میرزای شیرازی

میرزای شیرازی

مشخصات فردی
نام کامل	سیدمحمدحسن حسینی شیرازی
زادروز	۱۲۳۰ق.
زادگاه	ایران، شیراز
محل زندگی	نجف و سامرا
مذهب	شیعه
تاریخ درگذشت	۱۳۱۲ق
آرامگاه	در مدرسه‌ای در مجاورت حرم امام علی(ع)
اطلاعات علمی و مذهبی
اساتید	محمدحسن نجفی، شیخ حسن کاشف‌الغطا، شیخ انصاری
محل تحصیل	شیراز، اصفهان، نجف
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
فعالیت مذهبی	تأسیس حوزه علمیه سامراء، کمک به بازسازی حرم مطهر عسکریین

میرزای شیرازی، از مراجع بزرگ شیعه در قرن سیزده و چهارده هجری قمری. از مهمترین موضوعات زندگی وی، هجرت از نجف به سامراء بوده که سبب تحول در این شهر، تأسیس حوزه علمیه سامراء و ایجاد مودت بین شیعیان و اهل‌سنت بوده است. همچنین میرزای شیرازی در زمان حضور در سامراء به مرمت و بازسازی حرم مطهر عسکریین کمک مالی کرده است.

میرزای شیرازی در سال ۱۲۸۷ق به سفر حج مشرف شد.

معرفی

سیدمحمدحسن حسینی شیرازی، در سال ۱۲۳۰ق در شیراز متولد شد. وی پس از تحصیل علوم دینی در حوزه اصفهان، در سال ۱۲۵۹ق به نجف اشرف رفت و در درس محمدحسن نجفی (صاحب جواهر) و شیخ حسن کاشف‌الغطا حضور یافت و پس از مدتی مفتخر به کسب اجازه اجتهاد از صاحب جواهر شد و بیشترین بهره را نیز از محضر شیخ انصاری برد.

میرزای شیرازی پس از درگذشت شیخ انصاری در سال ۱۲۸۱ق، به مرجعیت رسید. وی علاوه بر جایگاه والای علمی و مرجعیت علی‌الاطلاق، در اخلاق و سیر و سلوک سرآمد بود. عبدالکریم حائری یزدی، شیخ‌فضل‌الله نوری، میرزامحمدتقی شیرازی، سیدحسن مدرس، از مهمترین شاگردان او به حساب می‌آیند. او در سال ۱۳۱۲ق در سامرا درگذشت و در مجاورت حرم امام علی(ع) در مدرسه‌ای بیرون از صحن مطهر، که خود او ساخته بود، دفن شد.

هجرت به سامرا؛ ایجاد آبادانی و تقریب بین شیعه و سنی

میرزای شیرازی در سال ۱۲۹۰ق از نجف به سامرا هجرت کرد و تا آخر عمر در آنجا زندگی کرد و سبب دگرگونی و تحول در این شهر شد. مهم‌ترین هدف میرزای شیرازی از هجرت به سامرا را تقریب بین شیعیان و اهل‌سنت بیان می‌کنند. زیرا سامرا مرکز اهل‌سنت بود و عشایر اطراف آن از شیعیان بودند و هر از چند گاهی درگیری‌های خونین بین شیعیان و اهل سنت درمی‌گرفت. میرزا معتقد بود با هجرت به سامرا و ایجاد عمران و آبادی در آنجا الفت و محبت بین شیعه و سنی ایجاد، و آتش کینه‌ها را خاموش خواهد کرد؛ ازاین‌روی وقتی به سامرا هجرت کرد در جهت عمران آن شهر تلاش فراوان کرد. او می‌خواست شیعیان به سامرا بیایند و در جوار اهل‌سنت زندگی کنند و از این رهگذر گامی در مسیر وحدت و تقریب برداشته شود.

ساخت مدرسه علمیه و حسینیه، ساخت پل بر شط سامرا، احداث بازاری بزرگ، حمایت از فقیران و محرومان و تقویت حیات اقتصادی افراد کم‌بضاعت از جمله اقدامات دیگر ایشان بود.

تأسیس حوزه سامرا

به دنبال هجرت میرزای شیرازی به سامرا و تشکیل جلسات درس و بحث، حوزه علمیه در شهر سامرا تأسیس شد و در دوره‌ای که میرزا در سامرا بود بسیار رونق داشت و شاگردان فراوانی در آن تربیت یافتند.

کمک به تعمیر و بازسازی حرم مطهر عسکریین

کمک مالی به مرمت و بازسازی آستان مقدس امامین عسکریین(ع) از جمله اقدامات میرزای شیرازی در سامرا بوده است. در دوره وی، حرم و رواق‌ها، آینه‌کاری و سنگ‌های کف صحن شریف، ترمیم شد و ساعت بزرگی بر درِ قبله، نصب شد. وی همچنین کاروانسراهایی برای زائران در سامرا ساخت. همچنین پس از هجرت میرزای شیرازی به سامرا، در یکی از مسافرت‏‌های میرزا که همراه شاگردانش، پیاده از سامرا به مزار امامزاده سیدمحمد(ع) مشرف گشتند، به امر میرزا تعمیراتی انجام شد و چند حجره به حجرات صحن، افزودد شد.

سفر حج

میرزای شیرازی در سال ۱۲۸۷ق در زمان امارت شریف عبدالله حسنی به حج مشرف شد و در خانه فردی به نام موسی بغدادی سُکنا گزید؛ اما شریف مکه، وقت ملاقاتی برای وی ترتیب داد؛ ولی وی در پاسخ حدیثی را خاطرنشان کرد که اگر علما بر در سلاطین دیده شوند، باعث بدنامی عالم و سلطان خواهد بود؛ اما اگر سلاطین بر در خانه علما دیده شوند، مایه خوشنامی علما و سلاطین خواهد شد. حسنی وقتی این پیام را شنید، خود به دیدن وی رفت.

میرزای شیرازی در این سفر برای تقویت موقعیت شیعیان قصد اقامت در مدینه را داشت؛ اما شرایط را مناسب ندید و به نجف بازگشت.

حاشیه بر مناسک حج

میرزای شیرازی آرا و نظرات خود در باب احکام حج را در کتاب حاشیه بر مناسک حج شیخ انصاری (یک کتاب فارسی و یک کتاب عربی) بازگو کرده است.

منابع

این مقاله برگرفته از مقاله «بررسی حضور ۲۲ ساله میرزای شیرازی در سامرا»، در مجله فرهنگ زیارت است.

• ابعاد شخصیتی میرزای شیرازی، دزفولی، محمد، چاپ‌شده در سده تحریم تنباکو، به اهتمام موسی نجفی و رسول جعفریان، تهران، امیرکبیر، چاپ اول، ۱۳۷۳ش.
• «بررسی حضور ۲۲ ساله میرزای شیرازی در سامرا»، خوشنویس، محمدحسین، فرهنگ زیارت، شماره ۵۶، ۱۴۰۲ش.
• دايرةالمعارف تشيع، زير نظر: احمد صدر حاج سيد جوادى، بهاءالدين خرمشاهى و كامران فانى، تهران، نشر شهید سعيد محبى، بی‌تا.
• «رساله‌ای مختصر و نادر از میرزای شیرازی»، محمدشفیع، مریم، مطالعات فرهنگی، شماره ۱۰، ۱۳۹۷ش.
• زیارتگاه‌های عراق (معرفی زیارتگاه‌های مشهور در کشور عراق)، فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی، و احمد خامه‌یار، تهران، سازمان حج و زیارت، حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارات، بی‌تا.
• طبقات اعلام الشیعه و نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، تحقیق عبدالعزیز طباطبایی و محمد طباطبایی، مشهد، دارالمرتضی للنشر، الطبعة الثانیة، ۱۴۰۴ق.
• علمای بزرگ شیعه از کلینی تا خمینی، جرفادقانی، م، قم، معارف اسلامی، چاپ اول، ۱۳۶۴ش.
• علمای مجاهد، رجبی، محمدحسن، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول، ۱۳۸۲ش.