محرم (ماه)

مُحَرَّمُ الحَرام یا مُحَرَّم یا ماه مُحَرَّم نخستین ماه سال هجری قمری^[۱] و یکی از چهار ماه حرام است.^[۲] علت این نام‌گذاری، حرمت جنگ و خون‌ریزی در این ماه دانسته شده است.^[۳] بر اساس شریعت اسلامی، جنگ و خون‌ریزی در این ماه ممنوع بوده^[۴] و این حرمت پیش از اسلام نیز رعایت می‌شده است.^[۵]

ماه محرم در فرهنگ شیعه ماه سوگواری برای امام حسین(ع) و یارانش است^[۶] و شیعیان در دهه نخست این ماه با برپایی مجالس در مساجد و حسینیه‌ها به عزاداری می‌پردازند؛^[۷] ازجمله وقایع ماه محرم عبارتند از: شهادت امام حسین(ع) و یارانش در سال ۶۱ق، آتش‌زدن کعبه در سال ۶۴ق، شهادت امام سجاد(ع) در سال ۹۴ق، درگذشت ام سلمه یکی از همسران پیامبر(ص)، و تخریب حرم عسکریین(ع) در سال ۱۴۲۷ق اشاره کرد.

برخی وقایع ماه محرم

۱؛ سال ۷ بعثت: آغاز محاصره اقتصادی مسلمانان در شعب ابی‌طالب توسط قریش
۱؛ ۸۱ق: درگذشت محمد بن حنفیه فرزند امام علی(ع) در مدینه
۲؛ ۶۱ق: ورود امام حسین(ع) با اهل بیت و اصحابش به کربلا
۳؛ ۶۱ق: ورود عمر بن سعد با لشکریانش به کربلا
۴؛ ۶۱ق: فتوای شریح قاضی به کشتن امام حسین(ع)
۵؛ ۶۱ق: اعزام سپاه ابن‌زیاد برای جلوگیری از حرکت مردم کوفه برای یاری امام حسین(ع)

۶؛ ۶۱ق: یاری‌طلبی حبیب بن مظاهر از قبیله بنی‌اسد برای کمک به امام حسین(ع) در واقعه کربلا
۷؛ ۶۱ق: بستن آب بر امام حسین و یارانش به دستور ابن زیاد
۹؛ ۶۱ق: روز تاسوعا، روز بزرگداشت عباس بن علی(ع)
۱۰؛ ۶۱ق: روز عاشورا، شهادت امام حسین و یارانش در کربلا^[۸]
۱۰؛ پس از سال ۶۱ق: وفات ام سلمه، همسر پیامبر
۱۰؛ ۶۷ق: کشته شدن ابن زیاد به دست مختار ثقفی
۱۱؛ ۶۱ق: حرکت کاروان اسیران کربلا به سوی کوفه
۱۲ یا ۱۳؛ ۶۱ق: دفن شهیدان کربلا توسط امام سجاد(ع) و جمعی از بنی اسد
۱۲؛ ۶۱ق: ورود اهل بیت و دیگران اسیران کربلا به کوفه
۱۲؛ ۹۴ق: شهادت امام سجاد(ع) (بنا بر قول مشهور عالمان شیعه)
۱۳؛ ۶۱ق: حضور اسیران کربلا در مجلس ابن زیاد در کوفه
۱۳؛ ۶۱ق: رسیدن خبر شهادت امام حسین و یارانش به مدینه و شام، با نامه ابن زیاد
۱۵؛ ۶۱ق: فرستادن سرهای شهیدان کربلا به سوی شام
۱۹؛ ۶۱ق:حرکت کاروان اسیران کربلا به سوی شام
۲۳؛ ۱۴۲۷ق: تخریب حرم عسکریین در سامرا با مواد منفجره توسط..؟
۲۵؛ ۹۴/۹۵ق: شهادت امام سجاد(ع) بنا بر قولی؟
۲۷؛ ۶۴ق: آتش گرفتن کعبه و تخریب بخشی از آن در حمله یزید به مکه و سپاه عبدالله بن زبیر ^[۹]
۲۹؛ ۶۱ق: ورود کاروان اسیران کربلا به شام
محرم سال ۱۵ یا ۱۶ق: درگذشت ماریه قبطیه، همسر پیامبر و مادر ابراهیم

پانویس

↑ مروج الذهب، ج۲، ص۱۸۸-۱۸۹.
↑ مجمع البیان، ج۵، ص۴۵.
↑ مروج الذهب، ج۲، ص۱۸۸.
↑ منتهی المطلب، ج۱۴، ص۱۸.
↑ مجمع البیان، ج۵، ص۴۶.
↑ الارشاد، ج۲، ص۱۱۲.
↑ «تجلی آیین سوگواری ماه محرم در فرهنگ مردم ایران»، ص۱۰.
↑ الارشاد، ج۲، ص۱۱۲.
↑ وقایع الأیام، ص۳۰۶؛ أنساب الاشراف، ج۵، ص۳۳۸.

منابع

[1] مروج الذهب، ج۲، ص۱۸۸-۱۸۹.

[2] مجمع البیان، ج۵، ص۴۵.

[3] مروج الذهب، ج۲، ص۱۸۸.

[4] منتهی المطلب، ج۱۴، ص۱۸.

[5] مجمع البیان، ج۵، ص۴۶.

[6] الارشاد، ج۲، ص۱۱۲.

[7] «تجلی آیین سوگواری ماه محرم در فرهنگ مردم ایران»، ص۱۰.

[8] الارشاد، ج۲، ص۱۱۲.

[9] وقایع الأیام، ص۳۰۶؛ أنساب الاشراف، ج۵، ص۳۳۸.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]