۷۶.</ref>
+در این دیوان، ۹ قصیده درباره پیامبر، ۲ قصیده درباره حضرت زهرا، ۹ قصیده درباره امام علی، ۲۳ قصیده درباره غدیر، هفت قصیده درباره امام حسن(ع)، ۱۴ قصیده درباره امام حسین و قصایدی درباره دیگر ائمه سروده شده است.<ref>«سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، ص۷۷.</ref>
-مع النّبیّ۹: ۹ قصیده، مع الزهراء۳: ۲ قصیده، مع الإمام أمیرالمؤمنین۷: ۹ قصیده، الغدیریات: ۲۳ قصیده، مع الإمام الحسن۷: ۷ قصیده، مع الإمام الحسین۷: ۱۴ قصیده، فی رثاء الإمام الحسین۷ و شهداء کربلاء: ۲۰ قصیده، فی رثاء أبیالفضل العباس۷: ۷ قصیده، فی رثاء مسلم بن عقیل۷: ۲ قصیده، فی رثاء سیدتنا زینب۳: ۴ قصیده، فی رثاء علی الأکبر۷: ۱ قصیدهفی رثاء القاسم بن الحسن۸: ۱ قصیده، فی رثاء بنیهاشم فی کربلاء: ۲ قصیده، فی رثاء شهداء الطفوف: ۲ قصیده، فی رثاء الرضیع۷، فی السبایا: ۳ قصیده، مع سائر الأئمة الأطهار:: ۱۴ قصیده، ملحقات الدیوان: ۱۲ قصیده.<ref>ص۷۷.</ref>
 == قصاید و مقطعات شاعر در مشاهد مشرفه ==
-قصاید و مقطعاتی از دیوان اهل بیت: زینتبخش مشاهد مشرفه شدهاند.<ref>ص۸۳.</ref>
+اشعار آیینی هاشمی در بسیاری از حرم های اهل بیت در عراق در تزیینات و کتیبه ها و نوشته های روی در و ضریح و قبر مورد استفاده قرار گرفته است.<ref>ص۸۳.</ref> برخی از این قطعات و ابیات به این شرح است:
-شاعر ابیات زیر را در ضمن قصیدهای تحت عنوان «باب الخلود» در ۱۴ بیت در جمادیالثانی سال ۱۳۷۲ هجری سروده است که هفت بیت آن زینتبخش درِ طلای ورودی صحن مطهر علوی۷ است و با خط زیبای ثلث پیرامون آن نگاشته شده است.<ref>ص۸۴.</ref>
-ابیات ذیل در سه بیت در ربیع الأول سال ۱۳۹۲ هجری سروده شده و در پیرامون ساعت بزرگ صحن مطهر علوی۷ بر دیواره مقابل ایوان طلا نوشته شده است:<ref>ص۸۶.</ref>
-قصیده «ضریحک»: این قصیده در تاریخ ماه شعبان سال ۱۳۸۳ هجری در ۲۱ بیت سروده شده و روی ضریح جدید مرقد مطهر حضرت عباس۷ نوشته و نصب شده است. قابل توجه است که مصرع آخر قصیده ماده تاریخ سرایش قصیده (یعنی سال ۱۳۸۳ هجری) را نشان می‌دهد. این ابیات همگی به خط خوشنویس نامدار عراقی، آقای دکتر روضان البهیّه، روی ضریح حضرت ابوالفضل العباس۷ نوشته شده است.<ref>ص۸۶.</ref>
-اشعاری از قصیده ۱۹ بیتی شاعر تحت عنوان «أیها الصخرة» زینتبخش سنگی است که داخل ضریح مطهر حضرت عباس۷ و روی قبر شریفش قرار داده شده است. این قصیده در قافیه همزه است و در ربیع الأول سال ۱۳۸۴ هجری خطاب به این سنگ سروده شده است که ابیاتی از آن بهعنوان نمونه تقدیم می‌شود.<ref>ص۹۰.</ref>
-قصیده بائیه «یا أباالفضل» در ۲۶ بیت در محرم الحرام سال ۱۳۸۵ هجری سروده شده و در آن به محل ساخت درِ طلای حرم مطهر، یعنی شهر اصفهان، اشاره شده است که ابیاتی از آن در اینجا ارائه و ترجمه می‌شود.<ref>ص۹۱.</ref>
-ابیات روی ضریح حضرت مسلم بن عقیل۷
+* هفت بیت از قصیده «باب الخلود» زینتبخش درِ طلای ورودی صحن مطهر علوی است و با خط زیبای ثلث پیرامون آن نگاشته شده است.<ref>ص۸۴.</ref>
+* سه بیت از اشعار هاشمی در پیرامون ساعت بزرگ صحن مطهر علوی بر دیواره مقابل ایوان طلا نوشته شده است.<ref>ص۸۶.</ref>
-ابیاتی که روی ضریح مطهر حضرت مسلم بن عقیل۷ نوشته شده از قصیده میمیهای تحت همین عنوان است که شاعر آن را در جمادی الأولی سال ۱۳۸۹ هجری در چهارده بیت سروده و هماکنون زینتبخش ضریح مطهر شده است.<ref>ص۹۳.</ref>
+* قصیده «ضریحک»، روی ضریح جدید مرقد مطهر حضرت عباس نوشته و نصب شده است. این ابیات همگی به خط خوشنویس نامدار عراقی، روضان البهیّه، نوشته شده است.<ref>ص۸۶.</ref>
+* اشعاری از قصیده ۱۹ بیتی تحت عنوان «أیها الصخرة» زینت‌بخش سنگی است که داخل ضریح مطهر حضرت عباس و روی قبر شریفش قرار داده شده است.<ref>ص۹۰.</ref>
-ابیات روی درب حرم مطهر حضرت زینب کبری۳
+* قصیده بائیه «یا أباالفضل» در ۲۶ بیت، روی درِ طلای حرم مطهر حضرت عباس نوشته شده است.<ref>ص۹۱.</ref>
+* قصیده میمیه‌ای روی ضریح مطهر حضرت مسلم بن عقیل نوشته شده است.<ref>ص۹۳.</ref>
-شاعر قصیده رائیه خود را در نعت و بزرگداشت مقام والای حضرت زینب۳ در محرم سال ۱۳۸۷ هجری در شانزده بیت سروده است که هماکنون زینتبخش در ورودی حرم مطهر حضرت زینب کبری۳ در دمشق است.<ref>ص۹۴.</ref>
+* قصیده رائیه که در نعت و بزرگداشت مقام والای حضرت زینب سروده شده است، بر درِ ورودی حرم مطهر حضرت زینب کبری در دمشق نوشته شده است.<ref>ص۹۴.</ref>
 == پانویس ==
@@ خط ۳۸: / خط ۲۶: @@
 == منابع ==
+* «سید محمدجمال الهاشمی؛ شاعر قصائد و مقطّعات مشاهد مشرّفه»، راثی تهرانی، حبیب، فرهنگ زیارت، شماره ۴۴، پاییز 1399ش.
 {{منابع}}
 {{پایان}}