حضرت عباس (ع): تفاوت میان نسخهها
| خط ۸۹: | خط ۸۹: | ||
=== قدمگاهها === | === قدمگاهها === | ||
قدمگاههای متعددی در ایران به نام قدمگاه حضرت ابوالفضل وجود دارد.<ref>تاریخ تشیع در ایران، ص855</ref> | قدمگاههای متعددی در ایران به نام قدمگاه حضرت ابوالفضل وجود دارد.<ref>تاریخ تشیع در ایران، ص855</ref> خبرگزاریها از قدمگاهی به نام حضرت ابوالفضل در بالای کوه تیموری در کشور آلبانی خبر دادهاند.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/3738489/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 «مقام حضرت عباس در اروپا]»</ref> | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
نسخهٔ ۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۹
| مشخصات فردی | |
|---|---|
| کنیه | ابوالفضل |
| لقب | سقا |
| نسب | قریش |
| زادروز | 26 هجرت |
| زادگاه | مدینه |
| محل زندگی | مدینه |
| همسر | لُبابه دختر عبیدالله بن عباس |
| فرزندان | عبیدالله، فضل |
| درگذشت/شهادت | شهادت در کربلا |
| آرامگاه | کربلا |
| مشخصات دینی | |
| نقشهای برجسته | همراهی امام حسین در کربلا |
| حج و زیارت | |
| نام زیارتگاه | حرم حضرت عباس |
حضرت عباس بن علی(ع) مشهور به ابو الفضل، ابو قربه و سقّا، فرزند امام علی(ع) و امالبنین است که در ۴ شعبان سال ۲۶ هجری در مدینه متولد شد و در عاشورای سال ۶۱ هجری، پیش از امام حسین(ع)، در ۳۴سالگی به شهادت رسید. منابع او را به شجاعت، مهارت سوارکاری، زیبایی چهره و قامت بلند ستودهاند. همسرش لبابه بود و نسل ایشان از فرزندش عبیدالله ادامه یافت. در کربلا برای آوردن آب به شریعه فرات رفت، پس از نبرد با نگهبانان، در بازگشت دستانش قطع و شهید شد. روایات، مقام بلند او در بهشت را بیان میکنند. مرقدش در کربلا و مقامهای «کف العباس» از اماکن زیارتی مرتبطاند.
نسب و خانواده
عباس بن علی بن ابی طالب، با کنیه ابی الفضل و ابو قِربَه (پدر مَشک) و ملقب به سقّا[۱]، قمر بنیهاشم و باب الحوائج[۲] نخستین فرزند امام علی (ع)، پس از شهادت حضرت زهراء (س) از ام البنین بود که در روز چهارم شعبان سال 26 هجری در مدینه به دنیا آمد. 14 ساله بود که پدرش امام علی(ع) به شهادت رسید. او در رکاب برادر و پیش از او در دهم محرم سال 61 در سن 34 سالگی به شهادت رسید.[۳] مادرش کلابیه دختر حِزام بن خالد بود که بعدا ام البنین لقب گرفت. عبدالله، جعفر و عثمان به ترتیب برادران دیگر عباس از ام البنین بودند.[۴]
منابع عباس را به شجاعت و مهارت در سوارکاری، زیبایی چهره و بلندی قامت ستوده اند. [۵]
عباس با لُبابه دختر عبیدالله بن عباس بن عبدالمطلب (دخترِ پسر عموی پدرش) ازدواج کرد.[۶] که حاصل این ازدواج، دست کم، دو فرزند به نامهای عبیدالله و فضل بود.[۷] ونسل حضرت عباس تنها از این عبیدالله باقی مانده است.[۸]
در کربلا
عباس بن علی، در سپاه برادرش امام حسین(ع) در کربلا حضور داشت. امام حسین (ع)، برادرش عباس را بسیار دوست میداشت و در روز عاشورا او را با عنوان « بنفسی انت یا اخی» ( فدایت شوم برادرم ) خطاب کرد.[۹] عباس، روز عاشورا با خواهش برادرش ابی عبدالله(ع) برای آوردن آب، روانه شریعه فرات که در دست دشمن بود، شد. چهار هزار نفر موکل بر شریعه فرات بودند و عباس با کشتن 80 نفر از آنها توانست وارد شریعه شود اما در بازگشت دستان او را قطع کردند و سپس او را به شهادت رساندند.[۱۰]شهادت عباس باعث ناراحتی عمیق در چهره امام شد.[۱۱]
فضائل
روایاتی از امامان شیعه نقل شده که در آنها حضرت عباس دارای مقامی رفیع در بهشت دانسته شده است.[۱۲] در روایتی از امام صادق(ع) آن حضرت او را به دلیل بصیرت کامل و ایمان استوار و همراهی امام حسین تا پای شهادت ستوده است.[۱۳]
در فرهنگ شیعی
حضرت بی الفضل در باور و فرهنگ شیعی مَظهرِ تمام و کمال ایثار و از خودگذشتگی و جانفشانی و مبارزه با ظلم وستم است. ایثار وی در نیاشامیدن آب و تلاشش برای رساندن آب به خیمههای برادرش اباعبدالله،لقب سقا را برای وی به یادگار گذاشت[۱۴] و باعث شد در طول تاریخ نیز آبخوریهایی به نام سقّاخانه حضرت عباس یا امام حسین (ع)، برای استفاده عموم مردم ایجاد شود.[۱۵]
اماکن زیارتی مرتبط با حضرت عباس
مرقد حضرت ابی الفضل العباس در کربلا اکنون در 378 متری شمال شرقی حرم مطهر امام حسین (ع) قرار دارد و هر ساله به ویژه در ایام اربعین حسینی، پذیرایِ میلیونها زائر است. حدّ فاصل بین حرم امام حسین و حرم حضرت ابی الفضل العباس را هم «بین الحرمین» می¬گویند.
حرم حضرت عباس نزد شیعیان از احترام بسیاری برخوردار است و گزارشهای زیادی درباره کرامات حضرت عباس در شفا دادن بیماران و برآوردن حاجتها نقل شده است.[۱۶]
کف العباس
کفّ العباس یا مقام دست چپ حضرت عباس، در قسمت جنوب شرقی بیرون حرم، به صورت ساختمانی کوچک و مدوّر با پنجره¬¬های برنزی است که گویند محل قطع شدن دست چپ حضرت ابو الفضل بوده است. مقام دست راست نیز نزدیکی باب علقمه در شمال شرقی حرم، داخل کوچه¬ای باریک است.[۱۷]برخی محققین برآنند که این دو مقام، مقامهایی نمادین هستند.[۱۸]
قدمگاهها
قدمگاههای متعددی در ایران به نام قدمگاه حضرت ابوالفضل وجود دارد.[۱۹] خبرگزاریها از قدمگاهی به نام حضرت ابوالفضل در بالای کوه تیموری در کشور آلبانی خبر دادهاند.[۲۰]
پانویس
- ↑ - نسب قریش، ص 43 ؛ عمده الطالب، ص328.
- ↑ «کنیهها و لقبهای حضرت عباس علیه السلام»، ص34-36
- ↑ - اعیان الشیعه، ج 7، ص429.
- ↑ - عمده الطالب، ص328؛ تنقیح المقال،ج38، ص405.
- ↑ - مقاتل الطالبیین، ص90؛ الصحیح من سیره الامام الحسین، ج14، ص18.
- ↑ - نسب قریش، ص133؛ المحبّر، ص413
- ↑ - سوگنامه آل محمد، ص294.
- ↑ - تاریخ امام حسین، ج9، ص709 و 710.
- ↑ - وقعه الطف، ص193.
- ↑ الصحیح من سیره الامام الحسین، ج14، ص18 – 21.
- ↑ - تاریخ امام حسین، ج15، ص629.
- ↑ ناسخ التواریخ، ج2، ص435 و ج4، ص295.
- ↑ - عمده الطالب، ص327.
- ↑ انساب الطالبیین،168.
- ↑ بحار الانوار،ج44،ص303 و ج59، ص286.
- ↑ تاریخ امام حسین،ج9،ص176؛ سفرنامه گوهر مقصود، ص 197.
- ↑ - زمینی از جنس بهشت، ص217.
- ↑ - جزوه منتشر شده در مورد مقامهای مشکوک توسط پژوهشکده حج و زیارت قم.
- ↑ تاریخ تشیع در ایران، ص855
- ↑ «مقام حضرت عباس در اروپا»
منابع
- اعیان الشیعه، امین عاملی سید محسن(م1371ق)، تحقیق حسن امین، بیروت، دار التعارف، 1403.
- انساب الطالبیین، سمرقندی حسین بن عبدالله (م1043ق)، تحقیق عبدالکریم جنابی، قاهره، مکتبه الثقافه الدینیه، 1426.
- تاریخ امام حسین(ع)، موسوی اکرم و...، تهران، سازمان پژوهشی و برنامه ریزی آموزشی،1378ش.
- تنقیح المقال فی علم الرجال، مامقانی عبدالله (م1351ق)، قم، مؤسسه آل البیت، 1423.
- جزوه منتشر شده در مورد مقامات مشکوک در عتبات عا لیات، ارائه دهنده : بحر العلوم محمد مهدی فقیه جلالی ، پژوهشکده حج و زیارت قم.
- زمینی از جنس بهشت، تقیان حبیب الله، قم، حسنین، 1384ش.
- سفرنامه گوهر مقصود، میرخانی طهرانی (م1350ق)، تهران، مرکز پژوهشی میراث مکتوب،1385ش.
- الصحیح من سیره الامام الحسین (ع)، عسکری مرتضی (م1428ق)، بیروت، نشر نو،1430.
- عمده الطالب فی انساب ابی¬طالب، ابن عنبه حسنی (م828ق)، قم، انصاریان، 1417.
- «کنیهها و لقبهای حضرت عباس علیه السلام»، ابوالفضل هادی منش، مجله مبلغان، شماره 106، مرداد و شهریور 1387ش.
- مثیر الاحزان، ابن نما جعفر بن محمد (م680ق)، ترجمه علی کرمی، قم، نشر حاذق، 1380ش.
- المحبَّر،ابن حبیب (م245ق)، تحقیق سید کسروی حسن، قاهره، دار الغد العربی، بی تا.
- مقاتل الطالبیین، ابوالفرج اصفهانی (م358ق)، تحقیق احمد صقر،بیروت، مؤسسه الاعلمی،1419.
- وقعه الطف، ابومِخنَف لوط بن یحیی (م157ق)،تحقیق محمد هادی یوسفی غروی، قم، جامعه مدرسین، 1417
- تاریخ تشیع در ایران، از آغاز تا طلوع دولت صفوی، رسول جعفریان، تهران، علم، ۱۳۸۷