حضرت فاطمه زهرا(س): تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۱۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[رده:مقالههای در حال ویرایش]] | |||
{{جعبه اطلاعات اشخاص | {{جعبه اطلاعات اشخاص | ||
|عنوان = | |عنوان = | ||
|تصویر = | |تصویر = خانه فاطمه۲.jpg | ||
|عرض تصویر = | |عرض تصویر = | ||
|توضیح تصویر = | |توضیح تصویر = محدوده [[خانه فاطمه(س)|خانه فاطمه(س)]] در [[مسجدالنبی]] | ||
|نام کامل = حضرت فاطمه زهرا(س) | |نام کامل = حضرت فاطمه زهرا(س) | ||
|کنیه = | |کنیه = | ||
| خط ۲۹: | خط ۳۰: | ||
|نحوه اسلام آوردن = | |نحوه اسلام آوردن = | ||
|حضور در جنگها = | |حضور در جنگها = | ||
|هجرت به = | |هجرت به = مدینه | ||
|دلیل شهرت = | |دلیل شهرت = دختر پیامبر اسلام(ص) | ||
|نقشهای برجسته = | |نقشهای برجسته = مادر امامان(ع) | ||
|دیگر فعالیتها = | |دیگر فعالیتها = | ||
| خط ۶۵: | خط ۶۶: | ||
'''حضرت فاطمه زهرا(س)''' دختر [[حضرت محمد (ص)|پیامبر اسلام(ص)]] و همسر [[امام علی(ع)]]، در اعتقاد شیعیان دارای مقامی والا و جزء [[چهارده معصوم]] است. [[امام حسن(ع)]] و [[امام حسین(ع)]] فرزندان او هستند. روایات زیادی از فضائل و سیره عبادی او نقل شده است. | '''حضرت فاطمه زهرا(س)''' دختر [[حضرت محمد (ص)|پیامبر اسلام(ص)]] و همسر [[امام علی(ع)]]، در اعتقاد شیعیان دارای مقامی والا و جزء [[چهارده معصوم]] است. [[امام حسن(ع)]] و [[امام حسین(ع)]] فرزندان او هستند. روایات زیادی از فضائل و سیره عبادی او نقل شده است. | ||
مکانهایی در [[مدینه]] به حضرت زهرا(س) منسوب است؛ از جمله: [[خانه فاطمه(س)|خانه او]] که با امام علی(ع) در آن زندگی میکرد، [[بیتالاحزان]]، [[مولد فاطمه(س)|محل تولد حضرت فاطمه]] و محراب فاطمه در [[مسجد النبی]]. | مکانهایی در [[مدینه]] به حضرت زهرا(س) منسوب است؛ از جمله: [[خانه فاطمه(س)|خانه او]] که با امام علی(ع) در آن زندگی میکرد، [[بیتالاحزان]]، [[مولد فاطمه(س)|محل تولد حضرت فاطمه]] و [[محراب فاطمه]] در [[مسجد النبی]]. | ||
مکان دفن حضرت زهرا(س) به طور قطعی روشن نیست. مورخان، خانه او و [[بقیع|قبرستان بقیع]] را از مکانهای احتمالی محل دفنش بیان کردهاند. | مکان دفن حضرت زهرا(س) به طور قطعی روشن نیست. مورخان، خانه او و [[بقیع|قبرستان بقیع]] را از مکانهای احتمالی محل دفنش بیان کردهاند. | ||
==معرفی و جایگاه== | ==معرفی و جایگاه== | ||
حضرت فاطمه(س) دختر [[حضرت محمد (ص)|پیامبر اسلام(ص)]] و [[حضرت خدیجه (س)|خدیجه کبری(س)]]<ref>سیرة النبویه، ج۱، ص۱۹۰.</ref> و همسر [[امام علی(ع)]] بود.<ref>المناقب، ص۳۳۶.</ref> قول مشهور در میان [[شیعه|شیعیان]] این است که وی در ۲۰ جمادیالثانی سال ۵ بعثت در [[مکه]] به دنیا آمد.<ref>مصباح المتهجد، ص۷۹۳؛ طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۲۹۰</ref> [[امام حسن مجتبی(ع)|امام حسن(ع)]]، [[امام حسین (ع)|امام حسین(ع)]]، [[حضرت زینب(س)|زینب(س)]] و [[ام کلثوم|امکلثوم]] از فرزندان او هستند.<ref>الإرشاد، ج۱، ص۳۵۵.</ref> درگذشت حضرت زهرا(س) در سال یازدهم هجرت واقع شد.<ref>اعلام الوری، ج۱، ص۳۰۰.</ref> | حضرت فاطمه(س) دختر [[حضرت محمد (ص)|پیامبر اسلام(ص)]] و [[حضرت خدیجه (س)|خدیجه کبری(س)]]<ref>سیرة النبویه، ج۱، ص۱۹۰.</ref> و همسر [[امام علی(ع)]] بود.<ref>المناقب، ص۳۳۶.</ref> قول مشهور در میان [[شیعه|شیعیان]] این است که وی در ۲۰ جمادیالثانی سال ۵ بعثت در [[مکه]] به دنیا آمد.<ref>مصباح المتهجد، ص۷۹۳؛ طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۲۹۰</ref> [[امام حسن مجتبی(ع)|امام حسن(ع)]]، [[امام حسین (ع)|امام حسین(ع)]]، [[حضرت زینب(س)|زینب(س)]] و [[ام کلثوم|امکلثوم]] از فرزندان او هستند.<ref>الإرشاد، ج۱، ص۳۵۵.</ref> حضرت فاطمه(س)، چند روز پس از هجرت پیامبر به مدینه، بههمراه [[فاطمه بنت اسد]]، در کاروانی بهسرپرستی امام علی(ع) از مکه به مدینه هجرت کرد و به پدرش پیوست.<ref>فاطمه الزهراء من المهد الی اللحد، ص۱۱۳.</ref> درگذشت حضرت زهرا(س) در سال یازدهم هجرت واقع شد.<ref>اعلام الوری، ج۱، ص۳۰۰.</ref> | ||
در اعتقاد شیعیان حضرت فاطمه(س) از چهارده معصوم شمرده میشود که دارای مقام عصمت است.<ref>الفصول المختاره، ص۸۸؛ الشافی فی الامامة، ج۴، ص۹۵ | در اعتقاد شیعیان حضرت فاطمه(س) از چهارده معصوم شمرده میشود که دارای مقام عصمت است.<ref>الفصول المختاره، ص۸۸؛ الشافی فی الامامة، ج۴، ص۹۵.</ref> در روایاتی از علاقه زیاد حضرت زهرا(س) به عبادت،<ref>طوسی، الأمالی، ص۵۲۸.</ref> نماز، روزهداری<ref>علل الشرایع، ج۱، ص۱۸۲.</ref> و شب زندهداری سخن گفته شده است.<ref>مناقب آلابیطالب، ج۳، ص۱۱۹.</ref> همچنین گزارش شده حضرت زهرا(س) در [[حجة الوداع]] حضور داشته است.<ref>دلائل النبوه، ج۵، ص۴۳۵.</ref> | ||
حضرت | [[حضرت محمد (ص)|حضرت محمد(ص)]] در روایتی فاطمه را «پاره تن خود» معرفی کرده و خوشحالی او را خوشحالی خود و آزردن او را آزردن خود دانسته است.<ref>مفید، الامالی، ۱۴۱۴ق، ص۲۶۰.</ref> روایات زیادی از پیامبر(ص) و [[اهلبیت(ع)]] درباره فضائل اخلاقی و جایگاه حضرت زهرا(س) نقل شده است.<ref>نگاه کنید به: علل الشرایع، ج۲، ص۱۸۲؛ دلائل الامامة، ص۸۱؛ الخصال، ج۱، ص۶۵.</ref> | ||
== مولد فاطمه(س) == | == مکانهای منسوب به حضرت فاطمه(س) == | ||
=== مولد فاطمه(س) === | |||
{{اصلی|مولد فاطمه(س)}} | {{اصلی|مولد فاطمه(س)}} | ||
محل تولد حضرت زهرا(س)، در [[خانه حضرت خدیجه(س)]] در [[مکه]] بود. این مکان اتاقی از خانه [[حضرت خدیجه (س)|حضرت خدیجه]] بود که گنبدی بالای آن ساخته بودند و محل زیارت بود.<ref>رحله ابن جبیر، ص۸۱</ref> این مکان امروزه از میان رفته و در محدوده [[مسجد الحرام|مسجدالحرام]] قرار گرفته است. | محل تولد حضرت زهرا(س)، در [[خانه حضرت خدیجه(س)]] در [[مکه]] بود. این مکان اتاقی از خانه [[حضرت خدیجه (س)|حضرت خدیجه]] بود که گنبدی بالای آن ساخته بودند و محل زیارت بود.<ref>رحله ابن جبیر، ص۸۱</ref> این مکان امروزه از میان رفته و در محدوده [[مسجد الحرام|مسجدالحرام]] قرار گرفته است. | ||
== فدک == | === فدک === | ||
{{اصلی|فدک}} | {{اصلی|فدک}} | ||
فدک باغی بود که در [[غزوه خیبر]] بدون درگیری و جنگ به دست مسلمانان افتاد<ref>امتاع الاسماع، ج۱، ص۳۲۵.</ref> و [[پیامبر(ص)]] بر پایه آیه فیء (آیه ۷ سوره حشر) آن را به حضرت زهرا بخشید.<ref>مفاتیح الغیب، ج۲۹، ص۵۰۶؛ المیزان، ج۱۹، ص۲۰۳.</ref> پس از رحلت پیامبر، درباره ملکیت فدک نزاع رخ داد و [[ابوبکر بن ابیقحافه|ابوبکر]] آن را به نفع خلافت مصادره کرد و حضرت فاطمه نیز خطبه فدکیه را در دفاع از مالکیت خود بر | فدک باغی بود که در [[غزوه خیبر]] بدون درگیری و جنگ به دست مسلمانان افتاد<ref>امتاع الاسماع، ج۱، ص۳۲۵.</ref> و [[پیامبر(ص)]] بر پایه آیه فیء (آیه ۷ سوره حشر) آن را به حضرت زهرا بخشید.<ref>مفاتیح الغیب، ج۲۹، ص۵۰۶؛ المیزان، ج۱۹، ص۲۰۳.</ref> پس از رحلت پیامبر، درباره ملکیت فدک نزاع رخ داد و [[ابوبکر بن ابیقحافه|ابوبکر]] آن را به نفع خلافت مصادره کرد و حضرت فاطمه نیز خطبه فدکیه را در دفاع از مالکیت خود بر آن، بر این اساس که فدک هدیه است نه ارث، ایراد کرد.<ref>السقیفة و فدک، ص۱۰۹.</ref> همچنین حضرت زهرا(س) در این خطبه به دفاع از حق حضرت علی(ع) درباره خلافت پرداخت و مسلمانان را بهخاطر سکوت در مقابل ستم به اهلبیت(ع) سرزنش کرد.<ref>زندگانی فاطمه زهرا علیهاالسلام، ص۱۲۶-۱۳۵.</ref> | ||
فدک دهکدهای حاصلخیز در نزدیکی [[خیبر]] و به فاصله ۲۰۰ کیلومتری [[مدینه]] بود<ref>معجم البلدان، ج۴، ص۲۳۸.</ref> که یهودیان در آن زندگی میکردند.<ref>معجم معالم الحجاز، ج۲، ص۲۰۶ و ۲۰۵ و ج۷، ص۲۳</ref> | فدک دهکدهای حاصلخیز در نزدیکی [[خیبر]] و به فاصله ۲۰۰ کیلومتری [[مدینه]] بود<ref>معجم البلدان، ج۴، ص۲۳۸.</ref> که یهودیان در آن زندگی میکردند.<ref>معجم معالم الحجاز، ج۲، ص۲۰۶ و ۲۰۵ و ج۷، ص۲۳</ref> | ||
=== خانه فاطمه(س) === | |||
{{اصلی|خانه فاطمه(س)}} | |||
خانه یا حجره فاطمه، خانهای که حضرت فاطمه پس از ازدواج با [[امام علی(ع)]] در آن زندگی میکرد و کنار [[مسجد النبی|مسجدالنبی]] و نیز کنار [[حجره رسولالله|خانه پیامبر و عایشه]] قرار داشت.<ref>تاریخ مکة المشرفة، ص۲۷۰.</ref> این خانه امروزه از بین رفته و موقعیت کنونی آن داخل مسجدالنبی و درون محدوده [[حجره پیامبر|حجره]] و [[قبر پیامبر|مرقد پیامبر(ص)]] قرار گرفته است.<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۲۰۳ تا ص۲۱۰.</ref> | |||
=== محراب فاطمه === | |||
مسجدالنبی [[محرابهای مسجدالنبی|محرابهای متعددی]] دارد که یکی از آنها به نام [[محراب بیت فاطمه]] است. محراب فاطمه سمت جنوبی [[محراب تهجد]]، داخل [[حجره رسولالله|حجره شریفه]] قرار دارد.<ref>عمارة و توسعه المسجد النبوی، ص۶۱.</ref> | |||
=== مسجد فاطمه زهرا (س) === | |||
{{اصلی|مسجد فاطمه زهرا (س)}} | |||
مسجد فاطمه زهرا(س) از [[مسجدهای مدینه]] است که بعد از قرن 14 هجری در جنوبیترین محدوده [[مساجد خندق|مساجد فتح]] ساخته شده و در نزدیکی غرب [[مسجد امام علی در خندق|مسجد حضرت علی]] قرار دارد. نام دیگر این مسجد را مسجد سعد بن معاذ ذکر کردهاند.<ref>معالم المدینه المنوره بین المعماره و التاریخ، جزء الرابع، مجلد رابع، ص۱۸۰.</ref> | |||
=== بیتالاحزان === | |||
{{اصلی|بیتالاحزان}} | |||
گفته شده بیتالاحزان مکان گریه و سوگواری حضرت زهرا(س) پس از رحلت [[حضرت محمد (ص)|پیامبر(ص)]] در [[بقیع]] بود.<ref>جواهر التاریخ، ج۱، ص۱۳۴.</ref> امروزه هیچ نشانی از آن در قبرستان بقیع باقی نمانده است. | |||
== محل دفن == | == محل دفن == | ||
{{اصلی|محل دفن حضرت زهرا(س)}} | {{اصلی|محل دفن حضرت زهرا(س)}} | ||
حضرت زهرا(س) چندین ماه پس از رحلت پیامبر(ص) درگذشت. به اعتقاد شیعیان، حضرت زهرا در جریان حمله به خانه برای فراخواندن [[امام علی(ع)]] برای بیعت با [[ابوبکر بن ابیقحافه|ابوبکر]]، بیمار و مجروح شد و به همین سبب، به شهادت رسید.<ref>الکافی، ج۱، ص۴۵۸.</ref> | حضرت زهرا(س) چندین ماه پس از رحلت پیامبر(ص) درگذشت. به اعتقاد شیعیان، حضرت زهرا در جریان حمله به خانه برای فراخواندن [[امام علی(ع)]] برای بیعت با [[ابوبکر بن ابیقحافه|ابوبکر]]، بیمار و مجروح شد و به همین سبب، به شهادت رسید.<ref>الکافی، ج۱، ص۴۵۸.</ref> در برخی منابع اهلسنت تهدید عمر بن خطاب به آتش زدن خانه حضرت زهرا(س) آمده است.<ref>تاريخ طبری، ج۲، ص۴۴۳.</ref> | ||
محققان تاریخ اسلام گفتهاند محل دقيق قبر حضرت فاطمه روشن نیست.<ref>آثار اسلامی مکّه و مدینه، ج۱، ص۳۳۹؛ مأساة الزهرا(س)، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۲۵۲ و ۲۵۳.</ref> برخی منابع گفتهاند مکان دفن حضرت زهرا در بقیع است<ref>کشف الغمه، ج۱، ص۵۰۱.</ref> و برخی معتقدند او در خانه خود دفن شد.<ref>الموسوعة الکبری عن فاطمة الزهراء، ج۱۶، ص۱۱۳؛ تاريخ المدينة المنورة، ج۱، ص۱۰۴ و ص۱۱۰. </ref> در احاديث امامان شيعه بيشتر محل دفن، خانه خود حضرت معرفی شده است.<ref>تاريخ المدينة المنورة، ج۱، ص۱۰۷؛ مصباح المتهجد، ج۲، ص۷۱۱.</ref> | محققان تاریخ اسلام گفتهاند محل دقيق قبر حضرت فاطمه روشن نیست.<ref>آثار اسلامی مکّه و مدینه، ج۱، ص۳۳۹؛ مأساة الزهرا(س)، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۲۵۲ و ۲۵۳.</ref> برخی منابع گفتهاند مکان دفن حضرت زهرا در بقیع است<ref>کشف الغمه، ج۱، ص۵۰۱.</ref> و برخی معتقدند او در خانه خود دفن شد.<ref>الموسوعة الکبری عن فاطمة الزهراء، ج۱۶، ص۱۱۳؛ تاريخ المدينة المنورة، ج۱، ص۱۰۴ و ص۱۱۰. </ref> در احاديث امامان شيعه بيشتر محل دفن، خانه خود حضرت معرفی شده است.<ref>تاريخ المدينة المنورة، ج۱، ص۱۰۷؛ مصباح المتهجد، ج۲، ص۷۱۱.</ref> | ||
| خط ۹۵: | خط ۱۱۳: | ||
{{اصلی|زیارت حضرت فاطمه(س)}} | {{اصلی|زیارت حضرت فاطمه(س)}} | ||
زیارت حضرت فاطمه(س) عملی است که با خواندن [[زیارتنامه]] در مکان قبر آن حضرت یا از راه دور انجام میشود. روایاتی در ثواب و فضیلت زیارت حضرت زهرا(س) در منابع روایی نقل شده است؛ از جمله از پیامبر(ص) نقل شده که هر کس بر فاطمه (س) صلوات بفرستد در بهشت به من ملحق خواهد شد.<ref>بحارالانوار، ج۴۱، ص۶۵.</ref> | زیارت حضرت فاطمه(س) عملی است که با خواندن [[زیارتنامه]] در مکان قبر آن حضرت یا از راه دور انجام میشود. روایاتی در ثواب و فضیلت زیارت حضرت زهرا(س) در منابع روایی نقل شده است؛ از جمله از پیامبر(ص) نقل شده که هر کس بر فاطمه (س) صلوات بفرستد در بهشت به من ملحق خواهد شد.<ref>بحارالانوار، ج۴۱، ص۶۵.</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۱۲۴: | خط ۱۲۷: | ||
* '''بحارالانوار'''، مجلسی، محمدباقر، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، 1421ق. | * '''بحارالانوار'''، مجلسی، محمدباقر، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، 1421ق. | ||
* '''بحارالانوار'''، مجلسی، محمدباقر، بیروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۴ق. | * '''بحارالانوار'''، مجلسی، محمدباقر، بیروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۴ق. | ||
* '''تاريخ طبری'''، طبری، ابن جرير، بیروت، مؤسسة الاعلمي للمطبوعات، بیتا. | |||
* '''تاريخ مکة المشرفة و المسجدالحرام و المدينة الشريفة و القبر الشريف،''' محمد بن احمد ابن الضياء، تحقيق العدوي، مکه، مکتبة التجارية مصطفي احمد الباز، 1416ق. | * '''تاريخ مکة المشرفة و المسجدالحرام و المدينة الشريفة و القبر الشريف،''' محمد بن احمد ابن الضياء، تحقيق العدوي، مکه، مکتبة التجارية مصطفي احمد الباز، 1416ق. | ||
* '''تاريخ المدينة المنورة'''، ابو زيد عمر بن شبه، قم، دار الفكر، 1368 ش. | * '''تاريخ المدينة المنورة'''، ابو زيد عمر بن شبه، قم، دار الفكر، 1368 ش. | ||
| خط ۱۳۰: | خط ۱۳۴: | ||
* '''الخصال'''، صدوق، محمد بن علی بن بابویه، تحقیق علیاکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین، چاپ اول، ۱۳۶۲ش. | * '''الخصال'''، صدوق، محمد بن علی بن بابویه، تحقیق علیاکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین، چاپ اول، ۱۳۶۲ش. | ||
* '''دلائل الامامة'''، طبری امامی، محمدبن جریر، قم، مؤسسة البعثة، ۱۴۱۳ق. | * '''دلائل الامامة'''، طبری امامی، محمدبن جریر، قم، مؤسسة البعثة، ۱۴۱۳ق. | ||
* '''دلائل النبوة و معرفة أحوال صاحب الشریعة'''، بیهقی، احمد بن حسین، تحقیق عبدالمعطی قلعجی، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۰۵ق. | |||
* '''رحلة ابن جبیر'''، محمد بن احمد بن جبیر، بیروت، دار و مکتبة الهلال، بیتا. | * '''رحلة ابن جبیر'''، محمد بن احمد بن جبیر، بیروت، دار و مکتبة الهلال، بیتا. | ||
* '''زندگانی فاطمه زهرا علیهاالسلام'''، شهیدی، سید جعفر، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۶۲ش. | |||
* '''السقیفة و فدک'''، جوهری بصری، احمدبن عبدالعزیز، تحقیق محمدهادی امینی، بیروت، شرکة الکتبی، ۱۴۱۳ق. | * '''السقیفة و فدک'''، جوهری بصری، احمدبن عبدالعزیز، تحقیق محمدهادی امینی، بیروت، شرکة الکتبی، ۱۴۱۳ق. | ||
* '''سیرة النبویه'''، ابنهشام، ابومحمد عبدالملک بن هشام حمیری، تحقیق مصطفی السقا، ابراهیم الابیاری، عبدالحفیظ الشبلی، بیروت، دارالمعرفه. | * '''سیرة النبویه'''، ابنهشام، ابومحمد عبدالملک بن هشام حمیری، تحقیق مصطفی السقا، ابراهیم الابیاری، عبدالحفیظ الشبلی، بیروت، دارالمعرفه. | ||
| خط ۱۳۶: | خط ۱۴۲: | ||
* '''علل الشرایع'''، صدوق، محمدبن علی بنبابویه، تحقیق سیدمحمدصادق بحرالعلوم، النجف الاشرف، المکتبة الحیدریة، ۱۳۸۵ق. | * '''علل الشرایع'''، صدوق، محمدبن علی بنبابویه، تحقیق سیدمحمدصادق بحرالعلوم، النجف الاشرف، المکتبة الحیدریة، ۱۳۸۵ق. | ||
* '''عمارة و توسعة المسجد النبوی الشریف عبر التاریخ'''، ناجی محمد حسن عبدالقادر الانصاری، نادی المدینه المنوره الادبی، ۱۹۹۶م. | * '''عمارة و توسعة المسجد النبوی الشریف عبر التاریخ'''، ناجی محمد حسن عبدالقادر الانصاری، نادی المدینه المنوره الادبی، ۱۹۹۶م. | ||
* '''فاطمه الزهراء من المهد الی اللحد'''، قزوینی، محمدکاظم، بینا، ۱۴۱۴ق. | |||
* '''الفصول المختاره'''، مفید، محمد بن محمد بن نعمان، قم، کنگره جهانی شیخ مفید، چاپ اول، ۱۴۱۳ق. | * '''الفصول المختاره'''، مفید، محمد بن محمد بن نعمان، قم، کنگره جهانی شیخ مفید، چاپ اول، ۱۴۱۳ق. | ||
* '''الکافی'''، کلینی، محمد بن یعقوب، تصحیح علیاکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیة، ۱۴۰۷ق. | * '''الکافی'''، کلینی، محمد بن یعقوب، تصحیح علیاکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیة، ۱۴۰۷ق. | ||
| خط ۱۵۰: | خط ۱۵۷: | ||
* '''المیزان فی تفسیر القرآن'''، طباطبایی، سید محمدحسین، قم، انتشارات جامعه مدرسین، ۱۴۱۷ق. | * '''المیزان فی تفسیر القرآن'''، طباطبایی، سید محمدحسین، قم، انتشارات جامعه مدرسین، ۱۴۱۷ق. | ||
{{پایان}} | {{پایان}} | ||
[[رده:معصومان]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۳ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۱۰
 محدوده خانه فاطمه(س) در مسجدالنبی | |
| مشخصات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | حضرت فاطمه زهرا(س) |
| لقب | زهرا. کوثر. صدیقه |
| زادروز | سال ۵ بعثت (قول مشهور شیعه) |
| همسر | امام علی(ع) |
| فرزندان | امام حسن(ع). امام حسین(ع) |
| تاریخ درگذشت | سال ۱۱ هجری |
| محل درگذشت | مدینه |
| آرامگاه | نامعلوم |
| مشخصات دینی | |
| هجرت به | مدینه |
| دلیل شهرت | دختر پیامبر اسلام(ص) |
| نقشهای برجسته | مادر امامان(ع) |
حضرت فاطمه زهرا(س) دختر پیامبر اسلام(ص) و همسر امام علی(ع)، در اعتقاد شیعیان دارای مقامی والا و جزء چهارده معصوم است. امام حسن(ع) و امام حسین(ع) فرزندان او هستند. روایات زیادی از فضائل و سیره عبادی او نقل شده است.
مکانهایی در مدینه به حضرت زهرا(س) منسوب است؛ از جمله: خانه او که با امام علی(ع) در آن زندگی میکرد، بیتالاحزان، محل تولد حضرت فاطمه و محراب فاطمه در مسجد النبی.
مکان دفن حضرت زهرا(س) به طور قطعی روشن نیست. مورخان، خانه او و قبرستان بقیع را از مکانهای احتمالی محل دفنش بیان کردهاند.
معرفی و جایگاه[ویرایش | ویرایش مبدأ]
حضرت فاطمه(س) دختر پیامبر اسلام(ص) و خدیجه کبری(س)[۱] و همسر امام علی(ع) بود.[۲] قول مشهور در میان شیعیان این است که وی در ۲۰ جمادیالثانی سال ۵ بعثت در مکه به دنیا آمد.[۳] امام حسن(ع)، امام حسین(ع)، زینب(س) و امکلثوم از فرزندان او هستند.[۴] حضرت فاطمه(س)، چند روز پس از هجرت پیامبر به مدینه، بههمراه فاطمه بنت اسد، در کاروانی بهسرپرستی امام علی(ع) از مکه به مدینه هجرت کرد و به پدرش پیوست.[۵] درگذشت حضرت زهرا(س) در سال یازدهم هجرت واقع شد.[۶]
در اعتقاد شیعیان حضرت فاطمه(س) از چهارده معصوم شمرده میشود که دارای مقام عصمت است.[۷] در روایاتی از علاقه زیاد حضرت زهرا(س) به عبادت،[۸] نماز، روزهداری[۹] و شب زندهداری سخن گفته شده است.[۱۰] همچنین گزارش شده حضرت زهرا(س) در حجة الوداع حضور داشته است.[۱۱]
حضرت محمد(ص) در روایتی فاطمه را «پاره تن خود» معرفی کرده و خوشحالی او را خوشحالی خود و آزردن او را آزردن خود دانسته است.[۱۲] روایات زیادی از پیامبر(ص) و اهلبیت(ع) درباره فضائل اخلاقی و جایگاه حضرت زهرا(س) نقل شده است.[۱۳]
مکانهای منسوب به حضرت فاطمه(س)[ویرایش | ویرایش مبدأ]
مولد فاطمه(س)[ویرایش | ویرایش مبدأ]
محل تولد حضرت زهرا(س)، در خانه حضرت خدیجه(س) در مکه بود. این مکان اتاقی از خانه حضرت خدیجه بود که گنبدی بالای آن ساخته بودند و محل زیارت بود.[۱۴] این مکان امروزه از میان رفته و در محدوده مسجدالحرام قرار گرفته است.
فدک[ویرایش | ویرایش مبدأ]
فدک باغی بود که در غزوه خیبر بدون درگیری و جنگ به دست مسلمانان افتاد[۱۵] و پیامبر(ص) بر پایه آیه فیء (آیه ۷ سوره حشر) آن را به حضرت زهرا بخشید.[۱۶] پس از رحلت پیامبر، درباره ملکیت فدک نزاع رخ داد و ابوبکر آن را به نفع خلافت مصادره کرد و حضرت فاطمه نیز خطبه فدکیه را در دفاع از مالکیت خود بر آن، بر این اساس که فدک هدیه است نه ارث، ایراد کرد.[۱۷] همچنین حضرت زهرا(س) در این خطبه به دفاع از حق حضرت علی(ع) درباره خلافت پرداخت و مسلمانان را بهخاطر سکوت در مقابل ستم به اهلبیت(ع) سرزنش کرد.[۱۸]
فدک دهکدهای حاصلخیز در نزدیکی خیبر و به فاصله ۲۰۰ کیلومتری مدینه بود[۱۹] که یهودیان در آن زندگی میکردند.[۲۰]
خانه فاطمه(س)[ویرایش | ویرایش مبدأ]
خانه یا حجره فاطمه، خانهای که حضرت فاطمه پس از ازدواج با امام علی(ع) در آن زندگی میکرد و کنار مسجدالنبی و نیز کنار خانه پیامبر و عایشه قرار داشت.[۲۱] این خانه امروزه از بین رفته و موقعیت کنونی آن داخل مسجدالنبی و درون محدوده حجره و مرقد پیامبر(ص) قرار گرفته است.[۲۲]
محراب فاطمه[ویرایش | ویرایش مبدأ]
مسجدالنبی محرابهای متعددی دارد که یکی از آنها به نام محراب بیت فاطمه است. محراب فاطمه سمت جنوبی محراب تهجد، داخل حجره شریفه قرار دارد.[۲۳]
مسجد فاطمه زهرا (س)[ویرایش | ویرایش مبدأ]
مسجد فاطمه زهرا(س) از مسجدهای مدینه است که بعد از قرن 14 هجری در جنوبیترین محدوده مساجد فتح ساخته شده و در نزدیکی غرب مسجد حضرت علی قرار دارد. نام دیگر این مسجد را مسجد سعد بن معاذ ذکر کردهاند.[۲۴]
بیتالاحزان[ویرایش | ویرایش مبدأ]
گفته شده بیتالاحزان مکان گریه و سوگواری حضرت زهرا(س) پس از رحلت پیامبر(ص) در بقیع بود.[۲۵] امروزه هیچ نشانی از آن در قبرستان بقیع باقی نمانده است.
محل دفن[ویرایش | ویرایش مبدأ]
حضرت زهرا(س) چندین ماه پس از رحلت پیامبر(ص) درگذشت. به اعتقاد شیعیان، حضرت زهرا در جریان حمله به خانه برای فراخواندن امام علی(ع) برای بیعت با ابوبکر، بیمار و مجروح شد و به همین سبب، به شهادت رسید.[۲۶] در برخی منابع اهلسنت تهدید عمر بن خطاب به آتش زدن خانه حضرت زهرا(س) آمده است.[۲۷]
محققان تاریخ اسلام گفتهاند محل دقيق قبر حضرت فاطمه روشن نیست.[۲۸] برخی منابع گفتهاند مکان دفن حضرت زهرا در بقیع است[۲۹] و برخی معتقدند او در خانه خود دفن شد.[۳۰] در احاديث امامان شيعه بيشتر محل دفن، خانه خود حضرت معرفی شده است.[۳۱]
زیارت حضرت فاطمه(س)[ویرایش | ویرایش مبدأ]
زیارت حضرت فاطمه(س) عملی است که با خواندن زیارتنامه در مکان قبر آن حضرت یا از راه دور انجام میشود. روایاتی در ثواب و فضیلت زیارت حضرت زهرا(س) در منابع روایی نقل شده است؛ از جمله از پیامبر(ص) نقل شده که هر کس بر فاطمه (س) صلوات بفرستد در بهشت به من ملحق خواهد شد.[۳۲]
پانویس[ویرایش | ویرایش مبدأ]
- ↑ سیرة النبویه، ج۱، ص۱۹۰.
- ↑ المناقب، ص۳۳۶.
- ↑ مصباح المتهجد، ص۷۹۳؛ طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۲۹۰
- ↑ الإرشاد، ج۱، ص۳۵۵.
- ↑ فاطمه الزهراء من المهد الی اللحد، ص۱۱۳.
- ↑ اعلام الوری، ج۱، ص۳۰۰.
- ↑ الفصول المختاره، ص۸۸؛ الشافی فی الامامة، ج۴، ص۹۵.
- ↑ طوسی، الأمالی، ص۵۲۸.
- ↑ علل الشرایع، ج۱، ص۱۸۲.
- ↑ مناقب آلابیطالب، ج۳، ص۱۱۹.
- ↑ دلائل النبوه، ج۵، ص۴۳۵.
- ↑ مفید، الامالی، ۱۴۱۴ق، ص۲۶۰.
- ↑ نگاه کنید به: علل الشرایع، ج۲، ص۱۸۲؛ دلائل الامامة، ص۸۱؛ الخصال، ج۱، ص۶۵.
- ↑ رحله ابن جبیر، ص۸۱
- ↑ امتاع الاسماع، ج۱، ص۳۲۵.
- ↑ مفاتیح الغیب، ج۲۹، ص۵۰۶؛ المیزان، ج۱۹، ص۲۰۳.
- ↑ السقیفة و فدک، ص۱۰۹.
- ↑ زندگانی فاطمه زهرا علیهاالسلام، ص۱۲۶-۱۳۵.
- ↑ معجم البلدان، ج۴، ص۲۳۸.
- ↑ معجم معالم الحجاز، ج۲، ص۲۰۶ و ۲۰۵ و ج۷، ص۲۳
- ↑ تاریخ مکة المشرفة، ص۲۷۰.
- ↑ تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۲۰۳ تا ص۲۱۰.
- ↑ عمارة و توسعه المسجد النبوی، ص۶۱.
- ↑ معالم المدینه المنوره بین المعماره و التاریخ، جزء الرابع، مجلد رابع، ص۱۸۰.
- ↑ جواهر التاریخ، ج۱، ص۱۳۴.
- ↑ الکافی، ج۱، ص۴۵۸.
- ↑ تاريخ طبری، ج۲، ص۴۴۳.
- ↑ آثار اسلامی مکّه و مدینه، ج۱، ص۳۳۹؛ مأساة الزهرا(س)، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۲۵۲ و ۲۵۳.
- ↑ کشف الغمه، ج۱، ص۵۰۱.
- ↑ الموسوعة الکبری عن فاطمة الزهراء، ج۱۶، ص۱۱۳؛ تاريخ المدينة المنورة، ج۱، ص۱۰۴ و ص۱۱۰.
- ↑ تاريخ المدينة المنورة، ج۱، ص۱۰۷؛ مصباح المتهجد، ج۲، ص۷۱۱.
- ↑ بحارالانوار، ج۴۱، ص۶۵.
منابع[ویرایش | ویرایش مبدأ]
- آثار اسلامی مکّه و مدینه، جعفریان، رسول، تهران، مشعر، ۱۳۸۲ش.
- الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، مفید، محمدبن محمد، قم، کنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ق.
- اعلام الوری، طبرسی، فضل بن حسن، قم، مؤسسة آلالبیت لاحیاء التراث، ۱۴۱۷ق.
- الامالی، طوسی، محمدبن حسن، تحقیق مؤسسة البعثة، قم، دارالثقافة، ۱۴۱۴ق.
- الامالی، مفید، محمدبن محمد، تحقیق حسین استادولی، علیاکبر غفاری، بیروت، دارالمفید، ۱۴۱۴ق.
- امتاع الاسماع، مقریزی، احمد بن علی، به کوشش محمد عبدالحمید، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۲۰ق.
- بحارالانوار، مجلسی، محمدباقر، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، 1421ق.
- بحارالانوار، مجلسی، محمدباقر، بیروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۴ق.
- تاريخ طبری، طبری، ابن جرير، بیروت، مؤسسة الاعلمي للمطبوعات، بیتا.
- تاريخ مکة المشرفة و المسجدالحرام و المدينة الشريفة و القبر الشريف، محمد بن احمد ابن الضياء، تحقيق العدوي، مکه، مکتبة التجارية مصطفي احمد الباز، 1416ق.
- تاريخ المدينة المنورة، ابو زيد عمر بن شبه، قم، دار الفكر، 1368 ش.
- تاريخ و آثار اسلامي مكه مكرمه و مدينه منوره، قائدان، اصغر، تهران، مشعر، 1386ش.
- جواهر التاریخ، کورانی، علی، دار الهدی، 1425ق.
- الخصال، صدوق، محمد بن علی بن بابویه، تحقیق علیاکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین، چاپ اول، ۱۳۶۲ش.
- دلائل الامامة، طبری امامی، محمدبن جریر، قم، مؤسسة البعثة، ۱۴۱۳ق.
- دلائل النبوة و معرفة أحوال صاحب الشریعة، بیهقی، احمد بن حسین، تحقیق عبدالمعطی قلعجی، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۰۵ق.
- رحلة ابن جبیر، محمد بن احمد بن جبیر، بیروت، دار و مکتبة الهلال، بیتا.
- زندگانی فاطمه زهرا علیهاالسلام، شهیدی، سید جعفر، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۶۲ش.
- السقیفة و فدک، جوهری بصری، احمدبن عبدالعزیز، تحقیق محمدهادی امینی، بیروت، شرکة الکتبی، ۱۴۱۳ق.
- سیرة النبویه، ابنهشام، ابومحمد عبدالملک بن هشام حمیری، تحقیق مصطفی السقا، ابراهیم الابیاری، عبدالحفیظ الشبلی، بیروت، دارالمعرفه.
- الشافی فی الامامة، سید مرتضی، علی بن حسین، تهران، مؤسسه الصادق(ع)، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق.
- علل الشرایع، صدوق، محمدبن علی بنبابویه، تحقیق سیدمحمدصادق بحرالعلوم، النجف الاشرف، المکتبة الحیدریة، ۱۳۸۵ق.
- عمارة و توسعة المسجد النبوی الشریف عبر التاریخ، ناجی محمد حسن عبدالقادر الانصاری، نادی المدینه المنوره الادبی، ۱۹۹۶م.
- فاطمه الزهراء من المهد الی اللحد، قزوینی، محمدکاظم، بینا، ۱۴۱۴ق.
- الفصول المختاره، مفید، محمد بن محمد بن نعمان، قم، کنگره جهانی شیخ مفید، چاپ اول، ۱۴۱۳ق.
- الکافی، کلینی، محمد بن یعقوب، تصحیح علیاکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیة، ۱۴۰۷ق.
- کشف الغمة فی معرفة الأئمة، اربلی، علی بن عیسی، تحقیق و تصحیح سید هاشم رسولی محلاتی، تبریز، بنیهاشمی، ۱۳۸۱ق.
- مأساة الزهرا(س)، عاملی، سید جعفر مرتضی، بیروت، دار السیره، ۱۴۱۸ق.
- مصباح المتهجد، محمد بن حسن طوسی، بیروت، موسسه فقه الشیعه،1411ق.
- معالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ، عبدالعزیز بن عبدالرحمن کعکی، جزء الرابع، بیروت، 2011.
- معجم البلدان، یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، بیروت، دارصادر، چاپ دوم، ۱۹۹۵م.
- معجم معالم الحجاز، بلادی، عاتق بن غیث، مکه، مؤسسة الریان، ۱۴۳۱ق.
- مفاتیح الغیب، فخر رازی، محمد بن عمر، بیروت، داراحیاء التراث العربی، سوم، ۱۴۲۰ق.
- مناقب آل ابیطالب، ابنشهرآشوب، محمدبن علی، گروهی از اساتید نجف اشرف، النجف الاشرف، المکتبة الحیدریة، ۱۳۷۶ق.
- المناقب، خوارزمی، موفق بن احمد، تحقیق مالک محمودی، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۱ق.
- الموسوعة الکبری عن فاطمة الزهرا(س)، انصاری زنجانی، اسماعیل، بیجا، دلیلنا، بیتا.
- المیزان فی تفسیر القرآن، طباطبایی، سید محمدحسین، قم، انتشارات جامعه مدرسین، ۱۴۱۷ق.