اسرار مکه
اسرار مکه مجموعهای از ارزشها و فضائل، شرایط خاص شهر مکه و علل نامگزاری مکه برای حج است.
 نمایی از شهر مکه و مسجد الحرام | |
| اطلاعات کلی | |
|---|---|
| کشور | عربستان |
| استان | استان مکه |
| زبان | عربی |
| ادیان | اسلام |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات تاریخی | |
| پیشینه اسلام | صدر اسلام |
| وقایع مهم | فتح مکه بهدست مسلمانان، تخریب کعبه بهدست سپاه یزید، تخریب کعبه بهدست حجاج |
| مکانهای تاریخی | شعب ابیطالب، مولد النبی |
| اماکن | |
| قبرستانها | قبرستان ابوطالب |
| مساجد | مسجدالحرام، مسجد الجن، مسجد الاجابه |
موقعیت و جایگاه مکه
شهر مکه در غرب کشور عربستان واقع است.[۱] این شهر در منطقه حجاز، در فاصله هشتاد کیلومتری شرق دریای سرخ قرار دارد.[۲] مکه مرکزی تجاری محسوب میشد و به دلیل وجود کعبه و مسجدالحرام در این شهر، مرکز مهم عبادی نیز شمرده میشد، به همین دلیل به آن اُمُّ القُریٰ میگفتند. این شهر در قرآن بَکَّة نیز نامیده شده[۳] و بلد الامین و بلد الحرام، دیگر نامهای این شهر است.
شهر مکه در قرآن در کنار کوه طور قرار گرفته[۴] و بر اساس آیه ۱۲۶ سوره بقره، دعای حضرت ابراهیم درباره این شهر مستجاب شد و حرم امن خدا قرار گرفت.
در منابع روایی شیعه، مکه محبوبترین زمین نزد خدا دانسته شده[۵] و برای ماندن در این شهر، ثوابهای پرشمار شمرده شده است.[۶] مناسک حج در این شهر و اطراف آن انجام میشود.
آداب ورود به مکه
قرار گرفتن کعبه در این شهر و وجود محدوده حرم امن الهی، امتیازات ویژه ای را به این شهر بخشیده است[۷]؛ از این رو ورود به این شهر و حضور و اقامت در آن همراه با آداب و دستوراتی است که حکایت از اسرار نهفته در آن دارد.[۸]
اسرار مکه
ارزشها و فضایل
مقصد خداجویان
مکه را به معنای مقصد؛ یعنی آن +سرزمینی که جانهای شیفته لقای الهی با ورود به آن سرزمین به آرامش و سکینه میرسد، دانستهاند.[۹]
سرزمین عبادت و عبودیت
مکه برای تضرع، ناله، توبه و عبادت آفریده شده؛ به گونهای که حتی استراحت در آن نیز عبادت محسوب میشود. امام باقر(ع) فرمود: سجدهکننده در مکه مانند کسی است که در راه خدا به خون غلتیده باشد.
علل نامگزاری
مبدأ گسترش خیر
به فرموده امام علی(ع)، مکه «امالقری» (مادر شهرها) است زیرا زمین از زیر آن گسترش یافته.[۱۰] به همین خاطر همه خیر و برکتها از این نقطه به سراسر کره زمین منتشر شده است.[۱۱]
عرصه اجتماع یکتاپرستان
یکی از نامهای مکه «بکه» (محل ازدحام) است. در روایتی علت این نام را ازدحام جمعیت و کنار زدن یکدیگر با دست برای رسیدن به مقصد، بیان کردهاند.[۱۲] که نشانه اجتماع عظیم موحّدان حول محور توحید دانسته شده.[۱۱]
مرکز تحقیر ستمگران
تاریخ مکه را دارای تاریخچهای از تحقیر ستمگران دانستهاند؛ چراکه هر ستمگری قصد تخریب یا اهانت به کعبه داشته، گرفتار عذاب الهی شده است (مانند سپاه ابرهه).[۱۳] امام صادق(ع) یکی از نامهای مکه را «البساسة» دانسته که به معنای نابودی ستمگران است.[۱۴]
شرایط خاص
محل عبور، نه اقامت
به اعتقاد برخی مکه شهر زندگی دنیوی نیست، بلکه مکان رشد و گذر است.[۹] امام صادق(ع) اقامت طولانی در مکه را موجب قساوت قلب دانسته و سفارش کرده که حتی در صورت نیاز به ماندن، گاه شهر را ترک کرده و با احرام دوباره وارد شوند.[۱۵]
۷. شهر سازندگی روح و جان
سختیهای مکه (مانند گرمای آن) ناخالصیهای روح را میزداید. پیامبر(ص) فرمود: هرکس یک روز در مکه بیمار شود، ثابت عبادت شصت سال برای او نوشته میشود و هرکس ساعتی گرمای مکه را تحمل کند، آتش به اندازه صد سال راه از او دور میشود.
۸. شهر پاکان و اهل طهارت
خداوند به ابراهیم و اسماعیل دستور تطهیر خانه را داد. امام صادق(ع) فرمود: سزاوار است انسان جز با طهارت (ظاهری و باطنی از کبر و خودبزرگبینی) وارد مکه نشود.
۹. دارای حرمت ویژه
با توجه به آیه شریفه «هرکس در آن قصد گناه و ستم کند، عذاب دردناکی به او میچشانیم»، حرمت الهی مکه باعث میشود گناه در این سرزمین عقوبتی مضاعف داشته باشد.
۱۰. شهری برای همه مسلمانان
مکه «مناخ» (چراگاه آزاد) است و فروش خانهها و دریافت اجاره از ساکنان جایز نیست. امام علی(ع) به کارگزار خود در مکه تأکید کرد از ساکنان اجاره نگیرد، زیرا مکه از اموال عمومی مسلمانان است و باید منافع آن به عموم برسد.
مقالههای مرتبط
پانویس
- ↑ «تاریخ اماکن متبرکه و عتبات عالیات و مشاهد مشرفه (مکه معظمه)»، ص۲۵۷.
- ↑ آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۳۲-۳۳.
- ↑ آل عمران: ۹۶.
- ↑ التین:۱-۳.
- ↑ من لایحضره الفقیه، ج۲، ص۲۴۳.
- ↑ من لایحضره الفقیه، ج۲ ص۲۲۸.
- ↑ الاحتجاج، ج۲، ص۴۳-۴۴؛ الخرائج، ج۱، ص۲۴؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۲۱-۳۲۲، ۳۴۴-۳۴۹ ؛ جامع احادیث الشیعه، ج۱۱، ص۲۷۲، ۲۷۴.
- ↑ تفسیر سمرقندی، ج۱، ص۳۲۴؛ المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۰۵؛ جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۴۵؛ الکشاف، ج۳، ص۱۶۳؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۴۱.
- ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 155.
- ↑ بحار الانوار ، ج16 ، ح17 .
- ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 156.
- ↑ قرب الاسناد ، ص104.
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 156.
- ↑ وسائل الشيعه، ج ۹ باب ۱۹ ابواب مقدمات الطواف، ج ۵۱ .
- ↑ بحار الانوار، ج ۹۹، ج ۲۶ ؛ وسائل الشيعه، ج ۹ ابواب مقدمات طواف باب ۱۶، ج۵ .
منابع
- آثار اسلامی مکه و مدینه، رسول جعفریان، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۲ش.
- «تاریخ اماکن متبرکه و عتبات عالیات و مشاهد مشرفه (مکه معظمه)»، حسین عمادزاده، در مجله جلوه، شماره ۱۷، دی ۱۳۲۵ش.
- من لا يحضره الفقيه، ابن بابويه الصدوق، تحقيق السيد حسن خرسان، بيروت، دار الاضواء، ۱۴۰۵ق.