در حال ویرایش حسینیه ارشاد

'''حسینیه ارشاد''' مرکز آموزشی، تبلیغی و پژوهشی با رویکرد نواندیشی دینی بود که در دهه ۱۳۴۰ شمسی در تهران تأسیس شد و با فعالیت چهره‌هایی چون مرتضی مطهری و علی شریعتی شهرت یافت.

حسینیه ارشاد در موضوع [[حج]] نیز فعال بود. از فعالیت‌های این حسینیه، تشکیل کاروان‌های حج و اعزام حاجیان، آموزش حاجیان، برپایی سخنرانی‌ها در هنگام [[ایام الحج|موسم]]، معرفی امکان [[حرمین]] و جمع‌آوری کمک‌های نقدی برای فلسطین در ایام حج بود.
==معرفی حسینیه ارشاد==
حسینیه ارشاد مرکزی علمی، آموزشی، تبلیغی و پژوهشی با رویکرد نواندیشی دینی است که در اوایل دهه ۱۳۴۰ شمسی در تهران تأسیس شد و با حضور چهره‌هایی چون [[مرتضی مطهری]] و [[علی شریعتی]] به یکی از کانون‌های تأثیرگذار فکری و سیاسی [[دوره پهلوی]] بدل گردید.

حسینیه ارشاد توسط محمد همایون، ناصر میناچی و عبدالحسین علی‌آبادی بنیان نهاده شد و متشکل از گروه‌های علمیِ اسلام‌شناسی، تاریخ و علوم اجتماعی بود. برنامه‌های هر یک از این بخش‌ها برای آگاهی همگان در روزنامه منتشر می‌شد.<ref>روزنامه اطلاعات، ش ۱۳۷۹۱، ۱۹/۲/۱۳۵۱، ص ۱۷.</ref> فعالیت‌های فرهنگی و سیاسی حسینیه ارشاد منجر به تقابل آن با دستگاه امنیتی حکومت در سال‌های ۱۳۵۰ و ۱۳۵۱ گردید.<ref>شریعتی به روایت اسناد ساواک، ج ۲، ص ۱۱۱.</ref>

==حسینیه ارشاد و حج==

یکی از بخش‌های مستقل حسینیه، «بخش حج و شعائر اسلامی» بود. گردانندگان حسینیه از سال ۱۳۴۷ شمسی با اخذ مجوز از فرمانداری تهران و کمیسیون حج، اعزام کاروان‌های مستقل را آغاز کردند. گفته شده که این اقدام با هدف تحول در رویکرد سنتی زیارت، آموزش فلسفه و تحلیل مناسک حج، رهایی از کنترل و نظارت مأموران امنیتی در کاروان‌های عمومی حج و برقراری ارتباطات برون‌مرزی با دانشجویان خارج از کشور و شخصیت‌های جنبش‌های اسلامی صورت گرفت.<ref>تاریخچه حسینیه ارشاد، صص ۷۱، ۱۲۶-۱۲۷.</ref>

=== برنامه‌های آموزشی و پژوهشی ===

حسینیه ارشاد پیش از اعزام زائران، دوره‌های آموزشی رایگان شامل دو مقطع مقدماتی و تکمیلی در تهران برگزار می‌کرد.<ref>حسینیه ارشاد به روایت اسناد ساواک، صص ۱۰۱، ۱۱۸.</ref> این جلسات با محوریت موضوعات متنوعی اداره می‌شد: فلسفه و اسرار حج و مباحث اخلاقی که توسط مرتضی مطهری و محمدتقی فلسفی<ref>یاران امام به روایت اسناد ساواک (کتاب نهم)، ص ۳۲۵؛ حسینیه ارشاد به روایت اسناد ساواک، ص ۱۵.</ref> و جغرافیا و تاریخ شبه‌جزیره عربستان توسط علی غفوری بیان می‌شد. در کنار آن، جزوات و رساله‌های راهنما در زمینه آداب، اخلاق و احکام حج تدوین و بین زائران توزیع می‌شد.<ref>حسینیه ارشاد به روایت اسناد ساواک، ص ۱۵.</ref>

=== فعالیت‌ها در موسم حج و حرمین شریفین===

کاروان حسینیه ارشاد با همراهی اندیشمندانی چون مرتضی مطهری، محمدتقی شریعتی، علی شریعتی، صدرالدین صدر بلاغی، سید غلامرضا سعیدی و عبدالله نورانی (به‌عنوان روحانی کاروان) اعزام می‌شد.<ref>تاریخچه حسینیه ارشاد، صص ۷۱، ۹۴.</ref>

برنامه‌های میدانی و فرهنگی حسینیه در [[مکه]]، [[مدینه]]، [[عرفات]] و [[منا]] عبارت بودند از:

* طرح «یک ماه پا به پای پیغمبر»: معرفی و بازدید میدانی از اماکن تاریخی اسلام، میقات‌ها و میدان‌های نبرد صدر اسلام همراه با ارائه تحلیل‌های تاریخی و نظامی.<ref>حسینیه ارشاد به روایت اسناد ساواک، ص ۳۷۲؛ تاریخچه حسینیه ارشاد، صص ۸۲، ۱۰۳–۱۰۴.</ref>
* سخنرانی‌ها و نشست‌های تحلیلی: تجهیز سالن‌ها و چادرها به ادوات صوتی در مدینه، مکه، عرفات و منا برای ارائه سلسله‌مباحثی نظیر «مدینه شهر هجرت»، «امت و امامت»، «اسلام احیاکننده دین ابراهیم» و «تحقیقی از مناسک حج».<ref>تاریخچه حسینیه ارشاد، صص ۹۲، ۱۱۷.</ref> یادداشت‌ها و سخنرانی‌های علی شریعتی در این سفرها بعدها در آثاری چون حج، میعاد با ابراهیم و مناسک فکری حج منتشر شد.<ref>تاریخچه حسینیه ارشاد، صص ۶۹–۷۲، ۸۲، ۱۰۲.</ref>

=== پشتیبانی از مسئله فلسطین===

بخش مهمی از تحرکات کاروان حسینیه ارشاد در [[مناسک حج]]، آگاهی‌بخشی درباره وضعیت جهان اسلام و جمع‌آوری کمک‌های مالی برای آوارگان و مبارزان فلسطینی بود.<ref>حسینیه ارشاد به روایت اسناد ساواک، صص ۱۲۵، ۱۳۸، ۱۸۲.</ref> این وجوه نقدی در ایام حج و به‌ویژه در صحرای عرفات گردآوری و از طریق کانال‌های مشخص در اختیار نمایندگان سازمان‌های امدادی و مبارزاتی فلسطین (نظیر هلال احمر فلسطین و الفتح) قرار می‌گرفت.<ref>حسینیه ارشاد به روایت اسناد ساواک، صص ۱۲۷–۱۲۸، ۱۳۰، ۱۳۸.</ref>

==پانویس==

{{پانویس}}

==منابع==

{{برگرفتگی

| پیش از لینک =

| منبع =مقاله «بررسی نقش حسینیه ارشاد در برگزاری حج در دوران پهلوی»

| لینک = http://miqat.hajj.ir/article_158067.html

| توضیحات منبع = نوشته رضا رمضانی و علی احمدی، فصلنامه میقات حج، شماره ۱۱۷

}}

* تاریخچة حسینیه ارشاد (مجموعه مصاحبه‌ها، دفاعیات و خاطرات ناصر میناچی)، ناصر میناچی، تهران: حسینیه ارشاد، ۱۳۸۴ش.
* حسینیه ارشاد به روایت اسناد ساواک، شورای نویسندگان، تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۸۳ش.
* روزنامه اطلاعات، مورخ ۱۹/۲/۱۳۵۱، شماره ۱۳۷۹۱.
* شریعتی به روایت اسناد ساواک، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۷۸ش.
* یاران امام به روایت اسناد ساواک (کتاب نهم: زبان گویای اسلام حجت‌الاسلام والمسلمین محمدتقی فلسفی)، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی، ۱۳۷۸ش.