در حال ویرایش صفه‌ی مسجدالنبی

'''صفه‌ی مسجدالنبی'''، سکویی بوده در قسمت انتهایی [[مسجد النبی|مسجد]] که محل استقرار و اقامت [[مهاجران (صدر اسلام)|مهاجران]] فقیر و بدون جا و مکان بوده‌است. امروزه این مکان با نام [[دکه الاغوات]] در [[مسجد النبی|مسجدالنبی]] شناخته می‌شود.
صفه در قسمت شمالی مسجدالنبی، خارج از مسجد ولی متصل به آن بود که سایبانی داشت و مهاجران فقیر و بی‌سرپناه در آن مستقر می‌شدند. گزارشی نیز مساحت آن را ۹۶ متر و موقعیتش را منتهاالیه شرقی مسجد، کناره دیواره شمالی معرفی می‌کند.

صفه محل عبادت، تعلیم و تعلم بود و پیامبر از حضور مهاجران مجرد در آن برای گسترش آموزه‌های اسلامی بهره می‌برد. مفسرانی چون [[ابوسعید خدری]]، [[عبدالله بن مسعود|ابن مسعود]] و [[عبدالله عمرو]] از [[اصحاب صفه]] بودند و [[عبادة بن صامت]] به صفه‌نشینان [[قرآن]] می‌آموخت.

درباره تطبیق صفه با [[دکه‌الاغوات]] فعلی اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی آن را همان مکان می‌دانند و برخی معتقدند صفه اصلی در غرب دکه الاغوات قرار داشته و دکه الاغوات پس از توسعه [[ولید بن عبدالملک]] وارد مسجد شد و پیش از آن خارج از مسجد و محل حجرات برخی از [[امهات المؤمنین|زنان پیامبر]] بود.

==موقعیت مکانی==
صفه، سکویی در قسمت شمالی مسجدالنبی<ref>مجموعه الرسائل و المسائل، ص 34</ref>، خارج از مسجد ولی متصل به آن بود که سایبانی بر آن قرار داده‌بودند<ref>لسان، ذیل صف</ref> تا مهاجران فقیر و نیز کسانی که جایی برای اقامت نداشتند در آن‌جا مستقر شوند.<ref>انوارالتنزیل، ج1، ص 267</ref> بنا بر گزارش منابع، مکان صفه از ابتدا در قسمت شمالی مسجد قرار داشت و با تغییر قبله، دیوار بالایی آن مکان اهل صفه شد.و در همان باقی‌ماند.<ref>[[:پرونده:عمارة و توسعة المسجد النبوی الشریف عبر التاریخ.pdf|عمارة و توسعة المسجد النبوی الشریف عبر التاریخ، ص ۵۳]]</ref><ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%89_%D9%85%D9%86%D8%B0_%D8%A5%D9%86%D8%B4%D8%A7%D8%A6%D9%87_%D8%AD%D8%AA%D9%89_%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%8A%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%85%D9%84%D9%88%D9%83%D9%89.pdf&page=41 عماره المسجد النبوی، ص 45]</ref>

گزارشی دیگر صفه را زمینی به مساحتی ۹۶ متر در منتهاالیه شرقی مسجد و به عبارت دقیقتر در انتهای مسجد، کناره دیواره شمالی آن معرفی می‌‌کند.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص 234</ref>

==جایگاه آموزش قرآن و تعالیم اسلامی==
صفه مکانی بود که [[اصحاب صفه]]، به عبادت وتعلیم و تعلم می‌پرداختند.<ref>اللمع، 132-133؛ انوارالتنزیل، ج1، ص 267</ref> از آن‌جا ‌كه بسياری از پيروان پيامبر گرفتار كارهای روزمره خود بودند<ref>حلية الاولياء، ج۱، ص۳۷۷.</ref>، حضور [[مهاجران]] مجرد در مسجد فرصتی در اختيار [[حضرت محمد (ص)|پيامبر]] نهاد تا برای گسترش فرهنگ و آموزه‌های اسلامی از آن‌ها بهره برد.<ref>فتح الباري، ج۶، ص۴۳۰</ref> حضور مفسران مشهور ميان اصحاب صفه همچون [[ابوسعید خدری|ابوسعيد خدری انصاری]]، [[عبدالله بن مسعود|ابن مسعود]] و [[عبدالله عمرو]] پيامد اين برنامه بود.<ref>تاريخ المدينه، ج۲، ص۴۸۷.</ref> بسیاری از این افراد که تازه به مدینه آمده بودند، در همان صفّه، به آموزش های دینی می پرداختند<ref>تاريخ المدينه، ج۲، ص۴۸۷.</ref>، و گفته شده که [[عبادة بن صامت]]، به صُفّه نشینان قرآن می آموخت.<ref>المصنف، ج۵، ص۹۸</ref>

==تفاوت صفه و دکه‌الاغوات==
برخی مورخان، مکانی که امروزه در [[مسجد النبی|مسجدالنبی]] با نام [[دکه الاغوات]] شناخته می‌شود را همان مکان صفه می‌دانند<ref>معالم المدینه المنوره، ج1، ص 233</ref>، عده‌ای نیز معتقدند مکان صفه اصلی در غرب دکه اغوات فعلی قرار می‌گرفته است و محل دکه اغوات که بعد از توسعه [[ولیدبن عبدالملک]] وارد مسجد شد، تا پیش از آن خارج از مسجد و محل حجرات برخی از [[امهات المؤمنین|زنان رسول خدا]] بوده است.<ref>آثار اسلامی مکه ومدینه، ص 234</ref>

==جستارهای وابسته==
*[[مسجدالنبی]]
*[[اصحاب صفه]]
*[[دکه الاغوات]]

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{منابع}}
*'''آثار اسلامی مکه و مدینه'''، رسول، جعفریان، تهران، مشعر، 1387ش. 

*'''الرسائل و المسائل'''، احمد، ابن تیمیه، بیروت، 1403ق/1983م.

*'''اللمع'''، عبدالله، سراج، لیدن، 1914.

*'''انوارالتنزیل'''، عبدالله، بیضاوی، بیروت، مؤسسه شعبان

*'''المصنّف'''، ابن ابي‌شيبه (م,۲۳۵ق.)، به كوشش سعيد محمد، دار الفكر، ۱۴۰۹ق؛

*'''تاريخ المدينة المنوره'''، ابن شبّه (م,۲۶۲ق.)، به كوشش شلتوت، قم، دار الفكر، ۱۴۱۰ق؛

*'''حلية الاولياء'''، ابونعيم الاصفهاني (م,۴۳۰ق.)، بيروت، دار الكتاب العربي، ۱۴۰۵ق؛

*'''عمارة و توسعه المسجد النبوی الشریف عبرالتاریخ'''، ناجی محمدحسن عبدالقادر الانصاری، مراجعه و تقدیم: فضیله الشیخ/عطیه محمدسالم، اصدارات نادی المدینه المنوره الادبی، الطبعه الاولی، 1416ق/1996م.

* '''لسان'''، ابن منظور

*'''معالم المدینه المنوره بین العمارة و التاریخ'''، عبدالعزیز عبدالرحمن ابراهیم، کعکی، بیروت، مؤسسه التاریخ العربی للطباعه و النشر و التجاره، چاپ اول، 1432ق/2011م