در حال ویرایش حسینیه ارشاد

==معرفی حسینیه ارشاد==
حسینیه ارشاد مرکزی علمی، آموزشی، تبلیغی و پژوهشی با رویکرد نواندیشی دینی است که در اوایل دهه ۱۳۴۰ شمسی در تهران تأسیس شد و با حضور چهره‌هایی چون [[مرتضی مطهری]] و [[علی شریعتی]] به یکی از کانون‌های تأثیرگذار فکری و سیاسی [[دوره پهلوی]] بدل گردید.
حسینیه ارشاد توسط محمد همایون، ناصر میناچی و عبدالحسین علی‌آبادی بنیان نهاده شد و متشکل از گروه‌های علمیِ اسلام‌شناسی، تاریخ و علوم اجتماعی بود. برنامه‌های هر یک از این بخش‌ها برای آگاهی همگان در روزنامه منتشر می‌شد.<ref>روزنامه اطلاعات، شماره 13791، 19/2/1351، ص17</ref>. فعالیت‌های فرهنگی و سیاسی حسینیه ارشاد منجر به تقابل آن با دستگاه امنیتی حکومت در سال‌های ۱۳۵۰ و ۱۳۵۱ گردید.<ref>مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۷۸، ج ۲، ص ۱۱۱</ref>

==حسینیه ارشاد و حج==
یکی از بخش‌های مستقل حسینیه، «بخش حج و شعائر اسلامی» بود. گردانندگان حسینیه از سال ۱۳۴۷ شمسی با اخذ مجوز از فرمانداری تهران و کمیسیون حج، اعزام کاروان‌های مستقل را آغاز کردند (). گفته شده که این اقدام با هدف تحول در رویکرد سنتی زیارت، آموزش فلسفه و تحلیل مناسک حج، رهایی از کنترل و نظارت ماموران امنیتی در کاروان‌های عمومی حج و برقراری ارتباطات برون مرزی با دانشجویان خارج از کشور و شخصیت‌های جنبش‌های اسلامی صورت گرفت. <ref>میناچی، ۱۳۸۴، ص71؛ ۱۲۶ -127</ref>

=== برنامه‌های آموزشی و پژوهشی ===
حسینیه ارشاد پیش از اعزام زائران، دوره‌های آموزشی رایگان شامل دو مقطع مقدماتی و تکمیلی در تهران برگزار می‌کرد<ref>شورای نویسندگان، ۱۳۸۳، ص۱۰۱، ۱۱۸</ref>. این جلسات با محوریت موضوعات متنوعی اداره می‌شد:
فلسفه و اسرار حج و مباحث اخلاقی که توسط مرتضی مطهری و محمدتقی فلسفی<ref>مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۷۸، ص۳۲۵؛ شورای نویسندگان، ۱۳۸۳، ص۱۵</ref> و جغرافیا و تاریخ شبه‌جزیره عربستان توسط علی غفوری تدریس می‌شد. در کنار آن، جزوات و رساله‌های راهنما در زمینه آداب، اخلاق و احکام حج تدوین و بین زائران توزیع می‌شد.<ref>شورای نویسندگان، ۱۳۸۳، ص۱۵</ref>.
=== فعالیت‌ها در موسم حج و حرمین شریفین===
کاروان حسینیه ارشاد با همراهی اندیشمندانی چون مرتضی مطهری، محمدتقی شریعتی، علی شریعتی، صدرالدین صدر بلاغی، سید غلامرضا سعیدی و عبدالله نورانی (به‌عنوان روحانی کاروان) اعزام می‌شد. (میناچی، ۱۳۸۴، ص۷۱، ۹۴).

برنامه‌های میدانی و فرهنگی حسینیه در مکه، مدینه، عرفات و منا عبارت بودند از:

* طرح «یک ماه پا به پای پیغمبر»: معرفی و بازدید میدانی از اماکن تاریخی اسلام، میقات‌ها و میدان‌های نبرد صدر اسلام همراه با ارائه تحلیل‌های تاریخی و نظامی<ref>شورای نویسندگان، ۱۳۸۳، ص۳۷۲؛ میناچی، ۱۳۸۴، ص۸۲، ۱۰۳–۱۰۴</ref>.
* سخنرانی‌ها و نشست‌های تحلیلی: تجهیز سالن‌ها و چادرها به ادوات صوتی در مدینه، مکه، عرفات و منا برای ارائه سلسله‌مباحثی نظیر «مدینه شهر هجرت»، «امت و امامت»، «اسلام احیاکننده دین ابراهیم» و «تحقیقی از مناسک حج»<ref>میناچی، ۱۳۸۴، ص۹۲، ۱۱۷</ref>. 
یادداشت‌ها و سخنرانی‌های علی شریعتی در این سفرها بعدها در آثاری چون حج، میعاد با ابراهیم و مناسک فکری حج منتشر شد (همان، ص۶۹–۷۲، ۸۲، ۱۰۲).
=== پشتیبانی از مسئله فلسطین===
بخش مهمی از تحرکات کاروان حسینیه ارشاد در مناسک حج، آگاهی‌بخشی درباره وضعیت جهان اسلام و جمع‌آوری کمک‌های مالی برای آوارگان و مبارزان فلسطینی بود.<ref>شورای نویسندگان، ۱۳۸۳، ص۱۲۵، ۱۳۸، ۱۸۲</ref>. این وجوه نقدی در ایام حج و به‌ویژه در صحرای عرفات گردآوری و از طریق کانال‌های مشخص در اختیار نمایندگان سازمان‌های امدادی و مبارزاتی فلسطین (نظیر هلال احمر فلسطین و الفتح) قرار می‌گرفت<ref>شورای نویسندگان، ۱۳۸۳، ص۱۲۷–۱۲۸، ۱۳۰، ۱۳۸</ref>. 
==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
{{برگرفتگی
 | پیش از لینک = 
 | منبع =مقاله «بررسی نقش حسینیه ارشاد در برگزاری حج در دوران پهلوی»
 | لینک =  http://miqat.hajj.ir/article_158067.html
 | توضیحات منبع = نوشته علی احمدی، فصلنامه میقات حج، شماره 117
}}
* روزنامه اطلاعات، 19/2/1351، شماره 2/ 19/ 13791
* شورای نویسندگان (1383)، حسینیه ارشاد به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات.
* مرکز اسناد انقلاب اسلامی (1378)، شریعتی به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
* مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات (1378ش)، یاران امام به روایت اسناد ساواک (کتاب نهم زبان گویای اسلام حجت‌الاسلام و المسلمین محمدتقی فلسفی)، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی.
* میناچی،‌ ناصر (1384ش)، تاریخچة حسینیة ارشاد (مجموعه مصاحبه‌ها، دفاعیات و خاطرات ناصر میناچی)، تهران، حسینیه ارشاد.