زیارت حضرت حمزه: تفاوت میان نسخهها
| (۲۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زیارتنامه | {{جعبه اطلاعات زیارتنامه | ||
| عنوان = زیارت حضرت حمزه | | عنوان = زیارت حضرت حمزه | ||
| تصویر = | | تصویر = مقبره شهدای غزوه احد.jpg | ||
| عرض تصویر = | | عرض تصویر = | ||
| توضیح تصویر = | | توضیح تصویر = [[مقبره شهدای احد|مزار حمزه و شهدای احد]] | ||
| نامهای دیگر = | | نامهای دیگر = | ||
| موضوع = زیارت حضرت حمزه | | موضوع = زیارت حضرت حمزه | ||
| مأثور/غیرمأثور = غیر مأثور | | مأثور/غیرمأثور = غیر مأثور | ||
| صادره از = | | صادره از = | ||
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
| مضمون = | | مضمون = | ||
| ثواب = پیامبر فرمود: هر کس مرا زیارت کند و عمویم حمزه را زیارت نکند بر من جفا کرده است. | | ثواب = پیامبر فرمود: هر کس مرا زیارت کند و عمویم حمزه را زیارت نکند بر من جفا کرده است. | ||
| زمان = | | زمان = بنا بر نقلی شنبه و جمعه و به نقلی دوشنبه و پنجشنبه | ||
| مکان = | | مکان = مزار حمزه در [[مدینه]] | ||
| تکنگاریها = | | تکنگاریها = | ||
| مرتبط = [[ | | مرتبط = [[زیارت شهدای احد]]؛ [[مقبره شهدای احد|مزار حمزه]] | ||
}} | }} | ||
'''زیارت حمزه،''' | '''زیارت حضرت حمزه،''' عملی عبادی به معنای حضور نزد قبر [[حمزة بن عبدالمطلب]]، عموی [[حضرت محمد (ص)|پیامبر اسلام(ص)]]، برای ادای احترام است. [[مقبره شهدای احد|قبر حمزه]]، که در [[غزوه احد|جنگ احد]]، در سال سوم هجرت، به شهادت رسید در جوار [[کوه احد]] قرار گرفته است. پیامبر(ص) به زیارت قبر حمزه سفارش کرده و زیارت او همواره مورد توجه مسلمانان بوده و آیینهایی نزد اهل [[مدینه]] دارد. [[زیارتنامه|زیارتنامهای]] برای خواندن در جوار قبر حضرت حمزه در منابع شیعی نقل شده است. | ||
== غزوه احد == | == غزوه احد == | ||
[[غزوه احد|غزوه اُحد]] دومین جنگ مشرکان علیه مسلمانان در هفت شوال سال سوم هجری در دامنه [[کوه احد]] واقع شد، در این جنگ پیروزی اولیه از آن مسلمانان بود، اما به خاطر نافرمانی گروهی از تک تیراندازان، دشمن از پشت حمله کرد و هفتاد و دو نفر از لشکریان اسلام از جمله [[حضرت حمزه(ع)|حضرت حمزه]] را به شهادت رساند. | [[غزوه احد|غزوه اُحد]] دومین جنگ مشرکان علیه مسلمانان در هفت شوال سال سوم هجری در دامنه [[کوه احد]] واقع شد، در این جنگ پیروزی اولیه از آن مسلمانان بود، اما به خاطر نافرمانی گروهی از تک تیراندازان، دشمن از پشت حمله کرد و هفتاد و دو نفر از لشکریان اسلام از جمله [[حضرت حمزه(ع)|حضرت حمزه]] را به شهادت رساند. | ||
== مزار حمزه == | |||
{{اصلی|مقبره شهدای احد}} | |||
حمزه بن عبدالمطلب، در جوار برخی دیگر از شهدای احد، در محلی با نام مزار شهدای احد مدفون شده است. این مکان در سدههای گذشته دارای بارگاهی گنبد دار بود اما در سال ۱۳۴۴ تخریب شد و امروزه در محطوهای دیوارکشی شده در جوار کوه احد قرار دارد. | |||
== فضیلت زیارت حمزه == | == فضیلت زیارت حمزه == | ||
از جمله قبوری که توصیه به زیارت آن شده، زیارت [[حضرت حمزه]] است که بر اساس سیره [[حضرت محمد (ص)|پیامبر (ص)]] و معصومان، از اعمال مستحب برای مسلمانان است.<ref>مجموعه آثار همايش بين المللي حضرت حمزه، ص181.</ref> | |||
==== زیارت حضرت حمزه در سیره رسول خدا (ص) ==== | |||
بر اساس روایات، [[حضرت محمد (ص)|حضرت محمد(ص)]] به زیارت قبر عمویش سفارش کردند و مسلمانان از همان دوران تاکنون به زیارت قبور [[شهدای احد]] از جمله مزار [[حضرت حمزه]] در دامنه [[کوه احد]] می روند.<ref>تهذیب الاحکام، ج1، ص465.</ref> | |||
آن حضرت پس از [[غزوه احد|نبرد احد]] سالی یکبار به زیارت حمزه و دیگر [[شهدای احد]] میرفت،<ref>تاریخ مدینه، ج1، ص132.</ref> چنان که برخی منابع، به زیارت [[حضرت محمد (ص)|پیامبر (ص)]] از قبور [[شهدای احد]] و بازسازی قبور توسط آن حضرت و نیز گریه، نماز و دعای ایشان بر سر قبور شهدای احد اشاره کرده و جواز برداشتن تربت حمزه برای شفا را نقل کردهاند.<ref>جواهر الثمنیه، ص252-254.</ref> | |||
از | از [[حضرت محمد (ص)|رسول خدا(ص)]] نقل شده هر کس مرا زیارت کند و عمویم [[حمزه]] را زیارت نکند به من جفا کرده است.<ref>مستدرک الوسائل، ج10، ص198.</ref> | ||
== آداب زیارت قبر حمزه == | |||
گزارشهای تاریخی حاکی از آن است که مردم هر ساله در دوازدهم رجب از جاهای مختلف به [[مدینه]] آمده، شب را به منطقه احد بر مزار [[حضرت حمزه|حمزه سیدالشهدا]] میرفتند و تا صبح در فضای باز در اطراف [[کوه رَمات]] بیتوته میکردند.<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص397.</ref> در این اجتماع که همهساله در نیمه اول ماه رجب با حضور زن و مرد تشکیل میگردد، افزون بر مردم [[مدینه]]، گروهی از اهالی [[مکه]]، [[طائف (ابهامزدایی)|طائف]]، [[جده]]، [[رابغ]] و بادیهنشینان که همهساله برای زیارت رجبیه در [[کوه احد|احد]] و در کنار حرم [[حضرت حمزه]] حاضر شده، قربانی و حاضران را اطعام میکردند.<ref>الحقیقه و المجاز فی رحله بلاد الشام و المصر و الحجاز، ج3، ص232.</ref> | |||
از [[ | |||
== زمان زیارت == | == زمان زیارت == | ||
بنا | بنا بر نقلی، [[حضرت زهرا (س)]] در هر روز شنبه <ref>من لا یحضر الفقیه، ج1، ص180.</ref>و به قولی روز جمعه <ref>المستدرک علی الصحیحین، ج1،ص377.</ref>کنار مزار [[شهدای احد]] و سپس کنار قبر [[حضرت حمزه|حمزه]] میرفت و برایش طلب رحمت مینمود، دعا میکرد و نماز میخواند و میگریست. مطابق قول دیگر، دختر رسول خدا (ص) روزهای دوشنبه و پنجشنبه به زیارت حمزه و شهدای احد میرفت و نماز میخواند و در آن جا دعا میکرد و تا زمان رحلتش آن را ترک نفرمود.<ref>کافی، ج4، ص561. | ||
کافی، ج3، ص228.</ref> | کافی، ج3، ص228.</ref> | ||
== متن زیارت حمزه | == متن زیارت حمزه == | ||
در منابع شیعی زیارتنامه ای برای حمزه آورده شده است که در آن از او به عنوان عمو و شیر خدا و رسولش یاد کرده و با این تعبیر به او سلام داده میشود. متن زیارت که توصیه شده در کنار قبر حمزه خوانده شود چنین است:<ref>بحار الانوار، ج97، ص220-221.</ref> | |||
{{نقل قول دوقلو | {{نقل قول دوقلو | ||
| خط ۸۶: | خط ۶۷: | ||
| وَلاتَصْرِفْنِی بِغَیْرِ حاجَتِی، وَلاتُخَیِّبَنَّ شُخُوصِی وَوِفادَتِی، فَقَدْ أَنْفَدْتُ نَفَقَتِی، وَ أَتْعَبْتُ بَدَنِی، وَقَطَعْتُ الْمَفازاتِ، وَخَلَّفْتُ الْاَهْلَ وَالْمالَ وَما خَوَّلْتَنِی، وَآثَرْتُ ما عِنْدَکَ عَلی نَفْسِی، وَلُذْتُ بِقَبْرِ عَمِّ نَبِیِّکَ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ، وَتَقَرَّبْتُ بِهِ ابْتِغاءَ مَرْضاتِکَ، فَعُدْ بِحِلْمِکَ عَلی جَهْلِی، وَبِرَأْفَتِکَ عَلی ذَنْبِی، فَقَدْ عَظُمَ جُرْمِی، بِرَحْمَتِکَ یاکَرِیمُ. | | وَلاتَصْرِفْنِی بِغَیْرِ حاجَتِی، وَلاتُخَیِّبَنَّ شُخُوصِی وَوِفادَتِی، فَقَدْ أَنْفَدْتُ نَفَقَتِی، وَ أَتْعَبْتُ بَدَنِی، وَقَطَعْتُ الْمَفازاتِ، وَخَلَّفْتُ الْاَهْلَ وَالْمالَ وَما خَوَّلْتَنِی، وَآثَرْتُ ما عِنْدَکَ عَلی نَفْسِی، وَلُذْتُ بِقَبْرِ عَمِّ نَبِیِّکَ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ، وَتَقَرَّبْتُ بِهِ ابْتِغاءَ مَرْضاتِکَ، فَعُدْ بِحِلْمِکَ عَلی جَهْلِی، وَبِرَأْفَتِکَ عَلی ذَنْبِی، فَقَدْ عَظُمَ جُرْمِی، بِرَحْمَتِکَ یاکَرِیمُ. | ||
| و بازم مگردان بدون روا شدن حاجتم و ناامید مکن حرکت کردن و آمدنم را چونکه پولم را خرج کردهام و بدنم را به تعب افکندم و بیابانهای بسیاری را پشت سر گذاردم و زن و فرزند و مال و منالم و آنچه را به من دادی همه را بجای گذاردم و آنچه را پیش تو است برای خود اختیار کردم و به قبر عموی پیغمبرت (صلی الله علیه وآله) پناه آوردم و بوسیله او برای جستن خوشنودیت تقرب جستم پس بازگرد با بردباریت بر نادانیم و با مهرت بر گناهم که براستی گناهانم بزرگ گشته به مهرت، ای بزرگوار. | | و بازم مگردان بدون روا شدن حاجتم و ناامید مکن حرکت کردن و آمدنم را چونکه پولم را خرج کردهام و بدنم را به تعب افکندم و بیابانهای بسیاری را پشت سر گذاردم و زن و فرزند و مال و منالم و آنچه را به من دادی همه را بجای گذاردم و آنچه را پیش تو است برای خود اختیار کردم و به قبر عموی پیغمبرت (صلی الله علیه وآله) پناه آوردم و بوسیله او برای جستن خوشنودیت تقرب جستم پس بازگرد با بردباریت بر نادانیم و با مهرت بر گناهم که براستی گناهانم بزرگ گشته به مهرت، ای بزرگوار. | ||
| ارتفاع = 20em}} | |||
| ارتفاع = 20em | |||
همچنین توصیه شده پس از خواندن زیارت و دو رکعت نماز زیارت نزد قبر حمزه دعا زیز خوانده شود<ref>مجموعه آثار همایش بین المللی حضرت حمزه، ص193.</ref>و سپس هر قدر که می تواند سوره قدر خوانده و ثوابت آن به شهدای احد هدیه شود.<ref>بحار الانوار، ج97، ص221-222.</ref> | |||
{{نقل قول دوقلو | {{نقل قول دوقلو | ||
|تیتر= دعای بعد از زیارت | |تیتر= دعای بعد از زیارت | ||
|اللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّد وَآلِ مُحَمَّد. اَللّهُمَّ اِنّی تَعَرَّضْتُ لِرَحْمَتِکَ بِلُزومی لِقَبْرِ عَمِّ نَبِیِّکَ لِیُجِیرَنی مِن وَسَخَطِکَ و مَقتِکَ فی یَوْم تَکْثُرُ فیهِ الْأَصْواتُ، وَتُشْغَلُ کُلُّ نَفْس بِما قَدَّمَتْ وَتُجادِلُ عَنْ نَفْسِها. فَاِنْ تَرَحَّمْتَنِی الْیَوْمَ فَلا خَوْفٌ عَلَیَّ وَلا حُزْنٌ، وَ اِنْ تُعاقِبْ فَمَوْلایَ لَهُ الْقُدْرَةُ عَلى عَبْدِهِ، وَلا تُخَیِّبْنِی بَعْدَ الْیَوْمِ، وَلا تَصْرِفْنِی بِغَیْرِ حاجَتی، فَقَدْ لَصِقْتُ بِقَبْرِ عَمِّ نَبِیِّکَ، وَتَقَرَّبْتُ بِهِ اِلَیْکَ ابْتِغاءَ مَرْضاتِکَ، وَرَجاءَ رَحْمَتِکَ، فَتَقَبَّلْ مِنّی، وَعُدْ بِحِلْمِکَ عَلى جَهْلی، وَبِراَفَتِکَ عَلى جِنایَةِ نَفْسی، فَقَدْ عَظُمَ جُرْمی. وَما أَخافُ أَنْ تَظْلِمَنی وَلکِنْ أَخافُ سُوءَ الْحِسابِ | |||
|خدایا بر محمد و خاندان محمد درود فرست، خدایا، من با ملازمت قبر عموی پیامبرت (درود خدا بر او و خاندانش باد)، خود را در معرض رحمتت قرار دادم تا از انتقامت پناهم دهد، در روزی که نالهها در آن بسیار میشود و سرگرم شود هرکه به آنچه پیش فرستاده و از خود دفاع نماید، اگر در آن روز به من رحم کنی، ترس و اندوهی بر من نیست و اگر کیفرم دهی، پس مولایی هستی که او را بر بندهاش قدرت کامل است پس از این روز محرومم مساز و بدون برآورده شدن حاجتم باز مگردان. چراکه خود را به قبر عموی پیامبرت چسباندم و به وسیله او به سوی تو تقرب جستم، برای طلب رضای تو و امید به رحمتت، بنابراین از من بپذیر و به بردباریات بر جهلم و به مهرت بر جنایتی که به خود وارد آوردم، هرآینه گناهم بزرگ شد و از اینکه به من ستم کنی نمیترسم، ولی از بدی حساب میترسم. | |||
| ارتفاع = 20em | |||
|فَانْظُرِ الْيَوْمَ تَقَلُّبِي عَلَى قَبْرِ عّمِّ نَبِيِّكَ، فَبِْهِما فُکَّنِي مِنَ النَّارِ، وَلَا تُخَيِّبْ سَعْيِي، وَلَا يَهُونَنَّ عَلَيْكَ ابْتِهَالِي، وَلَا تَحْجُبَنَّ عَنْكَ صَوْتِي، وَلَا تَقْلِبْنِي بِغَيْرِ حَوَائِجِي، يَا غِيَاثَ كُلِّ مَكْرُوبٍ وَمَحْزُونٍ، وَيَا مُفَرِّجاً عَنِ الْمَلْهُوفِ الْحَيْرَانِ الْغَرِيقِ الْمُشْرِفِ عَلَى الْهَلَكَةِ، فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَانْظُرْ إِلَيَّ نَظْرَةً لَا أَشْقَى بَعْدَهَا أَبَداً، وَارْحَمْ تَضَرُّعِي وَعَبْرَتِي وَانْفِرَادِي، فَقَدْ رَجَوْتُ رِضَاكَ، وَتَحَرَّيْتُ الْخَيْرَ الَّذِي لَا يُعْطِيهِ أَحَدٌ سِوَاكَ، فَلَا تَرُدَّ أَمَلِي | |||
|پس امروز غلتیدنم بر قبر عموی پیامبرت را بنگر، پس به حق حرمت آن دو بزرگوار از آتش آزادم کن و کوششام را محروم از رحمت مفرما و زاریام بر تو سبک نیاید و صدایم از تو محجوب نگردد و بدون برآورده شدن حاجتم مرا باز مگردان، ای فریادرس هر دلگیر اندوهگین، ای گشاینده اندوه از غمزده سرگردان و غرق شده مشرف به هلاکت، پس بر محمد و خاندان محمد درود فرست و به من نظر کن نظر کردنی که بعد از آن بدبخت نشوم هرگز و به زاری و اشک و تنهاییام رحم کن، من خشنودیات را امید دارم و به آن چیزی که احدی آن را جز تو عطا نمیکند، پس آرزویم را باز مگردان. | |||
|اللَّهُمَّ إِنْ تُعَاقِبْ فَمَوْلًى لَهُ الْقُدْرَةُ عَلَى عَبْدِهِ وَجَزَائِهِ بِسُوءِ فِعْلِهِ، فَلَا أُخِيبَنَّ الْيَوْمَ، وَلَا تَصْرِفْنِي بِغَيْرِ حَاجَتِي،وَلا تُخَیِبَنَّ شُخُوصِی وَوِفادَتِی فَقَدْ أَنْفَذْتُ نَفَقَتِي، وَأَتْعَبْتُ بَدَنِي، وَقَطَعْتُ الْمَفَازَاتِ، وَخَلَّفْتُ الْأَهْلَ وَالْمَالَ وَمَا خَوَّلْتَنِي، وَآثَرْتُ مَا عِنْدَكَ عَلَى نَفْسِي، وَلُذْتُ بِقَبْرِ ابْنِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ، وَتَقَرَّبْتُ بِهِ ابْتِغَاءَ مَرْضاتِکَ، فَعُدْ بِحِلْمِکَ عَلى جَهْلی، وَبِراَفَتِکَ عَلى ذَنْبی، فَقَدْ عَظُمَ جُرْمی، بِرَحْمَتِکَ یا کَریمُ یا کَریمُ. | |||
|خدایا اگر کیفر کنی، پس مولایی هستی که بر بندهاش و سزایش به بدی عملش قدرت دارد، پس امروز نومیدم مکن و بدون حاجتم باز مگردان و حرکت کردن و آمدنم را ناامید مفرما، زیرا توشهام را خرج کردم و بدنم را به زحمت انداختم و بیابانهای خطرناک را پشت سر گذاشتم و اهل و مال و آنچه را به من دادی بجای گذاردم و آنچه را نزد تو است بر خود اختیار نمودم و به قبر عموی پیامبرت (درود خدا بر او و خاندانش باد) پناه بردم و به وسیله او برای به دست آوردن رضایتت تقرب جستم، پس به بردباریات بر جهلم و به رأفتت بر گناهم بازگرد، به راستی گناهم بزرگ شده، به مهربانیات ای بزرگوار، ای بزرگوار. | |||
| ارتفاع = 20em}} | |||
==جستار وابسته== | ==جستار وابسته== | ||
* [[مقبره شهدای احد]] | |||
* [[زیارتنامه امامان بقیع|زیارتنامه امامان بقیع]] | * [[زیارتنامه امامان بقیع|زیارتنامه امامان بقیع]] | ||
* [[زیارتنامههای مدینه]] | * [[زیارتنامههای مدینه]] | ||
| خط ۱۱۰: | خط ۹۸: | ||
* '''مستدرک الوسائل و مستبط المسائل'''، نوری، حسین، قم، موسسه آل البیت، 1408ق. | * '''مستدرک الوسائل و مستبط المسائل'''، نوری، حسین، قم، موسسه آل البیت، 1408ق. | ||
* '''الکافی'''، کلینی، محمد بن یعقوب، مصحح: غفاری، علی اکبر و آخوندی، محمد، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1407ق. | * '''الکافی'''، کلینی، محمد بن یعقوب، مصحح: غفاری، علی اکبر و آخوندی، محمد، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1407ق. | ||
* '''من لا یحضر الفقیه '''، صدوق، محمد بن علی، به کوشش علی اکبر غفاری، قم، النشر الاسلامی، 1404ق. | |||
* '''الجواهر الثمینه فی محاسن المدینه'''، حسینی مدنی، محمد کبریت، تحقیق محمد حسن اسماعیل شافعی، بیروت دار الکتب العلمیه، 1417ق. | |||
* '''تاریخ المدینه المنوره '''، بن شبه نمیری، عمر بن شبه، به کوشش فهیم محمد شلتوت، قم، دار الفکر، 1410ق. | |||
* '''المستدرک علی الصحیحین '''، حاکم نیشابوری، محمد بن عبد الله، به کوشش مصطفی عبدالقادر عطا، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1411ق. | |||
* '''آثار اسلامی مکه و مدینه '''، جعفریان، رسول، تهران، مشعر، 1386ش. | |||
* '''الحقیقه و المجاز فی رحله بلاد الشام و المصر و الحجاز '''، سفرنامه حج عبد الغنی نابلسی. | |||
* '''بحار الانوار الجامعه لدرر اخبار ائمه الطهار'''، مجلسی، محمد باقر بن محمد محمد تقی، مصحح: جمعی از محققان، چاپ دوم، بیروت، دار احیاءالتراث العربی، 1403ق. | * '''بحار الانوار الجامعه لدرر اخبار ائمه الطهار'''، مجلسی، محمد باقر بن محمد محمد تقی، مصحح: جمعی از محققان، چاپ دوم، بیروت، دار احیاءالتراث العربی، 1403ق. | ||
* '''تهذیب الاحکام'''، طوسی، محمد بن حسن، مصحح: خراسان، حسن الموسوی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1407ق. | * '''تهذیب الاحکام'''، طوسی، محمد بن حسن، مصحح: خراسان، حسن الموسوی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1407ق. | ||
* '''مجموعه آثار همایش بین المللی حضرت حمزه (س)'''، پژوهشی در مزار و آیین زیارت حضرت حمزه علیه السلام با تاکید بر سنت و سیره، سامانی، سید محمود. | |||
{{پایان}} | {{پایان}} | ||