میقات

این مقاله، راهنمای عملی احکام فقهی نیست. برای اطلاع از حکم و وظیفه شرعی به فتوای مرجع تقلید خود مراجعه کنید. از جمله نگاه کنید به: میقات (فتاوای مراجع).

تصاویری از میقات‌های پنج‌گانه: قرن المنازل، وادی عقیق (بخش ذی قار)، جحفه، یلملم و مسجد شجره.

میقات مکان‌هایی در عربستان که کسانی که قصد انجام عمره مفرده، عمره تمتع یا حج را دارند در آن مُحرم می‌شوند. بر اساس روایات، میقات‌های احرام به وسیله پیامبر(ص) تعیین شده و عبور از آن بدون احرام جایز نیست.

برای عمره تمتع پنج میقات تعیین شده است: مسجد شجره، جُحفه، یَلَمْلَم، قَرنْ الْمَنازل و وادی عقیق. میقات حجّ تمتّع، مکه است و میقات حج اِفراد و حج قِران، یکی از مواقیت پنج‌گانه است. میقات عمره مفرده، اگر حاجی در مکه باشد، ادنی الحل، و اگر خارج از حدود میقات‌های پنج‌گانه باشد، یکی از آن میقات‌ها است.

مفهوم‌شناسی

میقات، در باب حج، مکانی است که شرعاً برای احرام مشخص شده است و قاصدان اعمال حج یا عمره، در آنجا مُحرِم شوند.

میقات در لغت، مصدر میمی و از ماده «و ق ت» و بر وزن مِفْعال است و جمع آن مواقیت است. فراهیدی، فیومی، ابن اثیر، طریحی و راغب اصفهانی معتقدند میقات در لغت به معنای زمانی و مکانی آمده است.

میقات، به معنای ظرف زمان بوده که بعداً توسعه یافته و در مکان نیز، از جهت تشبیه به زمان به‌کار رفته است؛ بنابراین میقات شامل اسم زمان و مکان است و زمان و مکان معیّن را در بر می‌گیرد. سلطان العلماء در حاشیه شرح لمعه می‌گوید میقات اسم آلت بوده و اسمِ چیزی است که به وسیله آن، چیز دیگری از نظر زمان و مکان معیّن می‌شود.

تعداد میقات‌ها

برخی فقیهان به پنج (مسجد شجره، جحفه، وادی عقیق، یلملم و قرن المنازل) و برخی به شش مکان به عنوان میقات اشاره کرده‌اند؛ البته شیخ طوسی به هفت، شهید اول به ده و حتی برخی به یازده مکان اشاره کرده‌اند. ریشه این اقوال، روایات مختلف در این باب است.

برخی از میقات‌هایی که غیر از مواقیت پنج‌گانه، به آنها اشاره شده است چنین‌اند:‌ جِعْرانه، تنعیم، حدیبیه، فخ (برای کودکان)، مکه (برای حج)، محاذات و ادنی‌الحل.