محرم (ماه)
مُحَرَّمُ الحَرام یا مُحَرَّم یا ماه مُحَرَّم نخستین ماه سال هجری قمری[۱] و یکی از چهار ماه حرام است.[۲] علت این نام‌گذاری، حرمت جنگ و خون‌ریزی در این ماه دانسته شده است.[۳] بر اساس شریعت اسلامی، جنگ و خون‌ریزی در این ماه ممنوع بوده[۴] و این حرمت پیش از اسلام نیز رعایت می‌شده است.[۵]
ماه محرم در فرهنگ شیعه ماه سوگواری برای امام حسین(ع) و یارانش است[۶] و شیعیان در دهه نخست این ماه با برپایی مجالس در مساجد و حسینیه‌ها به عزاداری می‌پردازند؛[۷] ازجمله وقایع ماه محرم عبارتند از: شهادت امام حسین(ع) و یارانش در سال ۶۱ق، آتش‌زدن کعبه در سال ۶۴ق، شهادت امام سجاد(ع) در سال ۹۴ق، درگذشت ام سلمه یکی از همسران پیامبر(ص)، و تخریب حرم عسکریین(ع) در سال ۱۴۲۷ق اشاره کرد.
برخی وقایع ماه محرم
- ۱؛ سال ۷ بعثت: آغاز محاصره اقتصادی مسلمانان در شعب ابی‌طالب توسط قریش
- ۱؛ ۸۱ق: درگذشت محمد بن حنفیه فرزند امام علی(ع) در مدینه
- ۲؛ ۶۱ق: ورود امام حسین(ع) با اهل بیت و اصحابش به کربلا
- ۳؛ ۶۱ق: ورود عمر بن سعد با لشکریانش به کربلا
- ۴؛ ۶۱ق: فتوای شریح قاضی به کشتن امام حسین(ع)
- ۵؛ ۶۱ق: اعزام سپاه ابن‌زیاد برای جلوگیری از حرکت مردم کوفه برای یاری امام حسین(ع)
- ۶؛ ۶۱ق: یاری‌طلبی حبیب بن مظاهر از قبیله بنی‌اسد برای کمک به امام حسین(ع) در واقعه کربلا
- ۷؛ ۶۱ق: بستن آب بر امام حسین و یارانش به دستور ابن زیاد
- ۹؛ ۶۱ق: روز تاسوعا، روز بزرگداشت عباس بن علی(ع)
- ۱۰؛ ۶۱ق: روز عاشورا، شهادت امام حسین و یارانش در کربلا[۸]
- ۱۰؛ پس از سال ۶۱ق: وفات ام سلمه، همسر پیامبر
- ۱۰؛ ۶۷ق: کشته شدن ابن زیاد به دست مختار ثقفی
- ۱۱؛ ۶۱ق: حرکت کاروان اسیران کربلا به سوی کوفه
- ۱۲ یا ۱۳؛ ۶۱ق: دفن شهیدان کربلا توسط امام سجاد(ع) و جمعی از بنی اسد
- ۱۲؛ ۶۱ق: ورود اهل بیت و دیگران اسیران کربلا به کوفه
- ۱۲؛ ۹۴ق: شهادت امام سجاد(ع) (بنا بر قول مشهور عالمان شیعه)
- ۱۳؛ ۶۱ق: حضور اسیران کربلا در مجلس ابن زیاد در کوفه
- ۱۳؛ ۶۱ق: رسیدن خبر شهادت امام حسین و یارانش به مدینه و شام، با نامه ابن زیاد
- ۱۵؛ ۶۱ق: فرستادن سرهای شهیدان کربلا به سوی شام
- ۱۹؛ ۶۱ق:حرکت کاروان اسیران کربلا به سوی شام
- ۲۳؛ ۱۴۲۷ق: تخریب حرم عسکریین در سامرا با مواد منفجره توسط..؟
- ۲۵؛ ۹۴/۹۵ق: شهادت امام سجاد(ع) بنا بر قولی؟
- ۲۷؛ ۶۴ق: آتش گرفتن کعبه و تخریب بخشی از آن در حمله یزید به مکه و سپاه عبدالله بن زبیر [۹]
- ۲۹؛ ۶۱ق: ورود کاروان اسیران کربلا به شام
- محرم سال ۱۵ یا ۱۶ق: درگذشت ماریه قبطیه، همسر پیامبر و مادر ابراهیم
پانویس
- ↑ مسعودی، مروج الذهب، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۱۸۸-۱۸۹.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۵، ص۴۵.
- ↑ مسعودی، مروج الذهب، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۱۸۸.
- ↑ علامه حلی، منتهی المطلب، ۱۴۱۲ق، ج۱۴، ص۱۸.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۵، ص۴۶.
- ↑ الارشاد، ج۲، ص۱۱۲.
- ↑ «تجلی آیین سوگواری ماه محرم در فرهنگ مردم ایران»، ص۱۰.
- ↑ الارشاد، ج۲، ص۱۱۲.
- ↑ وقایع الأیام، ص۳۰۶؛ أنساب الاشراف، ج۵، ص۳۳۸.