در حال ویرایش اسرار وقوف در عرفات

'''اسرار وقوف در عرفات'''، حقایق و حکمت‌های پنهانِ توقف [[حج‌گزاران]] در سرزمین [[عرفات]] است. در منابع دینی، این عمل را فراتر از یک مناسک ظاهرى، به عنوان «حقیقت حج» و «[[حج اکبر]]» معرفى کرده‌اند. روایت شده که خداوند در عصر روز [[روز عرفه|عرفه]] در مقابل فرشتگان به بندگان ساکن در عرفات افتخار مى‌کند.

{{اصلی|وقوف در عرفات}}وقوف در عرفات دومین عملِ واجبِ [[حج]] است<ref>فرهنگ اصطلاحات حج و عمره، ص۲۷۵.</ref> که طی آن حج‌گزار بر اساس فقه [[شیعه]]، در [[روز عرفه]]، از ظهر تا غروب شرعی در [[عرفات]] می‌ماند.<ref>رک: مناسك حج، صص451-452.</ref> این [[وقوف]] به مقداری که ماندن در آنجا (اگر چه به‌مدت کوتاه) صدق کند، از [[ارکان حج]] نیز شمرده شده است.<ref>رک: مناسك حج، صص450-451.</ref> در دوره قبل از اسلام نیز پیشینه‌هایی برای [[وقوف در عرفات]] گزارش شده است.<ref name=":0">حج در اندیشه اسلامی، ص۲۳۴، به نقل از: اخبار مکه، ازرقی، ج۱، ص۱۱۷.</ref> پیروان دین‌هایی که [[حج]] را واجب می‌دانستند، در همه دوره‌ها، به هنگام حج، در عرفات وقوف می‌کردند. در [[جاهلیت|دوره جاهلی]] نیز، گروهی از [[جرهم|جُرْهُمیان]] به پیروی از [[حضرت ابراهیم(ع)]] در عرفات وقوف می‌کردند.<ref name=":03">حج در اندیشه اسلامی، ص۲۳۴، به نقل از: اخبار مکه، ازرقی، ج۱، ص۱۱۷.</ref>برخی قبیله‌های [[قریش]] و [[جارالله|ساکنان مکه]]، از وقوف در عرفات خودداری می‌کردند.<ref name=":03" />

روزه<ref>درسنامه مناسک حج،‌ ص۵۹.</ref>، [[توبه]]<ref>مصباح‌الشریعة، ص۹۲؛ المحجة البیضاء، ج۲، ص۲۰۷.</ref>، خواندن [[دعا|دعاهایی]] مانند [[دعای عرفه امام حسین (متن دعا)|دعای عرفه]] [[امام حسین (ع)]]<ref>درسنامه مناسک حج،‌ص۶۰ .</ref> و [[دعای عرفه امام سجاد|دعای عرفه]] [[امام سجاد (ع)]] <ref>حج و عمره در قرآن و حدیث، ص۳۹۲.</ref> از اعمال و آداب مستحبی وقوف در عرفات است. از آداب حضور در عرفات، «خواندن نماز ظهر و عصر در اول وقت، با يك [[اذان و اقامه|اذان]] و دو [[اذان و اقامه|اقامه]]<ref>درسنامه مناسک حج،‌ ص۵۹.</ref>» و «لزوم طهارت و پاکی ظاهری<ref>دعائم الاسلام، ج ۱، ص ۳۲۰ .</ref> و باطنی<ref>کافی، ج ۴، ص ۶۶ الفقیه، ج ۲، ص ۲۱۱ .</ref>»{{یادداشت|امام صادق (ع) فرموده است.

لا يصلح الوقوف بعرفة علي غير طهارة»}} است.

وقوف در عرفات در روایات، «حقیقت حج»<ref>مستدرک الوسائل، ج١٠، ص٣۴.</ref> و «[[حج اکبر]]»<ref>الکافی، ج۴، ص٢۶۵.</ref> معرفی شده است. در اهمیت وقوف در عرفات از پیامبر نقل شده که «حج، همان عرفات است»<ref>سنن ترمذی،  ج 2، ص 65 ؛ محجة البيضاء، ج 2 ، ص 204 ؛ نیز الحج والعمرة في الكتاب والسنة، ص 189 و 190 .</ref>

همچنین از [[پیامبر(ص)]] حکایت شده است که خداوند در عصر [[روز عرفه|عرفه]] به خاطر اهل عرفه به فرشتگان خود مباهات می‌کند و می‌فرماید به بندگانم بنگرید که ژولیده و غبار آلود به سوی من آمده‌اند.<ref>بحار الانوار، ج ۹۹، ص ۱۳ ، ح ۴۲ .</ref>

== فلسفه وقوف در عرفات ==

=== بخشش گناهان ===

یکی از اسرار اجتماع در این سرزمین آن است که حضور عموم مردم، حتی گنهکاران، در کنار اولیای الهی سبب می‌شود تا به برکت وجود آنان، همگان مشمول رحمت الهی گردند<ref>پرتوی از مشعل هدایت اسرار و معارف حج، ص ۲۲ ؛ وافی، ج ۲، ص ۴۲ .</ref> و دعای همگان قبول شود.<ref>المراقبات، ج2 ، ص225 .</ref> بنا بر روایات، وقوف عرفات زمان و مکانی ویژه برای بخشش گناهان است<ref>الفقيه، ج ۲، ص ۲۱۱  ؛ کافی ج ۴، ص ۵۴۱، ح ۷ ؛ دعائم الاسلام، ج ۲، ص ۲۹۴ ؛ السنن الكبری، ج ۵، ص ۱۹۲ ؛ کافی، ج ۴، ص ۶۶ .</ref> و همان زمان و مکانی است که توبه [[حضرت آدم(ع)]] پذیرفته شد.<ref>وسائل الشیعة، ج١٣، ص۵۵٠ ؛ علل الشرائع، ج٢، ص۴٠٠.</ref> بنابر بر برخی روایات شیطان در عرفه تلاش بیشتری جهت گمراهی انسان دارد؛ لذا در عرفه پناه بردن به خدا، توصیه شده است.<ref>التهذيب، ج ۵، ص ۱۸۲؛ کافی، ج ۴، ص ۴۶۳، ج ۴ .</ref> همچنین برخی روایات بارش رحمت الهی را عامل ناامیدی شیطان در [[روز عرفه|عرفه]] می‌‌دانند.<ref>کشف الاسرار، ج ۱، ص ۵۲۵.</ref>

=== آمادگی برای ورود به حرم ===

در حدیثی از [[امام علی(ع)]]، علت واجب شدن وقوف عرفات (که خارج از [[حرم مکی]] است) چنین بیان شده که این توقف باعث ایجاد آمادگی برای [[حاجی]] می‌شود یعنی زائر [[کعبه]] بیرون محدوده [[حرم مکی|حرم]]، آنقدر دربرابر عظمت خداوند [[تضرّع]] می‌کند تا لایق ورود به حرم شود.<ref>جرعه‌ای از صهبای حج، ص۲۰۳، به نقل از: الکافی، ج۴، ص۲۲۴.</ref>  

=== یادآوری قیامت ===

برخی سِر ازدحام همه [[حاجی|حاجیان]] در [[عرفات]] را یادآوری [[قیامت]] دانسته و معتقدند زائر خانه خدا باید از سرهای برهنه و بدن‌های کفن‌پوش، به یاد مواقف حشر و آخرت بیافتد.<ref>پرتوی از مشعل هدایت اسرار و معارف حج، ص ۲۲ .</ref> همچنین کوتاهی زمان عرفه را یادآور زمان کوتاه دنیا برای بهره مندی از فرصت جمع آوری توشه آخرت دانسته‌اند.<ref>در بارگاه نور، ص97 .</ref>

 

براساس برخی توصیه‌ها در عرفات مواظبت بیشتری نسبت به وسوسه‌های شیطان لازم است؛ سر این توصیه چنین بیان شده که عرفات از بهترین مکان‌های توجه به خدا و آمرزش است<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 199 .</ref> و به تصریح برخی روایات، شیطان در عرفه تلاش بیشتری جهت گمراهی انسان دارد؛ لذا در عرفه پناه بردند به خدا، توصیه شده است.<ref>التهذيب، ج ۵، ص ۱۸۲؛ کافی، ج ۴، ص ۴۶۳، ج ۴ .</ref> علت ناامیدی شیطان در عرفه را ریزش رحمت سرشار الهی بر سر حاضران دانسته‌اند.<ref>کشف الاسرار، ج ۱، ص ۵۲۵.</ref>

* [[اسرار حج]]

* '''اخبار مکه وما جاء فیها من الآثار'''، ازرقی، محمدبن عبدالله، 1403ق/1983م، تحقیق: رُشدی الصالح ملحس، مکه المکرمة، مطابع دار الثقافة، چاپ چهارم.

* '''مناسک حج مطابق با فتاوای امام خمینی و مراجع معظم تقلید'''، خمينى، سيد روح اللّه موسوى‌، تهیه و تنظیم: منصور مظاهری، تهران، نشر مشعر، 1397ه.ش.

* '''وسائل الشیعه الی تحصیل الشریعه'''،، محمدبن الحسن الحرّ العاملی، تحقیق مؤسسة آل البیت، قم، مؤسسة آل البیت، ۱۴۰۹ق.

* '''المراقبات (اعمال السنة)'''، میرزا جواد ملکی تبریزی، ترجمهٔ میرزا حکیم خسروانی، تهران: بی‌تا، انتشارات فقیه.

* '''حج در اندیشه اسلامی '''، علی قاضی‌عسکر، تهران، مشعر، ۱۳۸۴ش.

* '''درسنامه مناسک حج'''، محمدحسین فلاح‌زاده، تهران، مشعر، ۱۳۸۹ش، ص۵۷-۶۴

* '''تاریخ مکه: از آغاز تا پایان دولت شرفای مکه (1344ق)''': احمد سباعی، مترجم رسول جعفریان، تهران، مشعر، 1385ش.

* '''الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': ری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش

*'''درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج'''، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.

* '''الکافی''': الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش.

* '''جرعه‌ای از صهبای حج'''، عبدالله جوادی آملی، تهران، مشعر، ۳۸۶ش.

* '''المحجّة البیضاء فی تهذیب الاحیاء'''، مولی محسن فیض کاشانی، بیروت ، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات،  ۱۴۰۳ق .

* '''مصباح الشریعة ومفتاح الحقیقه'''، منسوب به امام ششم حضرت صادق علیه السلام ، تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفهٔ ایران، ۱۳۶۰.

* '''مستدرک الوسائل'''، محدث نوری، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، ۱۴۰۸ق.

* '''سنن الترمذی''' ، ترمذی، محمد بن عیسی، تحقیق: احمد محمد شاکر، القاهره: دار الحدیث ، 1419 ق .

* '''پرتوی از اسرار حج''' : عباسعلی زارعی سبزواری، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم دفتر انتشارات اسلامی ، 1390 ش .

* '''حج و عمره در قرآن و حدیث'''، محمد محمدی ری‌شهری، ترجمه جواد محدثی، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، ۱۳۸۶ش.

* '''الوافی''' : محمد بن شاه مرتضی فیض کاشانی، اصفهان ، مکتبة الإمام أميرالمؤمنين علي (عليه السلام) العامة، 1365ش / 1406 ق .

* '''من لا یحضره الفقیه'''، ابن بابویه، محمد بن علی، 1413ق، تحقیق: علی‌اکبر غفاری، بیروت، دار الاضواء، چاپ دوم.

* '''دعائم الاسلام''': النعمان المغربی (م. 363ق.)، به کوشش فیضی، قاهره، دار المعارف، 1383ق؛

*'''السنن الکبری''': البیهقی (م.۴۵۸ق.)، بیروت، دار الفکر .

* '''تهذیب الأحکام'''، طوسی محمد بن حسن، تحقیق حسن موسوی خرسان، تهران، دارکتب الاسلامیة، 1407ق.

* '''در بارگاه نور''': حسین انصاریان، تهران، مشعر، 1382 ش .