در حال ویرایش اسرار حج آیت الله مظاهری (کتاب)
این ویرایش را میتوان خنثی کرد. لطفاً تفاوت زیر را بررسی کنید تا تأیید کنید که این چیزی است که میخواهید انجام دهید، سپس تغییرات زیر را ذخیره کنید تا خنثیسازی ویرایش را به پایان ببرید.
| نسخهٔ فعلی | متن شما | ||
| خط ۴۰: | خط ۴۰: | ||
== محتوا و ساختار == | == محتوا و ساختار == | ||
ساختار کتاب در سه مرحله زائر را قدمبهقدم از تعلقات دنیوی جدا کرده، به سمت معارف الهی میبرد و سپس به عنوان انسانی دگرگون شده به جامعه بازمیگرداند. این ساختار سهگانه، ساختار اصلی کتاب را تشکیل میدهد. | ساختار کتاب در سه مرحله زائر را قدمبهقدم از تعلقات دنیوی جدا کرده، به سمت معارف الهی میبرد و سپس به عنوان انسانی دگرگون شده به جامعه بازمیگرداند. این ساختار سهگانه، ساختار اصلی کتاب را تشکیل میدهد. | ||
=== ۱. منزل اول: سیر من الخلق الی الحق (سفر از خلق به سوی حق) === | === ۱. منزل اول: سیر من الخلق الی الحق (سفر از خلق به سوی حق) === | ||
نخستین بخش کتاب به مقدمات و آمادگیهای پیش از سفر اختصاص دارد. در این منزل، زائر هنوز در وطن خاکی و در میان خلق است، اما عزم سفر به سوی حق را دارد. این مرحله، پنج مقام یا گردنه اصلی دارد که عبور از آنها شرط ورود حقیقی به حریم کبریاست. بدون طی این مقامات، سفر حج تنها یک جابجایی جسمانی خواهد بود و روح زائر در همان مبدأ باقی میماند. | نخستین بخش کتاب به مقدمات و آمادگیهای پیش از سفر اختصاص دارد. در این منزل، زائر هنوز در وطن خاکی و در میان خلق است، اما عزم سفر به سوی حق را دارد. این مرحله، پنج مقام یا گردنه اصلی دارد که عبور از آنها شرط ورود حقیقی به حریم کبریاست. بدون طی این مقامات، سفر حج تنها یک جابجایی جسمانی خواهد بود و روح زائر در همان مبدأ باقی میماند. | ||
==== الف) مقام توبه (رجوع و بازگشت) ==== | ==== الف) مقام توبه (رجوع و بازگشت) ==== | ||
در منظومه فکری آیتالله مظاهری که در این کتاب منعکس شده است، «توبه» نخستین گام سلوک است. ایشان توبه را فراتر از پشیمانی لحظهای و ذکر زبانی میدانند. توبه در «اسرار حج» به معنای انقلاب درونی و «رجوع» است؛ رجوع از خویشتنِ حیوانی به خویشتنِ روحانی و بازگشت از هوای نفس به سوی خدا. | در منظومه فکری آیتالله مظاهری که در این کتاب منعکس شده است، «توبه» نخستین گام سلوک است. ایشان توبه را فراتر از پشیمانی لحظهای و ذکر زبانی میدانند. توبه در «اسرار حج» به معنای انقلاب درونی و «رجوع» است؛ رجوع از خویشتنِ حیوانی به خویشتنِ روحانی و بازگشت از هوای نفس به سوی خدا. | ||
* '''ابعاد حقوقی توبه:''' نویسنده تأکید دارد که پیش از پوشیدن لباس احرام، زائر باید «حقالناس» را ادا کند. هرگونه بدهی مالی، دینی و اخلاقی باید پاکسازی شود. حجی که با مال حرام یا دینی بر گردن انجام شود، فاقد روح است. | * '''ابعاد حقوقی توبه:''' نویسنده تأکید دارد که پیش از پوشیدن لباس احرام، زائر باید «حقالناس» را ادا کند. هرگونه بدهی مالی، دینی و اخلاقی باید پاکسازی شود. حجی که با مال حرام یا دینی بر گردن انجام شود، فاقد روح است. | ||
* '''غسل توبه:''' همانطور که زائر برای طواف کعبه بدن خود را میشوید، برای طواف عرش الهی نیز باید روح خود را با «آب توبه» شستشو دهد. این غسل، نمادین نیست، بلکه یک واقعیت وجودی برای زدودن زنگارهای گناه از آینه دل است تا قابلیت انعکاس نور الهی را پیدا کند.< | * '''غسل توبه:''' همانطور که زائر برای طواف کعبه بدن خود را میشوید، برای طواف عرش الهی نیز باید روح خود را با «آب توبه» شستشو دهد. این غسل، نمادین نیست، بلکه یک واقعیت وجودی برای زدودن زنگارهای گناه از آینه دل است تا قابلیت انعکاس نور الهی را پیدا کند.<sup>3</sup> | ||
==== ب) مقام یقظه (بیداری) ==== | ==== ب) مقام یقظه (بیداری) ==== | ||
دومین مقام، «یقظه» یا بیداری از خواب غفلت است. آیتالله مظاهری با استناد به مبانی اخلاقی، غفلت را بزرگترین دشمن سالک میدانند. | دومین مقام، «یقظه» یا بیداری از خواب غفلت است. آیتالله مظاهری با استناد به مبانی اخلاقی، غفلت را بزرگترین دشمن سالک میدانند. | ||
* '''شناخت عظمت مقصد:''' در این مقام، زائر باید بیدار شود و درک کند که عازم چه مکانی است و به مهمانی چه کسی میرود. درک «عظمت بیت» و «عظمت صاحببیت»، لازمه این بیداری است. | * '''شناخت عظمت مقصد:''' در این مقام، زائر باید بیدار شود و درک کند که عازم چه مکانی است و به مهمانی چه کسی میرود. درک «عظمت بیت» و «عظمت صاحببیت»، لازمه این بیداری است. | ||
* '''تمرکز بر هدف:''' بیداری یعنی زائر بداند که این سفر، سفر تجارت یا تفریح نیست. هر لحظه غفلت در این سفر، خسارتی جبرانناپذیر است. زائر بیدار، تمام حواس خود را متوجه «صاحبخانه» میکند و اجازه نمیدهد زرقوبرق بازارها یا سخنان لغو، او را از یاد خدا بازدارند.< | * '''تمرکز بر هدف:''' بیداری یعنی زائر بداند که این سفر، سفر تجارت یا تفریح نیست. هر لحظه غفلت در این سفر، خسارتی جبرانناپذیر است. زائر بیدار، تمام حواس خود را متوجه «صاحبخانه» میکند و اجازه نمیدهد زرقوبرق بازارها یا سخنان لغو، او را از یاد خدا بازدارند.<sup>3</sup> | ||
==== ج) مقام تخلیه (پیراستن) ==== | ==== ج) مقام تخلیه (پیراستن) ==== | ||
| خط ۶۳: | خط ۶۱: | ||
* '''بتشکنی درونی:''' ایشان صفاتی همچون حسد، بخل، کبر، ریا، تملق و جاهطلبی را به مثابه بتهای درونی معرفی میکنند. همانگونه که ابراهیم (ع) بتهای کعبه را شکست، زائر نیز باید پیش از ورود به کعبه، بتهای درون خود را بشکند. | * '''بتشکنی درونی:''' ایشان صفاتی همچون حسد، بخل، کبر، ریا، تملق و جاهطلبی را به مثابه بتهای درونی معرفی میکنند. همانگونه که ابراهیم (ع) بتهای کعبه را شکست، زائر نیز باید پیش از ورود به کعبه، بتهای درون خود را بشکند. | ||
* '''ریشهکنی رذایل:''' تأکید نویسنده بر این است که تخلیه نباید سطحی باشد، بلکه باید ریشههای هرز این صفات که مایه تیرهبختی انسان است، کنده شود. تا زمانی که دل از «اغیار» خالی نشود، «یار» در آن جای نمیگیرد. < | * '''ریشهکنی رذایل:''' تأکید نویسنده بر این است که تخلیه نباید سطحی باشد، بلکه باید ریشههای هرز این صفات که مایه تیرهبختی انسان است، کنده شود. تا زمانی که دل از «اغیار» خالی نشود، «یار» در آن جای نمیگیرد.<sup>3</sup> | ||
==== د) مقام تحلیه (آراستن) ==== | ==== د) مقام تحلیه (آراستن) ==== | ||
پس از آنکه خانه دل از زشتیها پاک شد (تخلیه)، باید با زیباییها آراسته گردد که به آن «تحلیه» میگویند. | پس از آنکه خانه دل از زشتیها پاک شد (تخلیه)، باید با زیباییها آراسته گردد که به آن «تحلیه» میگویند. | ||
* '''کسب فضایل:''' در این مقام، سالک باید بکوشد تا نهال فضایل اخلاقی را در وجود خود بکارد. | * '''کسب فضایل:''' در این مقام، سالک باید بکوشد تا نهال فضایل اخلاقی را در وجود خود بکارد. | ||
* '''محوریت اخلاص:''' شاهکلید تمام فضایل در این مرحله، «اخلاص» است. آیتالله مظاهری تصریح میکنند که زائر باید تمام نیات خود را برای خدا خالص کند و هیچ شائبهای از ریا یا خودنمایی در انگیزه او نباشد. اخلاص، شرط قبولی تمام اعمال بعدی است.< | * '''محوریت اخلاص:''' شاهکلید تمام فضایل در این مرحله، «اخلاص» است. آیتالله مظاهری تصریح میکنند که زائر باید تمام نیات خود را برای خدا خالص کند و هیچ شائبهای از ریا یا خودنمایی در انگیزه او نباشد. اخلاص، شرط قبولی تمام اعمال بعدی است.<sup>3</sup> | ||
==== هـ) مقام تجلیه (نورانیت و جلوهگری) ==== | ==== هـ) مقام تجلیه (نورانیت و جلوهگری) ==== | ||
اوج منزل اول، مقام «تجلیه» است. این مقامی است که پس از موفقیت در مراحل قبل حاصل میشود. | اوج منزل اول، مقام «تجلیه» است. این مقامی است که پس از موفقیت در مراحل قبل حاصل میشود. | ||
* '''ریاضتهای دینی:''' دستیابی به این مقام نیازمند مداومت بر اعمال عبادی است. تلاوت قرآن همراه با تفکر، دعا، تضرع و توسل به اهلبیت (ع)، ابزارهای رسیدن به تجلیه هستند. | * '''ریاضتهای دینی:''' دستیابی به این مقام نیازمند مداومت بر اعمال عبادی است. تلاوت قرآن همراه با تفکر، دعا، تضرع و توسل به اهلبیت (ع)، ابزارهای رسیدن به تجلیه هستند. | ||
* '''اشراق نور الهی:''' در این حالت، قلب زائر صیقل یافته و آماده پذیرش نور خدا میشود. خدا در دل مومن تجلی میکند و زائر با قلبی نورانی آماده ورود به میقات و پوشیدن لباس احرام میگردد. نویسنده تمام این مقامات پنجگانه را مستند به کلام امام صادق (ع) میداند.< | * '''اشراق نور الهی:''' در این حالت، قلب زائر صیقل یافته و آماده پذیرش نور خدا میشود. خدا در دل مومن تجلی میکند و زائر با قلبی نورانی آماده ورود به میقات و پوشیدن لباس احرام میگردد. نویسنده تمام این مقامات پنجگانه را مستند به کلام امام صادق (ع) میداند.<sup>3</sup> | ||
---- | |||
=== ۲. منزل دوم: سیر من الحق فی الحق (سفر در حق) === | === ۲. منزل دوم: سیر من الحق فی الحق (سفر در حق) === | ||
این منزل، اصلیترین بخش کتاب است که به تشریح اسرار مناسک حج اختصاص دارد. زائر پس از طی مراحل مقدماتی و رسیدن به میقات، وارد حریم امن الهی میشود. از این پس، سفر او «سیر فیالله» است؛ یعنی حرکت از یک صفت الهی به صفت دیگر و غرق شدن در دریای توحید. آیتالله مظاهری تکتک اعمال حج را رمزگشایی کرده و باطن آنها را آشکار میسازند.< | این منزل، اصلیترین بخش کتاب است که به تشریح اسرار مناسک حج اختصاص دارد. زائر پس از طی مراحل مقدماتی و رسیدن به میقات، وارد حریم امن الهی میشود. از این پس، سفر او «سیر فیالله» است؛ یعنی حرکت از یک صفت الهی به صفت دیگر و غرق شدن در دریای توحید. آیتالله مظاهری تکتک اعمال حج را رمزگشایی کرده و باطن آنها را آشکار میسازند.<sup>1</sup> | ||
==== اسرار احرام ==== | ==== اسرار احرام ==== | ||
| خط ۱۸۴: | خط ۱۸۴: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
* '''اسرار حج'''، آیت الله | * '''اسرار حج'''، آیت الله مظاهری، اصفهان، | ||