در حال ویرایش زائر

'''زائر''' به کسی می‌گویند که به [[زیارت]] [[بیت‌الله|خانه خدا]]، قبور [[پیامبر(ص)]] و [[اهل بیت|اهل‌بیت(ع)]]، بزرگان دین و امامزاده‌ها می‌رود. به زائران اماکن مقدس لقب‌هایی مثل حاجی، کربلایی یا مشهدی داده می‌شود. زائر قصد تکریم و تعظیم [[مزور|زیارت‌شونده]] را دارد و علاقه‌مند به اوست. هدف غایی زائر در زیارت ائمه(ع) و اولیاءالله، تقرب به خداوند است. 

آدابی برای زائر توصیه شده است؛ مانند: [[غسل زیارت]]، پوشیدن لباس پاکیزه، پرهیز از سخنان بیهوده، خوشبوکردن خود، بجا آوردن نماز زیارت، تلاوت [[قرآن]] و پرهیز از بلندکردن صدا در حرم‌ها است.[[پرونده:زائران حرم حضرت فاطمه معصومه(س).jpg|بندانگشتی|زائران [[حرم حضرت معصومه(س)]] در اواخر [[قاجاریان|دوره قاجار]]]]

== تعریف ==
زائر در لغت به معنای دیدارکننده است؛ و زائر کسی است که [[بیت‌الله|خانهٔ خدا]] و مرقد پیامبران، [[اهل بیت|امامان]]، مؤمنان، عارفان و مکان‌های مذهبی را زیارت می‌کند<ref>فرهنگ‌نامه زیارت، ص۳۵؛ زیارة الإمام الحسین علیه السلام، ص۱۵.</ref> این کار را نشانه محبت و احترام زائر نسبت به [[مزور|مَزور]] می‌دانند.<ref>پیام عاشورا، ص۱۹ و ص۲۰.</ref> همچنین زائر  [[کعبه|خانه خدا]]، [[مسلمان|مسلمانی]] است که بنا بر [[استطاعت|وجوب دینی]]، یا از روی [[مستحب|استحباب]]، به زیارت می‌رود و [[حاجی]] نامیده می‌شود.<ref>فرهنگ زیارت، ص۱۱۱.</ref> همچنین جمع زائر، زُوّار بوده و به معنای زیارت‌کنندگان است.<ref>فرهنگ‌نامه زیارت، ص۳۶.</ref> در مقابل کلمه زائر، مجاور است. مجاور به کسی گفته می‌شود که ساکن شهر‌های زیارتی است.<ref>فرهنگ‌نامه زیارت، ص۳۶.</ref>

گفته شده هدف زائر در زیارت ائمه(ع) و مؤمنان، تقرب به [[خدا|خداوند]] است؛ زائر با شناخت امام، به شناخت خود و شناخت خدا می‌رسد و در مسیر رشد و کمال حرکت می‌کند.<ref>«بررسی تحلیلی فلسفه زیارت در روایات امامیه»، نانکلی، زینب، ص۱.</ref> برای زائر در برخی زیارت‌ها مانند [[زیارت اربعین]]، آثاری برشمرده‌اند؛ از جمله تهذیب نفس، تمرین صبر و استقامت، تقویت دینداری و ایجاد روحیهٔ ظلم‌ستیزی.<ref>«زیارت اربعین و نقش آن در تربیت فردی و اجتماعی زائر از منظر روایات»، ص۶۵؛ «تأثیر زیارت بر تربیت اخلاقی»، ص۳۳.</ref> 

به مکان‌هایی که برای اقامت چند روزهٔ زائران در شهرهای زیارتی مانند [[مکه]]، [[کربلا]] و [[مشهد]] اختصاص دارد، زائرسرا گفته می‌شود.<ref>فرهنگ‌نامه زیارت، ص۳۶.</ref>

== آداب ==
[[پرونده:زائران حرم حضرت معصومه(س)، ۱۳۵۶ش..jpg|بندانگشتی|زائران [[حرم حضرت معصومه(س)]] در [[قم]]، ۱۳۵۶ش.]]
در [[مفاتیح‌الجنان|کتاب مفاتیح‌الجنان]]، آدابی برای زائر ذکر شده است: [[غسل زیارت]]، پوشیدن لباس پاکیزه، پرهیز از سخنان بیهوده، خوشبوکردن خود، بجا آوردن نماز زیارت، تلاوت قرآن و پرهیز از بلندکردن صدا در حرم‌ها است.<ref>قمی، کلیات مفاتیح‌الجنان، انتشارات اسوه، ص۳۰۶–۳۱۳.</ref> همچنین توصیه شده زائر با سفره‌ و توشه‌ رنگین به زیارت نرود - به‌ویژه در [[زیارت امام حسین(ع)]] -؛ بلکه غمگین و اندوهناک به زیارت می‌رود، همان‌گونه که به قبر پدر یا مادرش می‌رود.<ref>فرهنگ زیارت، ص۲۱۵.</ref> گفته شده است شخص زائر در حین زیارت ائمه و اولیاء باید مراقب باشد که در وادی [[شرک]] نیافتد و بداند همه چیز دست خداست و توحید را در عبادات و مناجات‌های خود در مکان‌های زیارتی مورد توجه خود قرار داده و کاری خلاف سیره اهل‌بیت(ع) انجام ندهد.{{مدرک}} همچنین برای راهنمایی زائران، کتاب‌هایی نوشته شده است که به «راهنمای زائر» معروف‌اند. این کتاب‌ها شامل دعاها و آداب زیارت و وظایف زائران است.<ref>نگاه کنید به: راهنمای قدم به قدم حج تمتع؛ راهنمای مصور سفر زیارتی عراق؛ راهنمای جامع زائرین: آداب زیارت عتبات عالیات عراق</ref>

== ویژگی‌ها ==
زائر [[بیت‌الله|بیت الله]]، با شناخت و معرفت به سوی [[کعبه]] می‌رود، نه مانند زمان پیش از اسلام که زائران بدون هدف و معرفت [[طواف]] می‌کردند. زائر در مدار توحید طواف می‌کند و هرگونه شرک و طغیان را می‌زداید.<ref>فرهنگ زیارت، ص۱۴۲ و ص۱۵۱.</ref> زائر پس از زیارت باید بهتر از قبل از آن باشد؛ این تحول و انقلاب روحی، نشانهٔ اثرپذیری از جذبه‌های معنوی است.<ref>فرهنگ زیارت، ص۵۸</ref>

گفته شده زیارت قبر امامان معصوم، نوعی تجدید عهد و پیمان با امام است.<ref>فرهنگ زیارت، ص۱۶۷.</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
{{منابع}}
* «بررسی تحلیلی فلسفه زیارت در روایات امامیه»، نانکلی، زینب، پژوهش‌های مطالعات اسلامی معاصر، شماره ۳، شهریور ۱۴۰۲ش.
* پیام عاشورا، صحت، علی، تهران، منیر، ۱۳۸۴ش.
* «تأثیر زیارت بر تربیت اخلاقی»، حیدری، مجتبی، میقات حج، شماره ۹۹، بهار ۱۳۹۶ش.
* '''راهنمای جامع زائرین: آداب زیارت عتبات عالیات عراق''': احمد سامعی، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، 1396ش.
* '''راهنمای قدم به قدم حج تمتع''': عبدالحمید واسطی، مشهد، مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام، ۱۳۹۶ش.
* '''راهنمای مصور سفر زیارتی عراق''': سید احمد علوی، قم، نشر معروف، 1389ش.
* زیارة الإمام الحسین علیه السلام، تمیمی، رافد، کربلا، العتبة الحسینیة المقدسة، ۱۴۳۵ق.
* «زیارت اربعین و نقش آن در تربیت فردی و اجتماعی زائر از منظر روایات»، بابایی، افسانه، فقه، حقوق و مطالعات اجتماعی نوین، شماره ۶، شهریور ۱۴۰۵ش.
* فرهنگ زیارت: اهداف، آثار، تاریخچه، مشروعیت، سازندگی و آداب زیارت، محدثی، جواد، تهران، مشعر، ۱۳۸۶ش.
* فرهنگ‌نامه زیارت، محدثی، جواد، تهران، مشعر، بی‌تا.
* کلیات مفاتیح الجنان، قمی، شیخ عباس، قم، انتشارات اسوه، بی‌تا.
{{پایان}}
[[رده:مقالات آماده ارزیابی]]