محمد مهدی نراقی
محمد مهدی نراقی مشهور به محقق نراقی (۱۱۲۸–۱۲۰۹ق) فقیه، فیلسوف، ریاضیدان و اخلاقدان شیعه بود که در نراقِ کاشان زاده شد. او پس از تحصیل در کاشان، در حوزه علمیه اصفهان به مراتب عالی علمی دست یافت و در علوم عقلی و نقلی، بهویژه فلسفه، ریاضیات و نجوم، تبحر داشت. نراقی بیش از سی اثر علمی در حوزههای گوناگون تألیف کرد که نشاندهنده جامعیت علمی اوست. وی در ۸۱ سالگی در کاشان درگذشت. او رسالهای در باب مناسک حج و اسرار آن دارد.
زیستنامه و حیات علمی ملا مهدی نراقی[ویرایش | ویرایش مبدأ]
ملا مهدی نراقی در سال ۱۱۲۸ هجری قمری در شهر نراق، از توابع کاشان، چشم به جهان گشود.[۱] ملا مهدی دوران کودکی و نوجوانی را در نراق سپری کرد و سپس برای فراگیری علوم دینی رهسپار کاشان شد. وی با ورود به مدرسۀ علوم دینی کاشان، بهطور جدی در درس استادان حاضر گردید و یکی از حجرههای مدرسه را برای اقامت و مطالعه شبانهروزی برگزید.[۲]
پس از اتمام دروس مقدماتی، نراقی به اصفهان مهاجرت کرد و نزد استادان برجسته، علوم مختلف را فراگرفت.[۳] نراقی تنها به فقه و اصول و فلسفه بسنده نکرد، بلکه در علوم عقلی و نقلی گوناگون همچون حکمت، ریاضیات، هندسه، هیئت و نجوم به تحقیق و تدریس پرداخت و در بسیاری از این دانشها به مرتبهای عالی دست یافت.[۴] وی در ریاضیات و نجوم صاحبنظر بود و از یافتههای دانشمندان غربی نیز بهره میبرد. تدریس عالیترین متون ریاضی سبب شد برخی از معاصران، او را «افضل المهندسین» بنامند.[۵]
ملا مهدی نراقی در شب شنبه، هجدهم شعبان سال ۱۲۰۹ هجری قمری، در سن هشتاد و یک سالگی در کاشان درگذشت.[۶] و جنازه او از کاشان به قم منتقل شد و در کنار مقبره ابن بابویه دفن شد؛[۷] از او چهار فرزند به نامهای ملا احمد، ملا ابوالحسن، ملا اباذر و ملا محمد مهدی به یادگار ماندند.[۸]
آثار و تألیفات[ویرایش | ویرایش مبدأ]
شمار تألیفات محمدمهدی نراقی در علوم عقلی و نقلی از سی اثر فراتر میرود و موضوعاتی همچون اصول فقه، فلسفه، اخلاق، ریاضیات، هندسه، هیئت، نجوم و ادبیات را دربر میگیرد.[۹]مهمترین آثار ملا مهدی نراقی عبارتاند از:
- جامع الافکار و ناقد الأنظار، در خداشناسی
- قرة العیون، در باب ماهیت و وجود
- اللمعات العرشیه، در مباحث وجود و ماهیت، صفات جمال و جلال الهی، کیفیت صدور افعال، نفس انسانی و نبوت
- اللمعة الإلهیة فی الحکمة المتعالیة، در حکمت متعالیه
- انیس التجار، در احکام
- انیس الحجاج، در مناسک حج و زیارت مراقد پیامبر اکرم و ائمه اطهار علیهمالسلام
- انیس المجتهدین، در احکام
- توضیح الاشکال، به زبان فارسی، ترجمه و شرح هندسۀ اقلیدس
- انیس الموحدین، به فارسی، در اصول دین
- دیوان اشعار
- جامع السعادات و جامع المواعظ، در علم اخلاق[۱۰]
مناسک مکیه[ویرایش | ویرایش مبدأ]
ملا مهدی نراقی در رسائل و کتاب اخلاقی خود ضرورت حج را به خوبی تبیین نموده و تأثیرات عبادی و سیاسی آن را برشمرده است. او ضمن بیان احکام و مناسک حج، این عمل را از جنبه ،اخلاقی عرفانی و تربیتی مورد بررسی قرار داده است.[۱۱] از جمله آثار او رسالهای است به نام مناسک مکیه که شامل احکام و مناسک حج و بیان اسرار حج و تاثیرات عرفانی مناسک حج است.
پانویس[ویرایش | ویرایش مبدأ]
- ↑ انیس الموحدین، ص16.
- ↑ انیس الموحدین، ص18.
- ↑ ملا مهدی نراقی و حج، ص 9.
- ↑ گلشن مراد، ص393.
- ↑ ملا مهدی نراقی و حج، ص 10.
- ↑ انیس الموحدین، ص17. ریحانه الادب، ص164-166.
- ↑ انیس الموحدین، ص18.
- ↑ گلشن ابرار، ج1، ص293.
- ↑ نراقیان ستارگان درخشان سپهر نجوم، ص359.
- ↑ منتخباتی از آثار حکمای الهی ایران، ص 351-352.
- ↑ ملا مهدی نراقی و حج، ص 11.
منابع[ویرایش | ویرایش مبدأ]
- منتخباتی از آثار حکمای الهی ایران، آشتیانی جلال الدین، قم-ایران، دفتر تبلیغات، 1378ش.
- نراقیان ستارگان درخشان سپهر نجوم، زمانی، علی، تهران-ایران، ارشاد اسلامی، 1381ش.
- گلشن مراد، غفاری کاشانی، ابوالحسن، تهران-ایران، زرین، 1369ش.
- ملا مهدی نراقی و حج، قریشی کرین، سید حسن، تهران-ایران، میقات حج، 1395ش.
- ملا مهدی نراقی منادی اخلاق، اباذری، عبد الرحیم، تهران-ایران، بین الملل، 1381ش.
- انیس الموحدین، نراقی، مهدی ابن ابی ذر، تهران-ایران، الزهرا، 1369ش.
- گلشن ابرار، جمعی از نویسندگان، قم-ایران، کوثر، بی تا.
- ریحانه الادب، مدرس، محمد علی، قم-ایران، موسسه امام صادق، 1395ش.