در حال ویرایش اسرار وقوف در مشعر

'''اسرار وقوف در مَشعَر''' حقایق و حکمت‌های پنهانِ توقف [[حج‌گزاران]] در سرزمین [[مشعر]] است. [[وقوف در مشعر]] یکی از اعمال واجب حج است که حاجیان پس از عرفات، در سرزمین مشعر (میان مکه و عرفات) از شب [[عید قربان]] بیتونه کرده و تا طلوع آفتاب توقف می‌کنند. وقوف از اذان صبح تا طلوع آفتاب، از [[ارکان حج]] است. خواندن [[دعا]]، ذکر خدا و جمع‌آوری سنگریزه برای [[رمی جمرات]] از مستحبات آن است.

از فلسفه‌های وقوف در مشعر، آمادگی برای ورود به [[حرم مکی|حرم]] و انجام قربانی و زیارت خانه خداست. همچنین در روایات، این مکان آستانه درِ دوم ورود به حرم معرفی شده که [[حاجی]] با گریه و تضرع، اجازه ورود می‌یابد. مشعر جایگاه نزول رحمت، بخشش گناهان و استجابت دعاست و [[وقوف]] در آن امید به آمرزش الهی را افزایش می‌دهد. آیهٔ ۱۹۸ بقره، [[مشعرالحرام]] را محل ذکر و یاد خدا دانسته و به اعتقاد برخی مفسران، راز وقوف در آن، آگاه شدن قلب به تقوا و خوف از خداست.

در آداب وقوف نیز سفارش به صبر و پرهیز از عجله و آزار دیگران شده است، زیرا شتابزدگی از رسوم [[جاهلیت|جاهلی]] بود. [[امام صادق (ع)]] ترک تکبر را شرط جلب رحمت خدا دانسته و کبر را «رنجاندن مردم و نپذیرفتن حق» معنا کرده است. خواندن دعای «فک رقبتی من النار» و درخواست عفو، عذرخواهی و حفظ [[تقوا]] در مشعر توصیه شده است. گفته شده این دعاها نشان ‌می‌دهد که مشعر جای [[طلب آمرزش]]، سلامت دین، قبولی مناسک و برکت اعمال است.
== وقوف در مشعر ==
{{اصلی|وقوف در مشعر}}وقوف در مشعر، به معنای ماندن در [[مشعر]] از اذان صبح روز [[عید قربان]] تا طلوع آفتاب و سومین عملِ واجبِ [[حج]] است.<ref>حج در اندیشه اسلامی، ص۲۸۸.</ref> وقوفِ حداقلی در مشعر، [[ارکان حج|رکن حج]] شمرده شده است.<ref>فرهنگ اصطلاحات حج و عمره، ص۲۷۶.</ref> مَشعَر سرزمینی بین شهر [[مکه]] و [[عرفات]] است<ref>شفاء الغرام، ج١، ص5٠5و5٠٧ .</ref> که [[حاجی|حاجیان]] پس از [[وقوف در عرفات]]، به این سرزمین رفته و در آن [[وقوف در مشعر|توقف]] می‌کنند.<ref>ینابیع الفقیهه، ج٧، ص١٩٨؛ شرایع، ص6٣4.</ref> این سرزمین بین تنگه دو کوه [[مأزمین]] و [[وادی محسر]] واقع شده و حدود چهار کیلومتر طول دارد.<ref>مرآة الحرمین، ج١، ص٣4١.</ref>

خواندن دعا، ذکر الهی و گردآوری سنگ‌ریزه‌هایی که در [[منا]] باید به [[جمرات]] زده شود از [[مستحب|مستحبات]] وقوف در مشعر است.<ref>[https://hadith.inoor.ir/fa/hadith/101083/translate من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۵۴۳]؛ ترجمه من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۴۴۷.</ref>

== فلسفه وقوف در مشعر ==

=== آمادگی برای ورود به حرم ===
در روایات، مشعر، آستانه درِ دوم ورود به [[حرم مکی]] دانسته شده، که [[حج‌گزار]] با توقف، زاری و پاک شدن در مشعر، اجازه انجام قربانی<ref>کافی، ج ۱، ص ۲۲۴، ح ۴؛ التهذیب، ج ۱۷، ص ۴۴۸، ج ۵ .</ref> و [[زیارت]] [[کعبه|خانه خدا]] را دریافت می‌کند.<ref>[http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/297/1/236 حج و عمره در قرآن و حدیث، ص۲۳۶]، به نقل از: تهذیب الأحکام، ج۵ ص۴۴٨، ح١۵۶۵ ، کنزالفوائد، ج٢ ص٨١، المناقب، ابن شهر آشوب، ج٢، ص٣٧٨ .</ref> برخی وقوف در مشعر را وسیله آمادگی برای مبارزه روز بعد با شیطان در قالب عمل [[رمی جمره]] دانسته‌اند.<ref name=":0">الاخلاق ، ص125 .</ref>

=== جلب آمرزش و رحمت الهی ===
روایتی از [[پیامبر(ص)]] به نزول نعمت‌های الهی و بخشش گناهان گناهکاران به خاطر نیکوکاران و قبولی دعاها در مشعر اشاره دارد.<ref>سنن ابن ماجه ح ۳۰۲۴ مشابه این حدیث در مورد عرفات در منابع شیعه آمده است.</ref> برخی با مقایسه محل قرار گرفتن سرزمین عرفات (که در بیرون محدوده حرم است) با [[مشعر]] که در محدوده [[حرم مکی|حرم]] مکی است، معتقدند می‌توان امید بیشتری به رحمت الهی و تقرب به خداوند در وقوف دوم [[حج‌گزاران]] در سرزمین مشعر داشت.<ref name=":0" /><ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 208 و 209.</ref>

=== افزایش یاد خداوند و تقوا در قلب حاجیان ===
آیه 198 سوره بقره{{یادداشت|فَاذْكُرُوا اللهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ}}، [[مشعرالحرام]] را محل ذکر و یاد خداوند معرفی کرده است. [[جوادی آملی]] در مورد اسرار مشعر می‌نویسد: راز وقوف و [[بیتوته]] در مشعر الحرام، این است که حج گزار قلب خود را با شعار تقوا آگاه کرده پرهیزگاری و خوف از خداوند را شعار دل خود قرار دهد.<ref>به نقل از: درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 210.</ref>

== فلسفه آداب وقوف ==

=== پرهیز از عجله و مزاحمت ===
در حدیثی از [[امام صادق(ع)]] به صبر در حرکت و مراقبت از آزار دیگران در هنگام ازدحام در مشعر امر شده است.<ref>وسائل، ج١4، ص6.</ref> گفته شده عجله و شتاب همراه با هیاهو و جنجال، به هنگام کوچ از عرفات، از رسوم حج‌گزاران در دوره جاهلی بوده است.<ref>علل الشرایع، ص444.</ref>

=== ترک تکبر و اظهار فروتنی و مردم دوستی ===
[[امام صادق(ع)]] در روایتی توصیه به کنار گذاشتن کبر در سرزمین مشعر کرده و فلسفه آن را جلب نظر رحمت خداوند به حج‌گزار در صورت خارج کردن کبر از قلب دانستند.<ref>المحاسن ، ج1 ، ص141 .</ref>

=== توصیه به دعا ===
در روایات توصیه شده به خواندن دعای «فک رقبتی من النار»؛ خدایا مرا از آتش نجات عنایت فرما.<ref>الحج و العمره فی الکتاب و السنه ، ص225 .</ref> همچنین توصیه شده که به عنوان مهمان خدا از او جایزه بخواهید که لغزشهایتان را ببخشاید و عذرتان را بپذیرد و تقوا را توشه راهتان قرار دهد.<ref>الحج و العمره فی الکتاب و السنه ، ص 222 و 225 .</ref> برخی فلسفه این دعاها را چنین برداشت کرده‌اند که: «مشعر محلی برای طلب آمرزش و سلامتی دین و قبولی مناسک و برکت اعمال و ارزاق است؛ یعنی در رحمت و بخشش و عنایت الهی باز است.»<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 212 .</ref>
== مقاله‌های مرتبط ==

* [[مشعر]]
* [[اسرار حج]]

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
{{منابع}}
* '''حج در اندیشه اسلامی '''، علی قاضی‌عسکر، تهران، مشعر، ۱۳۸۴ش.
* '''وسائل الشیعه الی تحصیل الشریعه'''،، محمدبن الحسن الحرّ العاملی، تحقیق مؤسسة آل البیت، قم، مؤسسة آل البیت، ۱۴۰۹ق.
*'''درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج'''، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.
* '''الکافی''': الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش.
* '''الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': ری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.
* '''فرهنگ اصطلاحات حج و عمره: راهنمای زائران سرزمین وحی''': مسعود فکری، احمد علائی، تهران، مشعر، 1393ش.
* '''شفاء الغرام باخبار البلد الحرام''': محمد بن احمد، محقق عمر عبد السلام تدمری ، بیروت لبنان ، دار الکتاب العربی ، 1364 ش / 1405 ق .
* '''جرعه‌ای از صهبای حج'''، عبدالله جوادی آملی، تهران، مشعر، ۳۸۶ش.
* '''مستدرک الوسائل'''، محدث نوری، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، ۱۴۰۸ق.
* '''سنن الترمذی''' ، ترمذی، محمد بن عیسی، تحقیق: احمد محمد شاکر، القاهره: دار الحدیث ، 1419 ق .
* '''پرتوی از اسرار حج''' : عباسعلی زارعی سبزواری، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم دفتر انتشارات اسلامی ، 1390 ش .
* '''حج و عمره در قرآن و حدیث'''، محمد محمدی ری‌شهری، ترجمه جواد محدثی، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، ۱۳۸۶ش.
* '''علل الشرائع'''، ابن بابویه، محمد بن علی، النجف، المکتبه الحیدریه ، 1385ق/ 1966م .
* '''تهذیب الأحکام'''، طوسی محمد بن حسن، تحقیق حسن موسوی خرسان، تهران، دارکتب الاسلامیة، 1407ق.
* '''سلسله الینابیع الفقیه''': علی اصغر مروارید، بیروت لبنان ، الدار الاسلامیه ، 1410 ق / 1990 م .
* '''مرآت الحرمین ''': ایوب صبری پاشا، تهران ، به کوشش علی قاضی عسکر و عبدالرسول منشی،  مشعر ، 1392 ش .
*'''ترجمه و متن کتاب من لا یحضره الفقیه'''، شیخ صدوق (ابن بابویه)، ترجمه محمدجواد غفاری، بی‌جا، نشر صدوق، ۱۳۶۷ش.
*[https://hadith.inoor.ir/fa/hadithlist?pagenumber=1&pagesize=14&sortcolumn=default&sortdirection=desc&searchtype=and&book=1347&isgroup=0&isfulltext=0&iserab=1&pagesizegrouping=10000&isflexibleforstem=0&isflexibleforletter=1 '''من لا یحضره الفقیه''']، محمد بن علی بن‌بابویه، قم، جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم. مؤسسة النشر الإسلامی، بی‌تا.
*'''کنز الفوائد'''، محمد بن علی کراجکی ، محقق عبد الله نعمه ، قم، دارالذخائر، 1369 ش / 1410 ق .{{پایان}}{{حج و عمره}}
[[رده:اسرار حج]]
[[رده:مقاله‌های تکمیل‌شده]]

[[ar:أسرار الوقوف في المشعر]]
[[en:Secrets of Wuquf in Mash'ar]]