پیاده‌روی اربعین

از ویکی حج
پرش به ناوبری پرش به جستجو
اربعین حسینی
پیاده روی اربعین2.jpg
مفاهیم
اربعین
کتاب‌شناسی اربعین
تحقیق درباره اول اربعینلؤلؤ و مرجانمدنیت، عقلانیت، معنویت در بستر اربعینپیاده‌روی اربعین تأملات جامعه‌شناختیپیاده‌روی اربعین
آیین‌ها
پیاده‌روی اربعینزیارت اربعینهوسه‌خوانی
نخستین زائران
جابر بن عبدالله انصاریعطیه کوفی
مقاله‌های وابسته
موکبمسیرهای پیاده‌روی اربعینراهنمای اربعینپیاده‌روی جاماندگان اربعین
بخشی از پیاده‌روی اربعین بین نجف و کربلا.

پیاده‌روی اربعین از جمله آیین‌های شیعیان است که از چند روز مانده به اربعین از مبدأ شهرهای مختلف عراق، به ویژه نجف، به سمت کربلا آغاز می‌شود و طی این پیاده‌روی، میلیون‌ها نفر به قصد زیارت امام حسین(ع) خود را به کربلا می‌رسانند. تعداد افراد شرکت کننده در این پیاده‌روی، از دو تا سه میلیون نفر در سال ۲۰۰۳م/۱۳۸۱ش به بیش از پانزده میلیون نفر در سال‌های اخیر رسیده است.

معرفی[ویرایش | ویرایش مبدأ]

پیاده‌روی اربعین آیینی زیارتی است. این پیاده‌روی از چند روز مانده به روز اربعین امام حسین(ع) از مبداء شهرهای مختلف عراق به ویژه نجف آغاز می‌شود. مقصد این سفر پیاده، رسیدن به کربلا در روز اربعین است. این پیاده‌روی به صورت فردی و گروهی در قالب گروه‌‌های دوستی، هیئت‌های مذهبی و جمع‌های خانوادگی انجام می‌شود و افراد بسته به شرایط جسمانی، همه یا بخشی از مسیر محل زندگی خود تا کربلا را پیاده می‌پیمایند.[۱]

تاریخچه[ویرایش | ویرایش مبدأ]

سفر پیاده برای زیارت، همواره دارای فضیلت دانسته شده و رواج داشته است؛ اما از تاریخ دقیق آغاز یا رواج پیاده‌روی برای زیارت اربعین، اطلاع دقیقی در دست نیست. در برخی پژوهش‌های معاصر، سابقه این آیین را سده سیزدهم قمری دانسته و از سفر پیاده برخی از علما به کربلا یاد کرده‌اند؛ از جمله گفته شده است که در زمان شیخ مرتضی انصاری (۱۲۱۴-۱۲۱۸ق) این مراسم برپا می‌شده و پس از او از رونق افتاده و دوباره در اوایل قرن چهاردهم قمری محدث نوری (درگذشت ۱۳۲۰ق) آن را احیا کرده است.[۲]

همچنین در گزارشی از شرکت یک میلیون و ۵۴۶ هزار زائر در پیاده‌روی سال ۱۳۶۵ قمری/ ۱۳۲۴ شمسی یاد شده است.[۳] پس از آن نیز از شرکت و اهتمام برخی علمای شیعه از جمله سید محمود شاهرودی (درگذشت۱۳۵۳ش) برای شرکت در پیاده‌روی اربعین سخن گفته شده است.[۴]

افزایش تعداد زائران اربعین[ویرایش | ویرایش مبدأ]

بعد از سقوط حکومت صدام و حزب بعث عراق (۲۰۰۲م) و احیای دوباره پیاده‌روی اربعین، هر ساله جمعیت بیشتری نسبت به سال قبل در این پیاده‌روی شرکت می‌کنند.[۵] تعداد آنها از دو تا سه میلیون تن در سال ۲۰۰۳م/۱۳۸۱ش[۶] به بیش از شانزده میلیون تن در سال ۱۴۰۰ش رسیده است.[۷] بر اساس گزارش آستان قدس عباسی شمار زائران اربعین در سال ۱۳۹۸ش، قبل از شیوع کرونا، بیش از پانزده میلیون تن بوده است.[۸] روزنامه لوموند فرانسه، پیاده‌روی اربعین را از بزرگ‌ترین راه‌پیمایی‌ها یا گردهمایی‌های مذهبی جهان می‌داند.[۹]

تعداد زائران اربعین از ۱۳۹۵-۱۴۰۱ش[۱۰]
سال تعداد زائران اربعین (نفر)
۱۴۴۴ق/ ۱۴۰۱ش ۲۱,۱۹۸,۶۴۰
۱۴۴۳ق/ ۱۴۰۰ش ۱۶,۳۲۷,۵۴۲
۱۴۴۲ق/ ۱۳۹۹ش ۱۴,۵۵۳,۳۰۸
۱۴۴۱ق/ ۱۳۹۸ش ۱۵,۲۲۹,۹۵۵
۱۴۴۰ق/ ۱۳۹۷ش ۱۵,۳۲۲,۹۴۹
۱۴۳۹ق/ ۱۳۹۶ش ۱۳,۸۷۴,۸۱۸
۱۴۳۸ق/ ۱۳۹۵ش ۱۱,۲۱۰,۳۶۷

مسیرهای پیاده روی[ویرایش | ویرایش مبدأ]

مسیرهای چهارگانه‌ زائران ایرانی برای پیوستن به پیاده‌روی اربعین.
نقشه مسیر نجف به کربلا، یکی از مسیرهای پیاده‌روی اربعین.

پیاده‌روی اربعین در همه مسیرهای منتهی به کربلا برگزار می‌شود اما راه نجف به کربلا پر تردد‌تر است.[۱۱]

اطلاعات مسیر نجف به کربلا[ویرایش | ویرایش مبدأ]

میزان مسافت ۸۰ کیلومتر
تعداد ستون‌ها ۱۴۵۲ ستون
فاصله بین هر ستون ۵۰ متر (۲۰ستون =۱ کیلومتر)
زمان لازم برای پیاده روی کل مسیر ۲۰ تا ۲۵ ساعت (متوسط روزی ۷ تا ۸ ساعت)
زمان تخمینی سفر پیاده ۳ روز
بهترین زمان شروع سفر ۱۶ صفر
زمان تقریبی رسیدن به کربلا ۱۹ صفر

همچنین مسیر کوفه - طویریج - کربلا یکی از مسیرهایی که از سمت جنوب عراق به شهر کربلا منتهی می‌شود. این مسیر به طریق العلماء، مسیر شط فرات[۱۲] و طریق سبایا(اسراء) شهرت دارد.[۱۳]

موکب‌[ویرایش | ویرایش مبدأ]

موکِب به مکان‌هایی گفته می‌شود که توسط مردم در مناسبت‌های مذهبی (به ویژه در ماه محرم و صفر) برای خدمت‌رسانی به زائران یا گروه‌های همراه آنان برپا شده است.[۱۴]

عشایر بومی عراق و ساکنان روستاهای در طول مسیر پیاده‌روی اربعین، مکان‌هایی برای خدمت به زائران ایجاد کرده‌اند که به آن‌ها «موکب» گفته می‌شود[۱۵] و برخی تعداد آن را در سال‌های اخیر بیش از ۱۰۰ هزار موکب دانسته‌اند.[۱۶] این موکب‌ها گاه موقتی است که شامل خیمه‌های پارچه‌ای است و گاه دائمی و به شکل یک ساختمان است. خدماتی که موکب‌ها به زائران ارائه می‌دهند شامل اسکان موقت، توزیع غذا، خدمات بهداشتی و درمانی و خدمات متفرقه مانند واکس زدن کفش‌ها، ماساژ بدن و پاها، تعمیر وسایل و ... است.[۱۷]

موکب‌هایی که به زائران در داخل کربلا خدمت‌رسانی می‌کنند به بیش از ۱۰ هزار موکب رسیده و برخی از این موکب‌ها از کشورهایی همچون لبنان، کویت، ایران، جمهوری آذربایجان، عربستان، هند، انگلیس، سوئد، آلمان، ترکیه، تایلند، فرانسه و هلند بوده است.[۱۸]

از واژه موکب در فرهنگ شیعیان عرب برای اشاره به هیئت نیز استفاده می‌شود.[۱۹]

آداب و رسوم عزاداری اربعین در عراق[ویرایش | ویرایش مبدأ]

مراسم عزاداری اربعین از پانزدهم صفر آغاز و عزاداران بیست صفر خود را به کربلا می‌رسانند. این عزاداری مردم عراق با آیین‌هایی مانند هوسه‌خوانی انجام می‌شود.

هوسه‌خوانی[ویرایش | ویرایش مبدأ]

از آداب و رسوم عراقی‌ها در مسیر رفتن به کربلا، هُوسه‌خوانی است. هوسه به قصاید ویژه قبایل جنوب عراق گفته می‌شود که بیان‌کننده قهرمانی و شجاعت است.[۲۰] از این گونه اشعار در جنگ‌ها، مرثیه‌سرایی‌ها و برانگیختن عزم مردان جهت انجام کارهای سخت و بزرگ استفاده می‌شود. همراهان نیز یک بیت از آن قصیده را تکرار کرده و به صورت دایره‌وار حرکت می‌کنند.[۲۱]

ورود به کربلا[ویرایش | ویرایش مبدأ]

با شروع عزاداری اربعین از ۱۵ صفر، نخستین کاروانی که وارد کربلا می شود، کاروان شبیه‌خوانان و تعزیه‌گردانان است. پس از آنها دسته‌های سینه‌زنی و زنجیرزنی از شهرهای عراق به سوی کربلا روانه می‌شوند و از 17 صفر تا روز اربعین، از صبح تا پاسی از شب به سینه زنی و زنجیرزنی و عزاداری می پردازند.[۲۲]

سلام بر امام حسین(ع) و ورود به حرم[ویرایش | ویرایش مبدأ]

مراسم اصلی در روز اربعین دو ساعت گذشته از ظهر آغاز می‌شود. زائران، نزدیکِ در ورودی حرم امام حسین(ع) ایستاده و در حالی که بر سینه‌های خود می‌زنند، مرثیه‌ای را می‌خوانند و تکرار می‌کنند و در پایانِ سینه‌زنی دست‌ها را به‌نشانه سلام، به سوی ضریح بالا می‌برند. همچنین نماز زیارت به جای آورده و دعاهای مخصوص زیارت اربعین را می‌خوانند.[۲۳]

تک نگاری[ویرایش | ویرایش مبدأ]

مجموعه شش جلدی سر آغاز؛ الگوی مفهومی پیاده‌روی اربعین از نگاه مقام معظم رهبری شامل سخنان سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، درباره پیاده‌روی اربعین است.[۲۴] وی پنج مأموریت اصلی برای این پیاده‌روی بیان می‌کند، که عبارتند از: وحدت، احیای حادثه کربلا، مبارزه حق علیه باطل، حادثه پیاده‌روی اربعین و الگوسازی، که هر کدام در یک جلد توسط سید محمد صادقی آرمان گردآوری شده و در سال ۱۳۹۸ش در انتشارات شهید کاظمی به چاپ رسیده است.[۲۵]

مقاله‌های مرتبط[ویرایش | ویرایش مبدأ]

پانویس[ویرایش | ویرایش مبدأ]

  1. فرهنگ سوگ شیعی، ص ۱۰۰
  2. فرهنگ سوگ شیعی، ص ۱۰۲؛ مجموعه مقالات اربعین، ج ۴، ص ۵۴
  3. فرهنگ سوگ شیعی، ص ۱۰۱
  4. مجموعه مقالات اربعین حسینی، ج۲، ص ۸۳
  5. فرهنگ سوگ شیعی، ص۱۰۲.
  6. «اربعین، شکوه بیعتی مجدد با امام حسین»، خبرگزاری تسنیم.
  7. «آستان قدس عباسی: حضور بیش از ۱۶ مليون زائر در اربعین امام حسين(ع)»، شبکه جهانی الکفیل.
  8. «اعلام تعداد زائران اربعین حسینی توسط آستان قدس عباسی»، شبکه جهانی الکفیل.
  9. «عراق: میلیون‌ها شیعه در مراسم شیعیان شرکت می‌کنند»، سایت روزنامه لوموند.
  10. «تعداد زائران اربعین امسال اعلام شد | جدول تعداد زائران از سال ۱۳۹۵ تا کنون»، همشهری آنلاین.
  11. فرهنگ سوگ شیعی، ص ۱۰۰
  12. «طریق العلماء»، خبرگزاری فارس.
  13. «سبایا طریق بانوان عراقی برای رسیدن به کربلا»، خبرگزاری مهر.
  14. فرهنگ سوگ شیعی، ص۴۸۳.
  15. فرهنگ سوگ شیعی، ص ۱۰۰.
  16. «آمار و ارقام حیرت‌انگیز از مراسم پیاده‌روی اربعین امام حسین(ع)»، خبرگزاری تسنیم
  17. فرهنگ سوگ شیعی، ص ۱۰۰.
  18. «آمار و ارقام حیرت‌انگیز از مراسم پیاده‌روی اربعین امام حسین(ع)»، خبرگزاری تسنیم
  19. فرهنگ سوگ شیعی، ص۴۸۳.
  20. «پیاده‌روی اربعین حسینی در سیره و سخن بزرگان»، ص۱۴۶.
  21. «پیاده‌روی اربعین حسینی در سیره و سخن بزرگان»، ص۱۴۶.
  22. «پیاده‌روی اربعین حسینی در سیره و سخن بزرگان»، ص۱۴۶.
  23. «پیاده‌روی اربعین حسینی در سیره و سخن بزرگان»، ص۱۴۷.
  24. «سرآغاز؛ الگوى مفهومى پیاده‌روی اربعین از نگاه رهبر معظم انقلاب»، خیرگزاری میزان.
  25. «سرآغاز؛ الگوى مفهومى پیاده‌روی اربعین از نگاه رهبر معظم انقلاب»، خیرگزاری میزان.

منابع[ویرایش | ویرایش مبدأ]

پیوند به بیرون[ویرایش | ویرایش مبدأ]