صفویان: تفاوت میان نسخهها
| خط ۵۲: | خط ۵۲: | ||
== اقدامات عمرانی شاهان صفوی در عتبات == | == اقدامات عمرانی شاهان صفوی در عتبات == | ||
هنر و معماری ایرانیان با شروع سلطنت صفویان در ایران و عراق و در | هنر و معماری ایرانیان با شروع سلطنت صفویان در ایران و عراق و در همه اماکن مقدس شیعیان در [[نجف]]، [[کربلا]]، [[سامرا]] و [[کاظمین]] به اوج رسید. بعضی از این آثار معماری و اقدامات عمرانی به حدی زیبا و باشکوه است که امروز در ردیف بزرگترین و زیباترین آثار تاریخی و معماری سرزمین عراق به شمار میرود.<ref>«جایگاه حرمین شریفین و عتبات عالیات در مناسبات صفویان و عثمانیان»، ص۴۱.</ref> درواقع معماری عراق پس از عصر صفوی تحت تأثیر سبک معماری ایرانیان است.<ref>''سفرنامه'' تاورنیه، ص۵۵.</ref> | ||
آثار معماری و اقدامات عمرانی سلاطین صفوی در بعضی عتبات مقدس عراق مثل | آثار معماری و اقدامات عمرانی سلاطین صفوی در بعضی عتبات مقدس عراق مثل کاظمین در عصر شاه اسماعیل اول؛ کاملاً بنیادی بوده و بهضرورت اصل معماری بنا را از کف تا آخر دربر گرفته است؛ اما در بعضی دیگر تنها شامل تزئیین و تعمیرات جزئی میشود. همچنین اکثر این تعمیرات در زمان شاه اسماعیل اول آغاز شد و در زمان شاهعباس اول به اوج رسید و پس از آن تکامل یافت.<ref>«جایگاه حرمین شریفین و عتبات عالیات در مناسبات صفویان و عثمانیان»، ص۴۲.</ref> شاهان صفوی در آبادانی [[عتبات عالیات]] و مراقد منسوب به [[اهلبیت(ع)]] بسیار کوشا بودند؛<ref>«جایگاه حرمین شریفین و عتبات عالیات در مناسبات صفویان و عثمانیان»، ص۵۰.</ref> چنانکه همواره مبالغی را از درآمدهای عمومی و خصوصی بدان اختصاص میدادند.<ref>«جایگاه حرمین شریفین و عتبات عالیات در مناسبات صفویان و عثمانیان»، ص۴۴.</ref> | ||
[[شاه اسماعیل اول]]، بنیانگذار صفویه، پس از زیارت عتبات (۹۱۴ق) همه آنها را با زیباترین و نفیسترین فرشهای ابریشمی ایرانی مفروش ساخت و پردههای زرین و قندیلهای طلا و نقره جهت تزئین و روشنایی حرمهای مطهر تقدیم کرد. این نخستین بار در طول تاریخ بود که عنصر طلا به منظور تزئین اعتاب مقدس | [[شاه اسماعیل اول]]، بنیانگذار صفویه، پس از زیارت عتبات (۹۱۴ق) همه آنها را با زیباترین و نفیسترین فرشهای ابریشمی ایرانی مفروش ساخت و پردههای زرین و قندیلهای طلا و نقره جهت تزئین و روشنایی حرمهای مطهر تقدیم کرد. این نخستین بار در طول تاریخ بود که عنصر طلا به منظور تزئین اعتاب مقدس ائمه اطهار به کار رفت و پس از آن بسیار رواج یافت.<ref>''ایران در روزگار شاه اسماعیل و شاه طهماسب''، ص496.</ref> بزرگترین و اساسیترین اقدامات عمرانی شاهاسماعیل مشمول آستانه کاظمین شد؛ زیرا عتبه مقدس کاظمین بر اثر طغیان رود دجله و غفلتهای زمان گذشته و قرار داشتن در کانون منازعات فرقهای ویران شده بود.<ref>''تاریخ حرم کاظمین''، ترجمة غلامرضا اکبری، ص62''-''63.</ref> | ||
در سلطنت شاهطهماسب اول، بازسازی | در سلطنت شاهطهماسب اول، بازسازی گستردهای در [[آستان مقدس امام حسین(ع)|حرم امام حسین(ع)]] و [[آستان مقدس حضرت عباس(ع)|حرم حضرت عباس(ع)]] انجام شد.<ref>''عتبات عالیات در روابط ایران و عثمانی قرن نوزدهم (با تأکید بر عصر عبدالحمید دوم)، ص۲۵؛ گنجینه آثار تاریخی اصفهان''، ص۴۲۰.</ref> شاهطهماسب همچنین در جهت بهبود شرایط اقتصادی شیعیان کربلا و آسایش حال زائران به حفر نهری از سوی رودخانه فرات به سمت کربلا و آستانه حسینی دستور داد که به نهر «طهماسیه» معروف شد.<ref>''عتبات عالیات در روابط ایران و عثمانی قرن نوزدهم'' (با تأکید بر عصر عبدالحمید دوم)، ص۲۵.</ref> با ورود [[شاهعباس اول]] به عراق عرب بازسازی عتبات بار دیگر سرعت گرفت. با توجه به علاقه شدید شاهعباس به امام علی(ع) بنای اصلی نجف به دست او گذاشته شد.<ref>''ذیل تاریخ عالمآرای عباسی''، تصحیح سهیلی خوانساری، ص۹۴؛ «جایگاه حرمین شریفین و عتبات عالیات در مناسبات صفویان و عثمانیان»، ص۴۷.</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۷۲: | خط ۷۲: | ||
}} | }} | ||
{{پایان}} | {{پایان}} | ||
* '''«آثار روانی خرافهگرایی و نقش آن در سقوط سلسله صفوی»'''، حسنوند، علی، کنفرانس ملی مدیریت، روانشناسی و علوم رفتاری مجموعه مقالات هشتمین کنفرانس بینالمللی و یازدهمین همایش ملی مدیریت، روانشناسی و علوم | * '''«آثار روانی خرافهگرایی و نقش آن در سقوط سلسله صفوی»'''، حسنوند، علی، کنفرانس ملی مدیریت، روانشناسی و علوم رفتاری مجموعه مقالات هشتمین کنفرانس بینالمللی و یازدهمین همایش ملی مدیریت، روانشناسی و علوم رفتاری. | ||
* '''از شیخ صفی تا شاه صفی'''، حسینی استرآبادی، سید حسن بن مرتضی، به کوشش اشراقی، تهران، نشر علمی، ۱۳۶۶ش. | * '''از شیخ صفی تا شاه صفی'''، حسینی استرآبادی، سید حسن بن مرتضی، به کوشش اشراقی، تهران، نشر علمی، ۱۳۶۶ش. | ||
* '''اسناد و مکاتبات سیاسی ایران از سال ۱۱۰۵ تا ۱۱۳۵ق'''، به کوشش عبدالحسین نوایی، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ۱۳۶۳ش. | * '''اسناد و مکاتبات سیاسی ایران از سال ۱۱۰۵ تا ۱۱۳۵ق'''، به کوشش عبدالحسین نوایی، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ۱۳۶۳ش. | ||
| خط ۸۳: | خط ۸۳: | ||
* '''جایگاه حرمین شریفین و عتبات عالیات در مناسبات صفویان و عثمانیان'''، محمدی، رمضان، و محمدباقر خزائیلی، پژوهشکده حج و زیارت، بیتا. | * '''جایگاه حرمین شریفین و عتبات عالیات در مناسبات صفویان و عثمانیان'''، محمدی، رمضان، و محمدباقر خزائیلی، پژوهشکده حج و زیارت، بیتا. | ||
* '''ذیل تاریخ عالمآرای عباسی'''، ترکمان، اسکندربیک، تصحیح سهیلی خوانساری، تهران، اسلامیه، ۱۳۷۱ش. | * '''ذیل تاریخ عالمآرای عباسی'''، ترکمان، اسکندربیک، تصحیح سهیلی خوانساری، تهران، اسلامیه، ۱۳۷۱ش. | ||
* '''''سفرنامه'' تاورنیه'''، تاورنیه، ژان باتیست، ترجمه ابوتراب نوری، تهران، کتابخانه سنایی، ۱۳۳۶ش. | |||
* '''سفرنامه کروسینسکی یادداشتهای کشیش لهستانی عصر صفوی'''، ترجمه: عبدالرزاق دنبلی مفتون، به کوشش میراحمدی، تهران، ۱۳۶۳ش. | * '''سفرنامه کروسینسکی یادداشتهای کشیش لهستانی عصر صفوی'''، ترجمه: عبدالرزاق دنبلی مفتون، به کوشش میراحمدی، تهران، ۱۳۶۳ش. | ||
* '''شاه طهماسب صفوی'''، نوایی، عبدالحسین، تهران، ارغوان، ۱۳۶۸ش. | * '''شاه طهماسب صفوی'''، نوایی، عبدالحسین، تهران، ارغوان، ۱۳۶۸ش. | ||
* '''صفویه از ظهور تا زوال'''، جعفریان، رسول، تهران، دانش و اندیشه معاصر، چاپ اول، ۱۳۷۸ش. | * '''صفویه از ظهور تا زوال'''، جعفریان، رسول، تهران، دانش و اندیشه معاصر، چاپ اول، ۱۳۷۸ش. | ||
| خط ۹۳: | خط ۹۳: | ||
* '''«مشروعیت دولت صفوی و شکلگیری نهادهای دینی شیعی»'''، علوی، نصرت خاتون، مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران، شماره ۱۷، بهار ۱۴۰۵ش. | * '''«مشروعیت دولت صفوی و شکلگیری نهادهای دینی شیعی»'''، علوی، نصرت خاتون، مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران، شماره ۱۷، بهار ۱۴۰۵ش. | ||
* '''مقالات تاریخی'''، جعفریان، رسول، قم، دلیل ما، ۱۳۸۷–۱۳۸۸ش. | * '''مقالات تاریخی'''، جعفریان، رسول، قم، دلیل ما، ۱۳۸۷–۱۳۸۸ش. | ||
* '''منائح الکرم'''، سنجاری، علی بن تاجالدین، به کوشش المصری، مکه، جامعة ام القری، ۱۴۱۹ق. | |||
* '''مهاجران آل ابوطالب'''، ابن طباطبا، ابراهیم بن ناصر، ترجمه: عطایی، آستان قدس رضوی، ۱۳۷۲ش. | * '''مهاجران آل ابوطالب'''، ابن طباطبا، ابراهیم بن ناصر، ترجمه: عطایی، آستان قدس رضوی، ۱۳۷۲ش. | ||
* '''نیل المنی بذیل بلوغ القری'''، ابن فهد مکی، جارالله محمد، به کوشش الهیله، الفرقان، ۱۴۲۰ق | * '''نیل المنی بذیل بلوغ القری'''، ابن فهد مکی، جارالله محمد، به کوشش الهیله، الفرقان، ۱۴۲۰ق | ||