بنیتمیم: تفاوت میان نسخهها
| خط ۲۸: | خط ۲۸: | ||
== تبار نامه بنی تمیم== | == تبار نامه بنی تمیم== | ||
تمیم بن مُرّ بن اُدّ بن طابخة بن الیاس بن مُضَر بن نزار بن معد بن عدنان، از نوادگان حضرت [[اسماعیل(ع)]] است.<ref>النسب، ص231؛ جمهرة النسب، ص20، 189؛ جمهرة انساب العرب، ص207، 480.</ref> تمیمیان در [[الیاس]]، که جد شانزدهم رسول خدا است، با [[قریش]] همنسب هستند.<ref>الانساب، ج1، ص13-14.</ref> نسل تمیم، از دو پسر تن از پسرانش به نام های زید مناة و عمرو ادامه یافت. از عمرو بن تمیم، خاندانهای بسیاری<ref>جمهرة النسب، ص251-252.</ref> از جمله حَبِطات {{یادداشت|لقب حارث بن عمرو و فرزندانش.}} <ref>جمهرة انساب العرب، ص211-213؛ الاشتقاق، ص202؛ الانساب، ج4، ص50.</ref> پدید آمد. و از زید مناة بن تمیم <ref>انساب الاشراف، ج12، ص13؛ النسب، ص231؛ جمهرة انساب العرب، ص213.</ref> شاخههای فراوانی مانند بنوکعب بن سعد ، بنومُقاعِس<ref>جمهرة النسب، ص230 به بعد. </ref> بنیحنظله ، بنیدارم<ref>النسب، ص193-226.</ref> و بنییربوع پدید آمدند.<ref>جمهرة النسب، ص213؛ انساب الاشراف، ج12، ص11.</ref> | تمیم بن مُرّ بن اُدّ بن طابخة بن الیاس بن مُضَر بن نزار بن معد بن عدنان، از نوادگان حضرت [[اسماعیل(ع)]] است.<ref>النسب، ص231؛ جمهرة النسب، ص20، 189؛ جمهرة انساب العرب، ص207، 480.</ref> تمیمیان در [[الیاس]]، که جد شانزدهم رسول خدا است، با [[قریش]] همنسب هستند.<ref>الانساب، ج1، ص13-14.</ref> نسل تمیم، از دو پسر تن از پسرانش به نام های زید مناة و عمرو ادامه یافت. از عمرو بن تمیم، خاندانهای بسیاری<ref>جمهرة النسب، ص251-252.</ref> از جمله حَبِطات {{یادداشت|لقب حارث بن عمرو و فرزندانش.}} <ref>جمهرة انساب العرب، ص211-213؛ الاشتقاق، ص202؛ الانساب، ج4، ص50.</ref> پدید آمد. و از زید مناة بن تمیم <ref>انساب الاشراف، ج12، ص13؛ النسب، ص231؛ جمهرة انساب العرب، ص213.</ref> شاخههای فراوانی مانند بنوکعب بن سعد ، بنومُقاعِس<ref>جمهرة النسب، ص230 به بعد. </ref> بنیحنظله ، بنیدارم<ref>النسب، ص193-226.</ref> و بنییربوع پدید آمدند.<ref>جمهرة النسب، ص213؛ انساب الاشراف، ج12، ص11.</ref> | ||
| خط ۴۳: | خط ۴۲: | ||
امروزه افراد قبیله بنیتمیم در مناطق گوناگون جهان از ایران تا شمال [[افریقا]] پراکنده شدهاند؛ اما به صورت طوایف شناخته شده بیشتر در استان نجد و [[جبل شمر|جبل شَمَّر]] [[عربستان سعودی]] سکونت دارند.<ref>قبیلة تمیم عبر العصور، ص122، 132، 136.</ref> خاندانها و طوایف بنیتمیم در عربستان، متعلق به سه بطنِ حنظلة بن مالک بن زید مناة بن تمیم، سعد بن زید مناة، و عمرو بن تمیم هستند.<ref>قبیلة تمیم عبر العصور، ص122؛ انساب الاشراف، ج12، ص363.</ref> | امروزه افراد قبیله بنیتمیم در مناطق گوناگون جهان از ایران تا شمال [[افریقا]] پراکنده شدهاند؛ اما به صورت طوایف شناخته شده بیشتر در استان نجد و [[جبل شمر|جبل شَمَّر]] [[عربستان سعودی]] سکونت دارند.<ref>قبیلة تمیم عبر العصور، ص122، 132، 136.</ref> خاندانها و طوایف بنیتمیم در عربستان، متعلق به سه بطنِ حنظلة بن مالک بن زید مناة بن تمیم، سعد بن زید مناة، و عمرو بن تمیم هستند.<ref>قبیلة تمیم عبر العصور، ص122؛ انساب الاشراف، ج12، ص363.</ref> | ||
در نجد از میان بنیتمیم خاندانهایی برخاستند که امروزه بر تحولات جزیرة العرب اثر گذار هستند. خاندان [[محمد بن عبدالوهاب]]، بنیانگذار [[فرقه وهابیت]] و [[آل ثانی]] {{یادداشت| خاندان آل ثانی از اواخر سده یازدهم ه . ق از نجد به این منطقه آمدند.}} | در نجد از میان بنیتمیم خاندانهایی برخاستند که امروزه بر تحولات جزیرة العرب اثر گذار هستند. خاندان [[محمد بن عبدالوهاب]]، بنیانگذار [[فرقه وهابیت]] و [[آل ثانی]]،{{یادداشت| خاندان آل ثانی از اواخر سده یازدهم ه . ق از نجد به این منطقه آمدند.}} حاکمان [[قطر]]، از جمله آنان هستند.<ref>قبیلة تمیم عبر العصور، ص122به بعد، 132-134.</ref><ref>قبیلة تمیم عبر العصور، ص132؛ موسوعة عشائر العراق، ج3، ص252.</ref> | ||
==پراکندگی جغرافیایی بنی تمیم== | ==پراکندگی جغرافیایی بنی تمیم== | ||
===عراق=== | ===عراق=== | ||
تمیمیها از آغاز تأسیس [[کوفه]] و [[بصره]]، نخستین ساکنان آن بودند؛ در بصره بنی تمیم یکی از پنج | تمیمیها از آغاز تأسیس [[کوفه]] و [[بصره]]، نخستین ساکنان آن بودند؛ در بصره بنی تمیم یکی از پنج قبیلهای بود که به آنها «اخماس» گفته میشد. البته این قبیله در ساختار قبیله ای کوفه، در مقایسه با بصره، چندان قدرت و نفوذ نداشتند.<ref>التنظیمات الاجتماعیة و الاقتصادیة فی البصره، ص54-55.</ref> با اقامت قبیلههای رقیب در این شهرها اندکاندک تعصبات شهری جای تعصبات قبیلهای را گرفت. از همینرو، این قبیله وحدت سیاسی خویش را از دست داد. لذا گاهی از بنیتمیم به عنوان تمیم بصره و تمیم کوفه سخن به میان میآید. {{یادداشت| چنانکه [[احنف بن قیس]]، بزرگ تمیمیان بصره، در رویداد نبرد میان اَزْد و تمیم در بصره به صراحت گفت که در نظر او اَزْد بصره از تمیم کوفه و اَزْد کوفه از تمیم شام والاتر است.}} .<ref>البیان و التبیین، ج2، ص92؛ زهر الآداب، ج3، ص699.</ref> | ||
در مجموع، 34 شاخه از تمیمیهای در عراق برشمردهاند که طایفه المصالحه و الظوالم از بزرگترین طوایف تمیم عراق هستند.<ref>قبیلة تمیم عبر العصور، ص126-128-159</ref> | در مجموع، 34 شاخه از تمیمیهای در عراق برشمردهاند که طایفه المصالحه و الظوالم از بزرگترین طوایف تمیم عراق هستند.<ref>قبیلة تمیم عبر العصور، ص126-128-159</ref> | ||
| خط ۵۵: | خط ۵۴: | ||
در عراق معاصر، پراکندگی تمیمیها بسیار گسترده شد و با کمرنگ تر شدن پیوندهای قبیلهای، شناسایی آنها دشوار تر شده است. عشایر بنی تمیم به تدریج در این محدوده به تشیع گرویدند. شاخههایی از آنان هنوز به صورت عشایری به ویژه در استان بصره زندگی میکنند.<ref>قبیلة تمیم عبر العصور، ص126؛ عشائر العراق، ج3، ص252.</ref> .<ref>لله و للحقیقه، ص646.</ref> | در عراق معاصر، پراکندگی تمیمیها بسیار گسترده شد و با کمرنگ تر شدن پیوندهای قبیلهای، شناسایی آنها دشوار تر شده است. عشایر بنی تمیم به تدریج در این محدوده به تشیع گرویدند. شاخههایی از آنان هنوز به صورت عشایری به ویژه در استان بصره زندگی میکنند.<ref>قبیلة تمیم عبر العصور، ص126؛ عشائر العراق، ج3، ص252.</ref> .<ref>لله و للحقیقه، ص646.</ref> | ||
=== ایران=== | === ایران=== | ||
در [[ایران]] از سدههای نخست هجری تیرههای تمیم در [[خوزستان]] و [[خراسان]] اقامت داشتهاند.<ref>الکامل، ج9، ص103-104.</ref> | در [[ایران]] از سدههای نخست هجری تیرههای تمیم در [[خوزستان]] و [[خراسان]] اقامت داشتهاند.<ref>الکامل، ج9، ص103-104.</ref>امروز نیز بنیتمیم یکی از قبایل بزرگ ساکن در خوزستان است. <ref>قبایل و عشایر عرب خوزستان، ص38-39.</ref> | ||
امروز نیز بنیتمیم یکی از قبایل بزرگ ساکن در خوزستان است. <ref>قبایل و عشایر عرب خوزستان، ص38-39.</ref> | |||
==جایگاه سیاسی اجتماعی تمیم== | ==جایگاه سیاسی اجتماعی تمیم== | ||
| خط ۶۴: | خط ۶۱: | ||
===برخورداری از حمایت قریش=== | ===برخورداری از حمایت قریش=== | ||
با توجه به مشترک بودن جد بنیتمیم و قریش <ref>التنبیه و الاشراف، ص175؛ السیرة النبویه، ج1، ص75؛ تاریخ طبری، ج4، ص497.</ref> به این نسب افتخار میورزیدند<ref>الانساب، ج1، ص52.</ref> و از حمایت قریش نیز برخوردار بودند؛ چنانکه در | با توجه به مشترک بودن جد بنیتمیم و قریش <ref>التنبیه و الاشراف، ص175؛ السیرة النبویه، ج1، ص75؛ تاریخ طبری، ج4، ص497.</ref> به این نسب افتخار میورزیدند<ref>الانساب، ج1، ص52.</ref> و از حمایت قریش نیز برخوردار بودند؛ چنانکه در یوم القُصَیبه برخی از قریشیها به حمایت از تیره بنیسعد بن تمیم در برابر غارت بدویان برخاستند.<ref>المنمق، ص354.</ref> | ||
تمیمیان ساکن در مسیر راههای تجاری جزیرة العرب، در برابر دریافت مال، پاسداری از کاروانهای تجاری قریش را در قلمرو سکونت خود به دست گرفتند و در معاهده «[[ایلاف]]» قریش وارد شدند. قریش نیز بر حفظ رابطه نیکو با بنیتمیم میکوشید.<ref>قبایل بنیتمیم و دورهم فی التاریخ العربی، ص94-98.</ref> | تمیمیان ساکن در مسیر راههای تجاری جزیرة العرب، در برابر دریافت مال، پاسداری از کاروانهای تجاری قریش را در قلمرو سکونت خود به دست گرفتند و در معاهده «[[ایلاف]]» قریش وارد شدند. قریش نیز بر حفظ رابطه نیکو با بنیتمیم میکوشید.<ref>قبایل بنیتمیم و دورهم فی التاریخ العربی، ص94-98.</ref> | ||
=== قتل وغارت کاروانها=== | === قتل وغارت کاروانها=== | ||
از بنی تمیم نیز غارتهایی گزارش شده است. در | از بنی تمیم نیز غارتهایی گزارش شده است. در یوم الصَفَقه حاکم دست نشانده کسرای ایران، سران تمیم را به سزای غارت کاروان تجاری ایران به قتل رساند.<ref>انساب الاشراف، ج12، ص242؛ الکامل، ج1، ص621.</ref> ویا قتل و غارت یکی از پادشاهان حمیری که پرده ای برای هدیه به کعبه فرستاده بود.<ref>المحبر، ص7؛ الآثار الباقیه، ص40.</ref> | ||
===کارگزاران پیامبر=== | ===کارگزاران پیامبر=== | ||