| نسخهٔ فعلی |
متن شما |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| | |
| | |
| {{جعبه اطلاعات بنای مذهبی | | {{جعبه اطلاعات بنای مذهبی |
| | عنوان = مسجد الحرام | | | عنوان = مسجد الحرام |
| خط ۲۰: |
خط ۲۲: |
| | بازسازی = دوره [[عباسیان]]، دوره [[آل سعود]] | | | بازسازی = دوره [[عباسیان]]، دوره [[آل سعود]] |
| | وبگاه = | | | وبگاه = |
| }}'''فضایل مسجدالحرام''' مجموعهای از ویژگیها و فضیلتهای دینی [[مسجدالحرام]] است که در [[قرآن]] و روایات به آنها اشاره شده است. مسجدالحرام در شهر [[مکه]] قرار دارد و [[کعبه]]، قبله مسلمانان، در آن واقع شده است. [[طواف]] از اعمال [[حج]] و [[عمره]] است که در این مسجد و پیرامون کعبه انجام میشود. [[حجرالاسود]]، [[مقام ابراهیم]]، [[مسعی]] و [[زمزم]] نیز از مکانها و آثار مهم مرتبط با مسجدالحراماند. | | }} |
| | |
| از فضائل مسجدالحرام میتوان به جایگاه ویژه آن در میان مساجد، قرار گرفتن کعبه در آن، ارتباط آن با [[مناسک حج]] و [[اعمال عمره تمتع|عمره]] و برخورداری از حرمت و امنیت ویژه اشاره کرد. در قرآن نیز احکام و محدودیتهایی درباره حضور مشرکان در مسجدالحرام و آبادانی آن بیان شده است.[[پرونده:مسجد_الحرام_۳.jpeg|بندانگشتی|تصویری از آخرین توسعههای مسجد الحرام در دوره [[آل سعود]].]]
| |
| | |
| == جایگاه ویژه و حرمت مسجدالحرام ==
| |
| {{اصلی|مسجدالحرام}}مسجدالحرام به سبب قرار گرفتن [[کعبه]] در آن، جایگاه ویژهای در میان اماکن اسلامی دارد. کعبه قبله مسلمانان است و طواف به دور آن در مسجدالحرام انجام میشود. بخشهایی از [[مناسک حج]] و [[اعمال عمره تمتع|عمره]] نیز در این مسجد انجام میگیرد. مسجد الحرام در طول تاریخ از جایگاه ویژهای نزد حکومتهای اسلامی برخوردار بوده<ref>تاريخ مكه، احمد السباعى، ص ١۵٩ .</ref> و شامل [[حجر الاسود]]، [[مقام ابراهیم]]، [[مسعی]] و [[زمزم]] است.<ref>الكعبة المعظمة و الحَرَمان الشريفان، ص ١٠۴ .</ref>
| |
|
| |
|
| در قرآن، [[مسجدالحرام]] از مکانهای دارای حرمت ویژه معرفی شده است. بر اساس برخی آیات، مشرکان از نزدیک شدن به مسجدالحرام منع شدهاند<ref name=":0">سوره توبه ، آیه 28 .</ref> و مشارکت آنان در آبادانی مساجد نیز مورد نهی قرار گرفته است.<ref name=":1">سوره توبه ، آیه 17 .</ref> این احکام در برخی منابع، در ارتباط با جایگاه خاص مسجدالحرام بررسی شدهاند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 162 .</ref> | | == مسجدالحرام == |
| | {{اصلی|مسجدالحرام}}'''مسجدالحرام'''، شریفترین مسجد بین [[اسلام|مسلمانان]] است که در [[عربستان]] و شهر [[مکه]] واقع است و [[کعبه]]، قبله مسلمانان در آن قرار دارد. عمل [[طواف]] یکی از اعمال [[حج]] و [[عمره]] در این مسجد و دور کعبه انجام میشود. مسجد الحرام در طول تاریخ تغییرات زیادی کرده که بیشترین آن در دوره [[بنیعباس|عباسیان]] و [[آل سعود]] بوده است.<ref>تاريخ مكه، احمد السباعى، ص ١۵٩ .</ref> این مسجد، شامل [[حجر الاسود]]، [[مقام ابراهیم]]، [[مسعی]] و [[زمزم]] است.<ref>الكعبة المعظمة و الحَرَمان الشريفان، ص ١٠۴ .</ref> |
|
| |
|
| در منابع اسلامی، برای حضور در مسجدالحرام [[آداب الحرمین|آداب و احکام]] ویژهای بیان شده است. از جمله، رعایت طهارت و توجه به حرمت این مکان مورد تاکید قرار گرفته است.<ref>جامع احادیث الشیعه، ج11، ص272-276.</ref><ref>الکافی، ج۴، ص۳۶۶؛ الجامع للشرایع، ص۲۳۰؛ جامع احادیث الشیعه، ج۱۰، ص۱۷۳.</ref>[[پرونده:مسجد-الحرام-قبل-از-توسعه-ملک-فهد.jpg|بندانگشتی|مسجدالحرام قبل از توسعه ملک فهد.<ref>«[https://twitter.com/makkahhistory11/status/1299967917459558402/photo/1 صورتان فريدتان للحرم المكی]»، صفحه مکة التاریخ و الصورة در توییتر.</ref>]]
| | == اسرار مسجد الحرام == |
|
| |
|
| == امنیت و پناهندگی در مسجدالحرام == | | === بهانه ای برای وصال === |
| از ویژگیهای مرتبط با مسجدالحرام، مفهوم امنیت و پناهندگی در حرم است. در قرآن، برای حرم مکه جایگاه ویژهای از نظر امنیت بیان شده و احکام خاصی برای حفظ آن مقرر شده است. برخی پژوهشگران با تکیه بر محتوای دعاهای توصیه شده هنگام ورود به مسجد الحرام<ref>کافی، ج ۴، ص ۴۰۱، ح ۱.</ref>، ورود به این مسجد را بهانهای برای رسیدن به رحمت خداوند دانسته و وجود کعبه در مسجدالحرام را موجب فزونی قداست این مسجد در مقایسه با دیگر مسجدها میدانند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 161 .</ref>
| | برخی پژوهشگران با تکیه بر محتوای دعاهای توصیه شده هنگام ورود به مسجد الحرام<ref>کافی، ج ۴، ص ۴۰۱، ح ۱.</ref>، ورود به این مسجد را بهانهای برای رسیدن به رحمت خداوند دانسته و وجود کعبه در مسجدالحرام را موجب فزونی قداست این مسجد در مقایسه با دیگر مسجدها میدانند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 161 .</ref> |
|
| |
|
| بر اساس برخی آیات قرآن، اگر فردی که از ورود به مسجدالحرام منع شده است به آن پناه ببرد، تا زمانی که درصدد جنگ و تعرض نباشد، باید به پناهندگی او احترام گذاشته شود.<ref>سوره بقره ، آیه 191 .</ref>
| |
|
| |
|
| در روایتی از [[امام رضا(ع)]] نیز مسجدالحرام با مفهوم «کلمه توحید» مرتبط دانسته شده است.{{یادداشت|محتوای روایت، افراد معترف به توحید خداوند را داخل در امنیت الهی میداند. امام رضا (ع) در حدیث معروف سلسلة الذهب، از خداوند متعال نقل میفرماید: «كلمة لا اله الا الله حصني فمن دخل حصني آمن من عذابي».}} بر اساس این روایت، برای مسجدالحرام ویژگیهایی مرتبط با امنیت و رحمت الهی بیان شده است.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 163 .</ref>[[پرونده:نقاشی_مسجد_الحرام.jpeg|بندانگشتی|نقاشی از مسجد الحرام قدیم، که در معماری [[مسجد النبی]] در [[مدینه]] بهکار رفته است.]]
| |
|
| |
|
| == محل توحید و عبادت ==
| |
| برخی محققان با اشاره به پیشینه تاریخی [[مسجدالحرام]]، آن را فراتر از محل عبادت و مرکز مشترک میان تمام انبیا در شعار توحید و مبارزه با شرک دانستهاند. آنان با استناد به آیاتی که تصدی و تولیت مسجدالحرام را به پرهیزکاران<ref>سوره انفال ، آیه 34 .</ref> و کسانی که تنها از خدا میترسند<ref>سوره توبه ، آیه 17 و 18 .</ref> نسبت میدهد، معتقدند افرادی که با شرک و مشرکان پیوند داشتهاند، نمیتوانند عهدهدار مدیریت آن باشند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 163 .</ref>
| |
|
| |
|
| با توجه به جایگاه ویژه مسجد الحرام در مبارزه با شرک، سِر استحباب ورود از [[باب بنیشیبه|باب بنی شیبه]]<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۲۳۸؛ جامع احادیث الشیعه، ج۱۰، ص۴۲۲؛ احیاء علوم الدین، ج۳، ص۶۶.</ref> نیز روشن میشود زیرا آنگاه که [[بتپرستی در حجاز|بت هبل]] به دست [[امام علی (ع)|علی (ع)]] از [[کعبه]] پایین آورده و شکسته شد؛ به دستور [[پیامبر (ص)]] در آن مکان دفن گردید تا حاجیان به هنگام ورود به وادی توحید نخست شرک را در زیر پای خود لگد مال کنند.<ref>الحج و العمره، ص48، ح 109 .</ref>
| | [[پرونده:مسجد_الحرام_۳.jpeg|بندانگشتی|تصویری از آخرین توسعههای مسجد الحرام در دوره [[آل سعود]].]] |
| | [[پرونده:مسجد-الحرام-قبل-از-توسعه-ملک-فهد.jpg|بندانگشتی|مسجدالحرام قبل از توسعه ملک فهد.<ref>«[https://twitter.com/makkahhistory11/status/1299967917459558402/photo/1 صورتان فريدتان للحرم المكی]»، صفحه مکة التاریخ و الصورة در توییتر.</ref>]] |
| | [[پرونده:نقاشی_مسجد_الحرام.jpeg|بندانگشتی|نقاشی از مسجد الحرام قدیم، که در معماری [[مسجد النبی]] در [[مدینه]] بهکار رفته است.]] |
|
| |
|
| == مقالههای مرتبط == | | == مقالههای مرتبط == |
| خط ۵۸: |
خط ۵۴: |
| == منابع == | | == منابع == |
| {{منابع}} | | {{منابع}} |
| * '''تاریخ مکه: از آغاز تا پایان دولت شرفای مکه (1344ق)''': احمد سباعی، مترجم رسول جعفریان، تهران، مشعر، 1385ش. | | * '''الاحتجاج''': ابومنصور الطبرسی (م.۵۲۰ق.)، به کوشش سید محمد باقر، دار النعمان، ۱۳۸۶ق |
| * '''جامع احادیث الشیعه''': اسماعیل معزی ملایری، قم، المطبعة العلمیه، ۱۳۹۹ق. | | * '''آثار اسلامی مکه و مدینه'''، رسول جعفریان، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۲ش. |
| * '''الجامع للشرایع''': یحیی بن سعید الحلی (م.۶۹۰ق.)، به کوشش گروهی از فضلاء، قم، سید الشهداء، ۱۴۰۵ق. | | * '''بحار الانوار''': المجلسی (م.۱۱۱۰ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق. |
| * '''الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': ری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش. | | * '''بحرالعلوم''': السمرقندی (م.۳۷۵ق.)، به کوشش محمود مطرجی، بیروت، دار الفکر. |
| | * '''تاریخ اماکن متبرکه و عتبات عالیات و مشاهد مشرفه (مکه معظمه)'''، حسین عمادزاده، در مجله جلوه، شماره ۱۷، دی ۱۳۲۵ش. |
| | * '''تهذیب الاحکام''': الطوسی (م.۴۶۰ق.)، به کوشش موسوی و آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۶۵ش |
| | * '''جامع احادیث الشیعه''': اسماعیل معزی ملایری، قم، المطبعة العلمیه، ۱۳۹۹ق |
| | * '''جواهر الکلام''': النجفی (م.۱۲۶۶ق.)، به کوشش قوچانی و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی |
| | * '''الخرائج والجرائح''': الراوندی (م.۵۷۳ق.)، قم، مؤسسة الامام المهدی. |
| *'''درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج'''، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش. | | *'''درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج'''، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش. |
| * '''الکافی''': الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش.{{پایان}}{{حج و عمره}} | | *'''قرب الاسناد''': الحمیری (درگذشت قرن3ق.)، قم، آل البیت:، 1413ق. |
| | * '''الکشاف''': الزمخشری (م.۵۳۸ق.)، مصطفی البابی، ۱۳۸۵ق |
| | * '''المبسوط''': السرخسی (م.۴۸۳ق.)، بیروت، دار المعرفه، ۱۴۰۶ق. |
| | * '''من لا يحضره الفقيه'''، ابن بابويه الصدوق، تحقيق السيد حسن خرسان، بيروت، دار الاضواء، ۱۴۰۵ق. |
| | * '''وسائل الشیعه''': الحر العاملی (م.۱۱۰۴ق.)، به کوشش ربانی شیرازی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق. |
| | {{پایان}}{{حج و عمره}} |
| [[رده:اسرار حج]] | | [[رده:اسرار حج]] |
| [[رده:مکه]] | | [[رده:مکه]] |
| [[رده:مسجدالحرام]] | | [[رده:مسجدالحرام]] |
