| نسخهٔ فعلی |
متن شما |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| [[پرونده:عکس سازمان حج و زیارت.jpg|بندانگشتی|نمایی از سازمان حج و زیارت]]
| | ==پلکان داخلی== |
| '''سازماندهی حج و حجگزاری ایرانیان'''، در دوران مختلف، شیوهها و آداب خاصی داشته است. در گذشته، حج ایرانیان در قالب کاروانهای محلی به سرپرستی [[حملهداران]] انجام میشد و نقش حکومتها بیشتر به تأمین امنیت و تعیین [[امارت حج|امیرالحاج]] محدود بود. در [[قاجاریان|دوره قاجار]] نیز کنسولگری ایران در [[جده]]، با وجود برخی خدمات، بهسبب سوءمدیریت و دریافت وجوه غیرقانونی مورد انتقاد بود.
| |
|
| |
|
| در دوران معاصر، از سال ۱۳۲۷ش و در دوره پهلوی دوم، دولت نقش فعالتری یافت، ولی تا ۱۳۵۱ش مشکلات مدیریتی و خدماتی باقی بود تا اینکه [[سازمان اوقاف و امور خیریه|سازمان اوقاف]] مدیریت متمرکز کاروانها و امور اجرایی را ایجاد کرد. پس از انقلاب اسلامی ایران در ۱۳۵۷ش نیز [[سازمان حج و زیارت]] مسئول اجرای امور [[حج]] شد و [[بعثه|بعثه رهبری]] مسئولیت برنامهریزی مذهبی، فرهنگی و آموزشی، انتخاب و آموزش روحانیان و نظارت بر امور معنوی [[زائر|زائران]] را بر عهده گرفت. | | پس از آنکه کعبه در رویداد بازسازی آن در پنج سال پیش از [[بعثت]] به دست [[قریش]] با بهرهگیری از چوب وگل مسقف شد، نخستین پلکان داخلی کعبه برای صعود به پشت بام ساخته و بهرهبرداری گشت. این پلکان چوبی در [[رکن شامی]] قرار داشت و ثابت بود.<ref>اخبار مکه، ج1، ص165؛ شفاء الغرام، ج1، ص147.</ref> به سال 64ق. و هنگام بازسازی کعبه به دست [[عبدالله بن زبیر]]، نردبان چوبی دیگری جایگزین آن شد.<ref>اخبار مکه، ج1، ص209-210؛ مرآة الحرمین، ج1، ص273.</ref> [[حجاج بن یوسف ثقفی]]، امیر [[حجاز]] در دوران [[عبدالملک بن مروان]]، به سال 74ق. همزمان با تخریب بنای ابن زبیر، این پلکان را ویران کرده و پلکانی دیگر در همان مکان ساخت.<ref>اخبار مکه، ج1، ص211.</ref> بر پایه گزارشهای مربوط به سده سوم ق. ارتفاع این پلکان 20 ذرع (حدود 10 متر) و پهنای آن کمی بیش از نیم متر بود. |
|
| |
|
| == سازماندهی حج در گذشته ==
| | در بخش پایین پلکان و در کنار دیوار کعبه، دری از چوب ساج و به ارتفاع 5/3 ذرع (کمتر از دو متر) و به پهنای کمی بیش از نیم متر قرار دادند. این در تا هنگام [[متوکل عباسی]] بدون تزئینات بود. وی دستور داد که آن را با نقره تزئین کنند و قفلی نقرهای برای آن بسازند. نیز دری دیگر از چوب ساج به ابعاد 5/2 ذرع (کمی بیش از یک متر) در 2ذرع (یک متر) در سقف کعبه قرار دادند.<ref>اخبار مکه، ج1، ص294؛ الاعلاق النفیسه، ص33.</ref> از این هنگام تا سده ششم ق. گزارشی درباره آن پلکان یافت نشد. به سال 542ق. پلکان داخلی کعبه تعمیر گشت.<ref>مرآة الحرمین، ج1، ص274.</ref> |
| سفر حج ایرانیان در گذشته عمدتاً در قالب کاروانهای محلی و به سرپرستی [[حملهدار]] انجام میشد که مسئول هدایت کاروان، تهیه مرکب، اقامت و امور سفر بود.<ref>نک: مقالات تاریخی، دفتر9، ص16-17؛ لغتنامه، ج6، ص8084، «حملدار.</ref> گاه کاروانها از جمعی از دوستان و خویشاوندان تشکیل میشدند.<ref>نک: حیات یحیی، ج1، ص68.</ref> در سفرهای زمینی، شتر مهمترین وسیله حملونقل بود و عکامها نیز خدماتی مانند حمل بار، تهیه آب و پخت نان را بر عهده داشتند؛<ref>روزنامه خاطرات عین السلطنه، ج2، ص1509؛ سفرنامه فرهاد میرزا، ص160؛ حدیث قافلهها، ص202؛ به سویام القری، ص241، 279؛ پنجاه سفرنامه، ج5، ص436.</ref> همچنین هر شهر در [[مکه]] و [[مدینه]] مطوف ویژه خود را داشت.<ref> پنجاه سفرنامه، ج5، ص412؛ ج6، ص78.</ref>
| |
|
| |
|
| در برخی دورهها، حکومت با تعیین [[امارت حج|امیرالحاج]]، تأمین امنیت و اعلام عمومی زمان حرکت، در سازماندهی حج نقش داشت<ref>تاریخ بیهقی، ج3، ص1151؛ احسن التواریخ، ج2، ص748؛ روضات الجنات، ج1، ص513-516؛ سفرنامه منظوم حج، ص45.</ref> و گاه [[حاجی|حاجیان]] را از مالیات معاف میکرد.<ref>تاریخ عالمآرای امینی، ص222-223.</ref> از سرگیری کاروان حج در دوره [[محمود غزنوی]]،<ref>تاریخ عالمآرای امینی، ص222-224.</ref> حمایت برخی حاکمان از امنیت و رفاه کاروانها<ref>الکامل، ج9، ص325؛ دستور الکاتب، ج1، ص374؛ نک: به سویام القری، ص240؛ مقالات تاریخی، دفتر8، ص210-212.</ref> و حضور محدود شماری از پادشاهان در حج، از جلوههای این حمایت بود.<ref>تجارب الامم، ج7، ص339؛ تاریخ ابن خلدون، ج4، ص687-688؛ نک: تاریخ طبری، ج9، ص221؛ پیراسته تاریخنامه هرات، ص166؛ با من به خانه خدا بیایید، ص225؛ ترجمه تاریخ یمینی، ص41.</ref> افزون بر این، حج گاه کارکرد سیاسی داشت و برای تبعید یا دور کردن برخی مخالفان و درباریان از مرکز قدرت به کار میرفت.<ref>تاریخ بخارا، ص346؛ جامع مفیدی، ج3، ص247؛ تاریخ گیلان، ص213؛ احیاء الملوک، ص121؛ تاریخ سلسله سلجوقی، ص89.</ref>
| | ===توصیف پلکان داخلی=== |
|
| |
|
| === دوره قاجار ===
| | منابع سده نهم ق. به وجود 38 پله برای نردبان داخلی اشاره دارند.<ref>شفاء الغرام، ج1، ص147.</ref> برخی از پلههای این پلکان به سال 814ق. تعمیر شدند.<ref>شفاء الغرام، ج1، ص138.</ref> از این هنگام تا سده 12ق. گزارشی از وضعیت پلکان داخلی کعبه بهدست نیامد. احتمال میتوان داد که در این دوره طولانی، آن پلکان بارها تعویض و تعمیر شده باشد. |
| در [[قاجاریان|دوره قاجار]]، کنسولگری ایران در جده، با وجود ایفای نقش در ساماندهی و حمایت از برخی حاجیان ایرانی،<ref>حدیث قافلهها، ص110.</ref> به سبب دریافت وجوه مختلف از زائران، از جمله برای بازگرداندن گذرنامه،<ref>پنجاه سفرنامه، ج7، ص263-264؛ ج5، ص403، 406.</ref> سهمخواهی از کرایه حملونقل،<ref>پنجاه سفرنامه، ج7، ص263-264.</ref> و همدستی با حمالان و کاروانداران برای گرفتن پول بیشتر،<ref>پنجاه سفرنامه، ج5، ص410-411.</ref> مورد انتقاد قرار گرفت. همچنین از تصرف اموال حاجیان متوفی، دریافت وجه برای دفن، جانبداری از کاروانداران در برابر حاجیان،<ref>پنجاه سفرنامه، ج7، ص291.</ref> ارتباط با دزدان،<ref>پنجاه سفرنامه، ج5، ص409.</ref> اخذ پول در مکه و جلوگیری از حرکت حاجیان،<ref>سفرنامه میرزا داود میروظایف، ص140.</ref> و حتی به خطر انداختن جان [[زائر|زائران]] با صدور مجوز عبور از مسیر ممنوع جبل در برابر دریافت رشوه گزارش شده است.<ref>سفرنامه مکه معظمه، ص158.</ref>
| |
|
| |
|
| == ساماندهی حج در دوران معاصر ==
| | در دوره حکومت [[سلطان مصطفی دوم عثمانی]] (حک: 1106-1115ق.) به سال 1109ق. هنگام تعمیر [[سقف کعبه]]، پلکان داخلی تعویض شد. هفت پله آن را از سنگ مرمر و بقیه را از چوب ساج ساختند.<ref>منائح الکرم، ج5، ص239؛ موسوعة مرآة الحرمین، ج2، ص653.</ref> پلکان کعبه به سال 1039ق. بر اثر سیل از جای کنده شد.<ref>اخبار مکه، ج1، ص356-366؛ العقد الثمین، ج1، ص74-82.</ref> سال بعد با تعمیرات بنیادین ساختمان کعبه به دستور [[سلطان مراد چهارم]] (حک: 1039-1040ق.) چوب و یکی از پلههای پلکان کعبه تعویض شد.<ref>التاریخ القویم، ج2، ص172.</ref> این پلکان 29 پلهای و دایرهشکل در دیواری سنگی محصور بود.<ref>مفرحة الانام، ص69-70.</ref> |
| تا ۱۳۲۷ش، نقش دولت در حج به صدور گذرنامه و پیگیری امور از طریق کنسولگری جده محدود بود و از آن پس هیئت سرپرستی و امیرالحاج تشکیل شد.<ref>مجله وحید، ش 6، ص18، «کشته شدن ابوطالب یزدی و بقیه موارد.</ref> در [[پهلوی|دوره پهلوی دوم]]، متقاضیان پس از تأیید سلامت و [[استطاعت]] توسط کمیسیون ویژه، برای گذرنامه و ثبتنام در کاروانها اقدام میکردند.<ref>روزنامه رسمی کشور، مصوبه هیئت وزیران مورخه 28/1/ 1333.</ref> با این حال، سفر انفرادی نیز امکانپذیر بود.<ref>با من به خانه خدا بیایید، ص79؛ خاطرات سفر مکه، ص202-203.</ref>
| |
|
| |
|
| کاروانها بهدست حملهداران اداره میشدند، اما خدمات نامناسب و پذیرش بیش از ظرفیت از مشکلات آنها بود.<ref>با من به خانه خدا بیایید، ص82؛ میقات حج، ش48، ص186، «مصاحبه با آیتالله محمد علی فیض؛ کارنامه حج1351، ص10-11.</ref> تا سال ۱۳۵۱ش (واگذاری به [[سازمان اوقاف و امور خیریه|سازمان اوقاف]])، ضعف برنامهریزی و امکانات ادامه داشت.<ref>به سوی خدا میرویم، ص71-72.</ref> طولانی بودن اخذ مجوز، وضعیت نامناسب فرودگاه و وضعیت بد آشیانه حاجیان نیز مورد انتقاد بود.<ref>با من به خانه خدا بیایید، ص131؛ خسی در میقات، ص10-11؛ کارنامه حج 1351، ص12.</ref> اسکان نامناسب در [[مدینه]]،<ref>با من به خانه خدا بیایید، ص169-170.</ref> کمبود خدمات بهداشتی<ref>با من به خانه خدا بیایید، ص313-314.</ref> و استفاده از کامیونهای باری برای جابهجایی حاجیان از دیگر مشکلات این دوره بود.<ref>با من به خانه بیایید، ص365-366، 378.</ref>
| | ===ساخت و تعمیر پلکان در دوره آل سعود=== |
|
| |
|
| ===پهلوی و سازمان اوقاف و امور خیریه===
| | به سال 1375ق. در دوره ملک سعود، پلکان کعبه تعویض شد. پلکان تازه نقره اندود بود و به انواع نقش و نگارهای عربی طلایی مزین گشت.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص175.</ref> این پلکان میان دو دیوار اصلی کعبه، یعنی [[حجر اسماعیل]] و دیوار شرقی، و دو دیوار دیگر درون کعبه محصور بود و برای آن ورودی جداگانهای با قابلیت قفل شدن تعبیه کرده بودند. این پلکان پنجره و نورگیر نداشت و مسیرش تاریک بود. ازاینرو، بهرهگیری از وسایل نورافشان برای استفاده از آن ضرورت داشت. پلکان 13 پله مرمرین و 22 پله چوبی ضخیم داشت. پهنای پلهها از 62 تا 65 و ارتفاع آنها از 24 تا 35 سانتی متر بود و تنها یک تن میتوانست از آنها بالا برود. از پله سوم به بعد، نردهای کنار پلکان قرار داشت.<ref>التاریخ القویم، ج4، ص145، 147.</ref> |
| از سال ۱۳۵۱ش سازمان اوقاف، مدیریت متمرکز [[حج]] را بر عهده گرفت<ref>کارنامه حج 1351، ص5؛ کارنامه حج 1352، ص14-15.</ref> و [[شورای عالی حج]] تشکیل شد.<ref>کارنامه حج 1352، ص15.</ref> کاروانداران نیز اسکان و تغذیه حاجیان را زیر نظر سازمان انجام میدادند.<ref>کارنامه حج 1351، ص23-26، 72-77؛ کارنامه حج 1352، ص20.</ref> از ۱۳۵۲ش سازمان، کاروانهای حج را تشکیل داد و کاروانداران پیشین را به استخدام درآورد<ref>کارنامه حج1352، ص60-61.</ref> و ثبتنام، گذرنامه، بلیت، معاینات پزشکی و دیگر امور اجرایی حج را بهصورت متمرکز بر عهده گرفت.<ref>کارنامه حج1352، ص159.</ref>
| |
|
| |
|
| ====شمار حاجیان ایرانی در دوره پهلوی====
| | در روز 23 [[رجب]] سال 1377ق. ورودی پلکان به بام کعبه تعمیر شد. برای اینکار از چوبهای کهن [[کعبه]] استفاده کردند و روی آن را با روکشهایی ویژه به طول 185 و پهنای 110 سانتی متر پوشاندند تا از ورود آب به درون کعبه پیشگیری شود.<ref>التاریخ القویم، ج3، ص395.</ref> در 19 [[شعبان]] همان سال، پلکان داخلی کعبه بار دیگر تعمیر شد.<ref>التاریخ القویم، ج3، ص406.</ref> |
| شمار حاجیان ایرانی در برخی سالهای دوره پهلوی
| |
| سال شمار حاجیان (هزار نفر): | |
| ۱۳۲۷ش ۱۴؛ ۱۳۴۰ش ۱۲؛ ۱۳۴۱ش ۱۱؛ ۱۳۴۲ش ۱۷؛ ۱۳۴۳ش ۱۶؛ ۱۳۴۴ش ۲۴؛ ۱۳۴۵ش ۲۷؛
| |
| ۱۳۴۶ش ۱۵؛ ۱۳۴۷ش ۹؛ ۱۳۴۸ش ۵/۸؛ ۱۳۴۹ش ۲۷؛ ۱۳۵۰ش ۳۱؛ ۱۳۵۱ش ۴۳.<ref>کارنامه حج1352، ص159.</ref>
| |
|
| |
|
| === جمهوری اسلامی و سازمان حج و زیارت ===
| | در دوره حکومت [[خالد بن عبدالعزیز سعودی]] (حک: 1395-1402ق) پلکان کعبه تعویض و پلکانی از جنس آلومینیوم قوی برای آن ساخته شد. در دوره [[ملک فهد]] (حک: 1402-1426ق.) ضمن تعمیر بنیادین کعبه، پلکان داخلی کعبه نیز بازسازی شد. این پلهها را از شیشه ساختند تا نور درون کعبه افزوده شود. این تعمیرات در روز سهشنبه سی [[جمادی الثانی]] سال 1417ق. پایان یافت.<ref>فی رحاب البیت العتیق، ص175، 177.</ref> |
| پس از انقلاب اسلامی ایران در ۱۳۵۷ش، سازمان حج چندبار از اوقاف جدا و دوباره ادغام شد تا اینکه از ۱۳۷۰ش با نام [[سازمان حج و زیارت]] زیر نظر [[وزارت فرهنگ و ارشاد]] مستقل شد.<ref>مدیران و عوامل خدماتی، ص14-15.</ref> امروزه ثبتنام زائران از طریق بانکها انجام میشود و به دلیل تقاضای بالا، چند سال در نوبت میمانند.<ref>با کاروان صفا، ص337-338.</ref> این سازمان مسئول برنامهریزی و اجرای همه امور حج،<ref>همراه با حج 1381، ص10؛ میقات حج، ش20، ص172-173، «حج و زیارت، انتقال تشکیلات مدیریتی، خط مشیها و وظایف.</ref> از ساماندهی کاروانها،<ref>با کاروان صفا، ص340.</ref> اسکان، حملونقل،<ref>نک: با کاروان صفا، ص348؛ حج 25، ص101؛ همراه زائران حج تمتع2، ص79-80.</ref> تغذیه<ref>حج 27، ص43.</ref> و خدمات پزشکی<ref>با کاروان صفا در سال 82، ص181-182، 215، 321؛ حج 28، ص118، 165؛ با کاروان عشق، ص331-342.</ref> تا اعزام عمرهگزاران است. شمار متقاضیان [[عمره]] نیز بسیار زیاد بوده و در سال ۱۳۹۱ش تعداد عمرهگزاران ایرانی به بیش از ۷۰۰ هزار نفر رسید.<ref>http://www.hajnews.ir/View. aspx?/L6/u33UyWArk/tjUmAeH sDQ3B4OzIlOY7OD9UOOG5rwDBNgYcVcnQ=.</ref>
| |
|
| |
|
| ====شمار حاجیان ایرانی پس از انقلاب اسلامی==== | | ==پانویس== |
| شمار حاجیان ایرانی در برخی سالهای پس از انقلاب اسلامی
| |
| سال تعداد حاجیان (هزار نفر):
| |
| ۱۳۶۳ش 154958؛<ref>مکتب اسلام، سال 1363، ش8، ص24.</ref>
| |
| ۱۳۷۰ش ۱۱۰؛
| |
| ۱۳۷۱ش 118617؛<ref>با کاروان ابراهیم، ص273.</ref>
| |
| ۱۳۷۲ش 115000؛<ref>با کاروان عشق، ص53.</ref>
| |
| ۱۳۷۳ش ۱۱۳۰۰۰؛
| |
| ۱۳۷۹ش 87800؛<ref>میقات حج، ش37، ص159، «گفتگو با نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی.</ref>
| |
| ۱۳۸۱ش ۸۸۵۰۰؛
| |
| ۱۳۸۲ش 96103؛<ref>با کاروان صفا، ص23.</ref>
| |
| ۱۳۸۳ش 97080؛<ref>حج 25، ص28.</ref>
| |
| ۱۳۸۴ش ۸۹۷۱۶؛
| |
| ۱۳۸۵ش 99860؛<ref>حج 27، ص39-40.</ref>
| |
| ۱۳۸۶ش 102020؛<ref>حج 28، ص81.</ref>
| |
| ۱۳۸۷ش ۱۰۴؛
| |
| ۱۳۸۸ش 65000؛<ref>حج30، ص160.</ref>
| |
| ۱۳۸۹ش 94471.<ref>رهیافتگان، ص32.</ref>
| |
|
| |
|
| بنابر گزارش رئیس سازمان حج، تعداد حاجیان ایرانی در سال 1404ش 86 هزار تن است که در قالب 574 کاروان به حج اعزام شدند.<ref>گزارش رئیس سازمان حج در [https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=60089 دیدار کارگزاران حج با رهبر انقلاب ۱۴/۲/ ۱۴۰۴]</ref>
| | {{پانویس}} |
| | |
| | ==منابع == |
| | |
| | {{منابع}} |
| | |
| | {{دانشنامه |
| | |
| | | آدرس = http://hzrc.ac.ir/post/7558 |
| | |
| | | عنوان = پلکان کعبه |
| | |
| | | نویسنده = ابوالفضل ربانی |
| | |
| | }} |
| | |
| | *'''اتحاف الوری''': عمر بن محمد بن فهد (درگذشت 885ق.)، به کوشش عبدالکریم، مکه، جامعةام القری، 1408ق. |
| | |
| | *'''اخبار مکه''': الازرقی (درگذشت 248ق.)، به کوشش رشدی الصالح، مکه، مکتبة الثقافه، 1415ق. |
| | |
| | *'''الاعلاق النفیسه''': ابن رسته (درگذشت قرن3ق.)، بیروت، دار صادر، 1892م. |
| | |
| | *'''الامالی''': الطوسی (درگذشت 460ق.)، قم، دار الثقافه، 1414ق. |
| | |
| | *'''تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر''': الذهبی (درگذشت 748ق.)، به کوشش عمر عبدالسلام، بیروت، دار الکتاب العربی، 1410ق. |
| | |
| | *'''تاریخ عمارة المسجدالحرام''': فوزیه حسین مطر، مکه، جامعةام القری، 1406ق. |
| | |
| | *'''التاریخ القویم''': محمد طاهر الکردی، به کوشش ابن دهیش، بیروت، دار خضر، 1420ق. |
| | |
| | *'''دلائل النبوه''': البیهقی (درگذشت 458ق.)، به کوشش عبدالمعطی، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1405ق. |
| | |
| | *'''رحلة ابن بطوطه''': ابن بطوطه (درگذشت 779ق.)، به کوشش التازی، الرباط، المملکة المغربیه، 1417ق. |
| | |
| | *'''رحلة ابن جبیر''': محمد بن احمد (درگذشت 614ق.)، بیروت، دار مکتبة الهلال، 1986م. |
| | |
| | *'''سفرنامه ناصر خسرو''': ناصر خسرو (درگذشت 481ق.)، تهران، زوّار، 1381ش. |
| | |
| | *'''شفاء الغرام''': محمد الفاسی (درگذشت 832ق.)، به کوشش گروهی از علما، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1421ق. |
| | |
| | *'''العقد الثمین فی تاریخ البلد الامین''': محمد الفاسی (درگذشت 832ق.)، به کوشش محمد عبدالقادر، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1419ق. |
| | |
| | *'''فی رحاب البیت العتیق''': محیی الدین احمد امام،اندلس، دار قرطبه. |
|
| |
|
| ====بعثه حج جمهوری اسلامی====
| | *'''مرآة الحرمین''': ابراهیم رفعت پاشا (درگذشت 1353ق.)، قم، المطبعة العلمیه، 1344ق. |
| {{اصلی|بعثه}}
| |
| [[بعثه|بعثه حج]]، نهادی زیر نظر [[رهبر جمهوری اسلامی]] و با ریاست [[امارت حج|امیرالحاج]]، مسئول برنامهریزی مذهبی، فرهنگی، آموزشی و پژوهشی حج است<ref>همراه با حج 1381، ص11.</ref> و بر اجرای امور توسط سازمان حج و آسایش زائران نظارت دارد.<ref>حج 27، ص112.</ref> این سازمان [[روحانیان کاروانها]] را انتخاب و آموزش میدهد<ref>همراه با حج 1381، ص11؛ با کاروان ابراهیم در حج 71، ص28-31؛ حج 26، ص363.</ref> و با کلاسهای پیشازسفر،<ref>حج 26، ص412.</ref> کتاب، نرمافزار و همکاری با صداوسیما، حاجیان را آموزش میدهد.<ref>با کاروان ابراهیم در حج 71، ص26-27؛ با کاروان صفا در سال 82، ص53؛ حج 26، ص414؛ حج 28، ص59-61.</ref> [[پژوهشکده حج و زیارت|پژوهشکده حج]] و انتشارات مشعر زیر نظر آن، کتاب و نشریاتی چون میقات، زیارت، صفا و مروه منتشر میکنند.<ref>با کاروان صفا در سال 82، ص37؛ حج26، ص44؛ حج28، ص348-349.</ref> همچنین اجرای برنامههای فرهنگی و مذهبی در [[حرمین]]، برگزاری نشستها و ارتباط با بعثههای دیگر کشورهای اسلامی از وظایف آن است.<ref>نک: حج 26، ص409؛ حج 27، ص219-222، 236-251؛ حج 28، ص119، 130، 154، 177، 206-207.</ref> در کنار آن، بعثههای مراجع تقلید نیز هر سال برای ارائه خدمات مذهبی به مقلدان خود در [[ایام الحج|موسم حج]] حضور دارند.<ref>حج 25، ص547-548؛ حج 28، ص348.</ref>
| |
|
| |
|
| ==نگارخانه==
| | *'''مفرحة الانام فی تاسیس بیت الله الحرام''': زین العابدین بن نورالدین حسینی، به کوشش عمار عبودی نصار، تهران، مشعر، 1428ق. |
| <center><gallery widths="170" heights="150px" perrow="6" style="border: 5px solid #004225; box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0،0،0،0.75); -moz-box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0،0،0،0.75); -webkit-box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0،0،0،0.75); border-radius: 0.5em; -moz-border-radius: 0.5em; -webkit-border-radius: 0.5em;">
| |
| پرونده:دیدار مسئولان و کارگزاران حج با رهبر انقلاب اسلامی در سال ۱۴۰۴ش.jpg|بندانگشتی|دیدار مسئولان و کارگزاران حج با رهبر شهید انقلاب اسلامی در سال ۱۴۰۴ش
| |
| پرونده:دیدار کارگزاران حج با رهبر شهید انقلاب در سال ۱۳۹۷ش.jpg|بندانگشتی|دیدار کارگزاران حج به همراه سخنرانی سرپرست بعثه با رهبر شهید انقلاب در سال ۱۳۹۷ش
| |
| پرونده:دیدار نماینده بعثه مقام معظم رهبری با نمایندگان مراجع تقلید در مکه در حج ۱۴۰۳ش.jpg|بندانگشتی|دیدار سرپرست بعثه مقام معظم رهبری با نمایندگان مراجع تقلید در مکه در حج ۱۴۰۳ش
| |
| پرونده:بازدید رهبر شهید انقلاب از نمایشگاه تولیدات فرهنگی بعثه مقام معظم رهبری به همراه رییس بعثه وقت رهبری.jpg|بندانگشتی|بازدید رهبر شهید انقلاب از نمایشگاه تولیدات فرهنگی بعثه مقام معظم رهبری به همراه سرپرست وقت بعثه رهبری
| |
| پرونده:دیدار کارگزاران شیعه و سنی حج با رهبر شهید انقلاب در سال ۱۴۰۴ش (۳).jpg|بندانگشتی|دیدار کارگزاران شیعه و سنی حج با رهبر شهید انقلاب در سال ۱۴۰۴ش
| |
| پرونده:کمیسیون پزشکی حج و زیارت.jpg|بندانگشتی|کمیسیون پزشکی حج و زیارت
| |
| پرونده:روسای سازمان حج و زیارت و بعثه رهبری به همراه وزیر ارشاد.jpg|بندانگشتی|بدرقه سرپرست بعثه رهبری و رئیس سازمان حج و زیارت توسط وزیر فرهنگ و ارشاد وقت، به همراه عکس شهید علیرضا بیات رییس سابق سازمان حج و زیارت که در جنگ دوازده روزه اسراییل علیه ایران به شهادت رسید
| |
|
| |
|
| </gallery>
| | *'''منائح الکرم''': علی بن تاج الدین السنجاری (درگذشت 1125ق.)، به کوشش المصری، مکه، جامعةام القری، 1419ق. |
| </center>
| |
|
| |
|
| == پانویس ==
| | *'''موسوعة مرآة الحرمین الشریفین''': ایوب صبری پاشا (درگذشت 1290ق.)، قاهره، دار الآفاق العربیه، 1424ق. |
| {{پانویس}}
| |
|
| |
|
| ==منابع ==
| |
| {{منابع}}
| |
| * '''احسن التواریخ''': حسن بیگ روملو (م. ۹۸۵ق)، به کوشش نوایی، تهران، اساطیر، ۱۳۸۴ش؛
| |
| * '''احیاء الملوک تاریخ سیستان تا عصر صفوی''': ملک شاه حسین بن ملک غیاث الدین سیستانی (م. قرن۱۰ق)، به کوشش ستوده، تهران، ۱۳۸۳ش؛
| |
| * '''با کاروان ابراهیم در حج۷۱''': رسول جعفریان و محمد علی خسروی؛
| |
| * '''با کاروان صفا در سال ۸۲''': رسول جعفریان، تهران، مشعر، ۱۳۸۳ش؛
| |
| * '''با کاروان عشق''': مهدوی راد و جعفریان، گزارشی از فعالیتهای بعثه مقام معظم رهبری و سازمان حج و زیارت؛
| |
| * '''با من به خانه خدا بیایید''': محمد رضا خلیلی عراقی، تهران، شرکت طبع کتاب، ۱۳۴۰ش؛
| |
| * '''به سویام القری''': رسول جعفریان، تهران، مشعر، ۱۳۷۳ش؛
| |
| * '''پنجاه سفرنامه حج قاجاری''': به کوشش رسول جعفریان، تهران، نشر علم، ۱۳۸۹ش؛
| |
| * '''پیراسته تاریخنامه هرات''': سیف بن محمد سیفی الهروی (م. ۷۲۱ق)، به کوشش محمد آصف، تهران، بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، ۱۳۸۱ش؛
| |
| * '''تاریخ ابن خلدون''': ابن خلدون (م. ۸۰۸ق)، به کوشش خلیل شحاده، بیروت، دار الفکر، ۱۴۰۸ق؛
| |
| * '''تاریخ بخارا''': محمد بن جعفر نرشخی (م. ۳۴۸ق)، به کوشش رضوی، تهران، توس، ۱۳۶۳ش؛
| |
| * '''تاریخ بیهقی''': محمد بن حسین بیهقی (م. ۴۷۰ق)، به کوشش خلیل خطیب، تهران، مهتاب، ۱۳۷۴ش؛
| |
| * '''تاریخ سلسله سلجوقی''': فتح بن علی بنداری اصفهانی (م. ۶۴۳ق)، ترجمه: جلیلی، تهران، بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۵۶ش؛
| |
| * '''تاریخ طبری (تاریخ الامم و الملوک)''': الطبری (م. ۳۱۰ق)، به کوشش محمد ابوالفضل، بیروت، دار احیاء التراث العربی؛
| |
| * '''تاریخ عالمآرای امینی''': فضل الله روزبهان خنجی (م. قرن۱۰ق)، به کوشش عشیق، تهران، میراث مکتوب، ۱۳۸۲ش؛
| |
| * '''تاریخ گیلان''': ملا عبدالفتاح فومنی گیلانی (م. قرن۱۱ق)، به کوشش ستوده، تهران، بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۴۹ش؛
| |
| * '''تجارب الامم''': ابوعلی مسکویه (م. ۴۲۱ق)، به کوشش امامی، تهران، سروش، ۱۳۷۹ش؛
| |
| * '''ترجمه تاریخ یمینی''': ابوالشرف ناصح جرفادقانی (م. قرن۷ق)، به کوشش جعفر شعار، تهران، علمی فرهنگی، ۱۳۷۴ش؛
| |
| * '''جامع مفیدی''': محمد مفید مستوفی بافقی (م. قرن۱۱ق)، به کوشش افشار، تهران، اساطیر، ۱۳۸۵ش؛
| |
| * '''حج ۲۵''': رضا مختاری، گزارشی از حجگزاری ۱۴۲۵ق. ۱۳۸۳ش؛
| |
| * '''حج ۲۶''': محمد حسین رجبی، گزارشی از حجگزاری ۱۴۲۶ق. ۱۳۸۴ش؛
| |
| * '''حج ۲۷''': حسن مهدویان، گزارشی از حجگزاری ۱۴۲۷ق. ۱۳۸۵ش؛
| |
| * '''حج ۲۸''': رضا بابایی و علی اکبر جوانفکر، تهران، ۱۳۸۷ش؛
| |
| * '''حج ۳۰''': سید جواد ورعی و جواد منصوری، تهران، مشعر؛
| |
| * '''حدیث قافلهها''': به کوشش سید علی قاضی عسکر، دانشپژوه، ۱۳۸۲ش؛
| |
| * '''حیات یحیی''': یحیی دولتآبادی، تهران، عطار، ۱۳۷۱ش؛
| |
| * '''خاطرات سفر مکه''': احمد هدایتی و محمدعلی هدایتی، تهران، ۱۳۴۳ش؛
| |
| * '''خسی در میقات''': جلال آل احمد، قم، کتاب سعدی، ۱۳۶۹ش؛
| |
| * '''دستور الکاتب فی تعیین المراتب''': محمد بن هندوشاه نخجوانی (م. قرن۸ق)، به کوشش علیزاده، آذربایجان، فرهنگستان علوم شوروی، ۱۹۷۶م؛
| |
| * '''روزنامه خاطرات عین السلطنة''': قهرمان میرزا سالور عین السلطنة (م. ۱۳۵۰ق)، به کوشش سالور و افشار، تهران، اساطیر، ۱۳۷۴ش؛
| |
| * '''روزنامه رسمی کشور''': سایت قوه قضاییه (www.dastour.ir)؛
| |
| * '''روضات الجنات فی اوصاف مدینة هرات''': محمد زمچی اسفزازی (م. ۸۹۹ق)، به کوشش سید محمد کاظم، دانشگاه تهران، ۱۳۳۸ش؛
| |
| * '''ره یافتگان، گزارش عملیات حج تمتع ۱۳۸۹ش.''': روابط عمومی سازمان حج و زیارت، ۱۳۹۰ش؛
| |
| * '''سفرنامه فرهاد میرزا''': فرهاد میرزا، به کوشش طباطبایی، مؤسسه مطبوعاتی علمی، ۱۳۶۶ش؛
| |
| * '''سفرنامه مکه معظمه''': عبدالحسین افشار ارومی، به کوشش جعفریان، نشر علم، ۱۳۸۶ش؛
| |
| * '''سفرنامه منظوم حج''': بانویی اصفهانی (نیمه اول قرن۱۲ق)، به کوشش جعفریان، تهران، مشعر، ۱۳۷۴ش؛
| |
| * '''سفرنامه میرزا داود میروظایف''': داود میروظایف، به کوشش قاضی عسکر، مشعر، ۱۳۸۸ش؛
| |
| * '''کارنامه حج۱۳۵۱ش. گزارش سازمان اوقاف''': سازمان اوقاف، فروردین ۱۳۵۲ش؛
| |
| * '''کارنامه حج۱۳۵۲ش. گزارش سازمان اوقاف''': سازمان اوقاف، فروردین ۱۳۵۳ش؛
| |
| * '''الکامل فی التاریخ''': ابن اثیر (م. ۶۳۰ق)، بیروت، دار صادر، ۱۳۸۵ق؛
| |
| * گزارش رئیس سازمان حج در [https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=60089 دیدار کارگزاران حج با رهبر انقلاب ۱۴/۲/ ۱۴۰۴].
| |
| * '''لغتنامه''': دهخدا (م. ۱۳۳۴ش) و دیگران، مؤسسه لغتنامه و دانشگاه تهران، ۱۳۷۳ش؛
| |
| * '''مجله خاطرات وحید (دو ماهنامه)''': تهران، صاحب امتیاز و مدیر مسئول: سیف الله وحیدنیا؛
| |
| * '''مدیران و عوامل خدماتی''': حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت؛
| |
| * '''مقالات تاریخی''': رسول جعفریان، قم، دلیل ما، ۱۳۸۷–۱۳۸۸ش؛
| |
| * '''مکتب اسلام (ماهنامه)''': قم، مؤسسه مکتب اسلام؛
| |
| * '''میقات حج (فصلنامه)''': تهران، حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت؛
| |
| * '''همراه با حج۱۳۸۱''': سازمان حج و زیارت، ۱۳۸۱ش؛
| |
| * '''همراه زائران حج تمتع۲''': مرکز تحقیقات حج، تهران، مشعر؛
| |
| {{پایان}} | | {{پایان}} |
| | ==مقالههای مرتبط== |
| | {{کعبه}} |
| | |
| | [[Category:کعبه]] |
| | [[Category:هنر اسلامی]] |
