پرش به محتوا

دکه الاغوات

از ویکی حج
(تغییرمسیر از دکة اغوات)
دکه الاغوات

دَکَّةُ الاَغَوات، سکویی است در مسجدالنبی و در شمال حجره شریفه ، میان باب جبرئیل و باب‌النساء، که محل استقرار و عبادات اغوات بوده است.

دکه الاغوات مختص خادمان خواجه حرمین بود که اغوات نامیده می‌شدند. آنان وظایفی چون دربانی، تأمین نظم روشنایی حرم و قرائت قرآن داشتند. این مکان ویژه آنان بود و دیگران اجازه ورود نداشتند.

برخی این دکه را با جایگاه اصحاب صفه یکی دانسته‌اند و برخی آن را باقیمانده‌ای از صفه‌ی دوران پیامبر می‌دانند.

معرفی و مکان[ویرایش | ویرایش مبدأ]

دکة الاغوات امروزه سکوی کم ارتفاعی در بخشی از مسجدالنبی است. این سکو در شمال حجره شریفه بین باب جبرئیل و باب‌النساء قرار گرفته است. ارتفاع آن حدود ۴۰ سانتی‌متر از کف مسجد است، طولش ۱۲ متر و عرض آن ۸ متر. سه طرف دکه به جز ضلع جنوبی، با نرده‌های کوتاه احاطه شده است.[۱]

گفته شده که این سکو محل استقرار و نیایش اغوات بود. اغوات در اصل گروهی از بردگان خواجه (اخته) بودند که از عصر ایوبیان برای انجام امور خدماتی، نگهبانی، دربانی و برخی از کارهای مذهبی در مسجدالنبی به کار گماشته شدند.[۲][۳]

اغوات در اين سکو (دکه) به قرائت قرآن، ادعيه و نمازهای مستحب مشغول می‌شدند. شايد به همين سبب اين مكان را دكه الاغوات ناميدند.[۴] از ورود افراد ديگر به درون دكه جلوگیری می‌شد و تنها اغوات اجازه حضور و استراحت در آن را داشتند.[۵]

تفاوت دکه الاغوات و صفه[ویرایش | ویرایش مبدأ]

برخی منابع دکة الاغوات را با صفه یکی می‌دانند[۶]و بعضی نیز آن را باقی‌مانده سکوی اصحاب صفه می‌دانند.[۷] اصحاب صفه، گروهی از مهاجرین بودند که به سبب از دست دادن، یا رها کردن خانه و دارایی و جایگاه خود، با پذیرش فقر و تنگدستی[۸] در قسمت شمال مسجدالنبی[۹] در محلی مسقف و بزرگ و خارج از مسجد به نام «صفه» زندگی می‌کردند.[۱۰]

در نسبت دکة الاغوات و صفه‌ی اصحاب صفه گفته شده که زمینی که به اهل صفه اختصاص داده شده بود، مساحتی 96 متری و مسقف بود که در منتهاالیه شرقی مسجد و به عبارتی در انتهای مسجد، کنار دیواره شمالی آن قرار داشت. از این رو مکان صفه اصلی در غرب دکه اغوات فعلی قرار می‌گرفته است و محل دکه اغوات که بعد از توسعه ولیدبن عبدالملک وارد مسجد شد، تا پیش از آن خارج از مسجد و محل حجرات برخی از زنان رسول خدا بوده است. [۱۱]

پانویس[ویرایش | ویرایش مبدأ]

  1. معالم المدینه المنوره، ج1، ص 233
  2. موسوعة مرآة الحرمين، ج۳، ص۴۳؛ المسجد النبوي، ص۳۷۷.
  3. التحفة اللطيفه، ج۱، ص۶۳.
  4. موسوعة مرآة الحرمين، ج۳، ص۴۲.
  5. روزنامه عكاظ، جمعه۱۳/۴/۱۴۳۲ق.، عدد ۳۵۶۱.
  6. معالم المدینه المنوره، ج1، ص 233
  7. تعمیر و توسعه مسجد شریف نبوی، ص57
  8. انوارالتنزیل، ج1، ص267، اللمع، ص 132-133
  9. مجموعه الرسائل و المسائل، ج1، ص 34
  10. الطبقات الکبیر، ج1، ص 48
  11. آثار اسلامی مکه و مدینه، ص 234