اسرار تلبیه
| دسته | واجبات احرام |
|---|---|
| مربوط به آیین | احرام در عمره و حج |
| مکان | میقات، حرم مکی |
| مکانهای وابسته | میقات |
| ذکرهای وابسته | لَبَّیکَ الّلهُمَّ لَبَّیکَ، لَبَّیکَ لا شَریکَ لَکَ لَبَّیک. |
| مفاهیم فقهی وابسته | احرام |
| صفحه فتواهای مراجع | تلبیه (فتاوای مراجع) |
ببینید: آموزش تلبیه | |
اسرار تَلبیه مجموعهای از علتها، اهداف و نتایج عمل تلبیه در حج را بیان میکند.
تلبیه
تلبیه به معنای اجابت و پاسخ مثبت است.[۱] در اصطلاح فقیهان، گفتن جملات خاص هنگام احرام حج و عمره را تلبیه میگویند.[۲] پیامبر اسلام(ص) کلمات تلبیه را بسیار تکرار میکرد و در موقعیتهای مختلف چون سوار شدن، بلندی رفتن، سرازیری، پایان شب و پس از هر نماز تلبیه میگفت.[۳]
اسرار تلبیه
شعار حج
روایتهای متعددی از معصومین(ع)، تلبیه را شعار حج دانسته و بلند کردن صدا در بیان این شعار را توصیه کردهاند.[۴]
مردد بودن بین ترس و امید
تردد بین خوف و رجا را زمینه کمال انسان دانستهاند و معنای عمل تلبیه و ذکر لبیک را چنان توصیف کردهاند که حاجی دائما در تردید است که جواب مثبتی که به دعوت خدا (با کلمه لبیک) میدهد، مورد پذیرش خداوند قرار میگیرد یا رد میشود.[۵] برخی روایتها، راز رنگ پریدگی از رخسار امام سجاد(ع) و امام صادق(ع) به هنگام تلبیه را همین احتمال پذیرفته نشدن لبیک بیان کردهاند.[۶]
تنها ذکر واجب حج
برخی پژوهشگران با توجه به این نکته که گفتن «لبیک» تنها ذکر واجب حج است، حج را انجام بیشترین اعمال همراه با کمترین و کوتاهترین الفاظ دانستهاند.[۷]
رسیدن به مقام اجابت و سعادت
بنابر روایتی از امام صادق(ع) حاجی به علت مال غیر حلالی که با آن به حج آمده، پاسخ منفی « لبیک و سعادتی برای تو نیست» را دریافت میکنند.[۸] بر این اساس، تلبیه را نه فقط یک لفظ، بلکه رسیدن به مقام اجابت و سعادت دانستهاند.[۹]
حکمتهای تلبیه
در منابع شیعی، معنا و شباهتهایی برای تلبیه بیان شده که برخی از آنها عبارت است از:
- پاسخ بندگان به ندای خداوند و رهایی احرامگزاران از آتش. [۱۰]
- پاسخ بندگان به ندای حضرت ابراهیم(ع) که به فرمان خداوند، مردم را به حج فرا خواند. [۱۱]
- پاسخ حضرت موسی(ع) به ندای خداوند. [۱۲]
- تصمیم به سخن گفتن برای خدا و در راه اطاعت او و خودداری از هرگونه گناه.[۱۳]
مقالههای مرتبط
پانویس
- ↑ العین، ج8، ص341، «لبی»؛ معجم مقاییس اللغه، ج5، ص199، «لب»؛ الصحاح، ج6، ص2479، «لبی».
- ↑ مستطرفات السرائر، ص590؛ العده، ج1، ص161؛ غایة المراد، ص392.
- ↑ الکافی، کلینی، ج4، ص250؛ من لا یحضره الفقیه، ج2، ص325.
- ↑ الحج و العمرة فی الکتاب و السنة ، ص 58 ، ح 461 ؛ وسائل الشیعة ، ج 9 (ابواب الاحرام) ، باب 37 ، ح1 و باب 52 ، ح 1 .
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 120 .
- ↑ الحج و العمره فی الکتاب و السنه ، ص 157 ، ح 457 . علل الشرایع ، ص 235 ، ج ۴ ؛ وسائل الشيعه، ج ۹ (ابواب الاحرام)، باب 42 ، ح 3 .
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 119 .
- ↑ الحج و العمره في الكتاب والسنه، ص ۲۲۶ ، ج ۶۹۴ .
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 121 .
- ↑ علل الشرائع، ج2، ص416؛ من لا یحضره الفقیه، ج2، ص196.
- ↑ قرب الاسناد، ص239؛ علل الشرائع، ج2، ص416.
- ↑ علل الشرائع، ج2، ص418؛ من لا یحضره الفقیه، ج2، ص235.
- ↑ مستدرک الوسائل، ج10، ص167.
منابع
- تهذیب الاحکام: الطوسی (م. 460ق.)، به کوشش موسوی و آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1365ش؛
- درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.
- دعائم الاسلام: النعمان المغربی (م. 363ق.)، به کوشش فیضی، قاهره، دار المعارف، 1383ق؛
- من لا یحضره الفقیه: شیخ صدوق (م. 381 ق.)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، 1404ق؛
- الخصال: الصدوق (م. 381ق.)، به کوشش غفاری، قم، نشر اسلامی، 1416ق؛
- بحار الانوار: المجلسی (م. 1110ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1403ق؛
- مرآة العقول: المجلسی (م. 1111ق.)، به کوشش رسولی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1363ش؛
- جوامع الجامع: الطبرسی (م. 548ق.)، به کوشش گرجی، تهران، 1378ش؛
- الکشاف: الزمخشری (م. 538ق.)، قم، بلاغت، 1415ق؛
- التحریر و التنویر: ابن عاشور (م. 1393ق.)، مؤسسة التاریخ؛
- المحرر الوجیز: ابن عطیة الاندلسی (م. 546ق.)، به کوشش عبدالسلام، لبنان، دار الکتب العلمیه، 1413ق؛
- التفسیر الکبیر: الفخر الرازی (م. 606ق.)، قم، دفتر تبلیغات، 1413ق؛
- تفسیر قرطبی (الجامع لاحکام القرآن) : القرطبی (م. 671ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1405ق؛
- المواقف فی علم الکلام: عبدالرحمن احمد الایجی (م. 756ق.)، به کوشش عبدالرحمن، بیروت، دار الجیل، 1417ق؛
- وسائل الشیعه: الحر العاملی (م. 1104ق.)، به کوشش ربانی شیرازی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1403ق.
- العروة الوثقی: سید محمد کاظم یزدی (م. 1337ق.)، قم، النشر الاسلامی، 1420ق؛
- سنن الترمذی: الترمذی (م. 279ق.)، به کوشش عبدالوهاب، بیروت، دار الفکر، 1402ق؛
- سنن الدارمی: الدارمی (م. 255ق.)، احیاء السنة النبویه؛
- الکافی: الکلینی (م. 329ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1375ش؛
- نهج البلاغه: صبحی صالح، تهران، دار الاسوه، 1415ق؛
- الدر المنثور: السیوطی (م. 911ق.)، بیروت، دار المعرفه، 1365ق؛