پرش به محتوا

کاربر:Gholampour/صفحه تمرین2: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی حج
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
Gholampour (بحث | مشارکت‌ها)
Automoderated users
۱٬۰۴۴ ویرایش‌ها
Gholampour (بحث | مشارکت‌ها)
Automoderated users
۱٬۰۴۴ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۹: خط ۹:
  | مکان = [[مکه|شهر مکه]] در [[عربستان]]
  | مکان = [[مکه|شهر مکه]] در [[عربستان]]
  | نام‌های دیگر = نردبان خارجی کعبه • پلکان ورودی کعبه
  | نام‌های دیگر = نردبان خارجی کعبه • پلکان ورودی کعبه
  | وقایع مرتبط =  
  | وقایع مرتبط = قرائت خطبه مشهور پیامبر اسلام در فتح مکه در سال ۱۰ق بر بالای پلکان خارجی کعبه • نقل حدیثی از سوی ابوذر در فضیلت اهل‌بیت(ع) بر بالای پلکان خارجی کعبه
  | ظرفیت =  
  | ظرفیت =  
  | مساحت =  
  | مساحت =  
خط ۱۷: خط ۱۷:
  | معمار =  
  | معمار =  
  | سبک =  
  | سبک =  
  | بازسازی =  
  | بازسازی = در دوره های مختلف • دوره عثمانی • دوره سعودی
  | وبگاه =  
  | وبگاه =  
  | تخریب =  
  | تخریب =  
خط ۲۵: خط ۲۵:
}}
}}
{| class="wikitable" width="30%" align="left" style="border:1px solid #ddd; margin:1em 1em 1em 0; padding:1em; font-size:75%; background:#E3FFE3; clear: both"
{| class="wikitable" width="30%" align="left" style="border:1px solid #ddd; margin:1em 1em 1em 0; padding:1em; font-size:75%; background:#E3FFE3; clear: both"
!colspan="2" align="center" style="background-color: #baffba; font-size: 120%"|'''گاهشمار بازسازی پلکان خارجی کعبه'''
!colspan="2" align="center" style="background-color: #baffba; font-size: 120%"|'''گاهشمار وقایع مرتبط با پلکان خارجی کعبه'''
|-
|-
|align="left"|پنج سال پیش از بعثت
|align="left"|پنج سال پیش از بعثت


|ساخت پله به دلیل بالابردن ارتفاع در کعبه بازسازی قریش.<ref></ref>
|ساخت پله توسط قریش به دلیل بالابردن ارتفاع در کعبه.<ref>اخبار مکه، ج1، ص159-163.</ref>
|-
|align="left"|سال ۱۰ هجری قمری
 
|قرائت خطبه مشهور توسط پیامبر بر بالای پلکان خارجی در فتح مکه.<ref>دلائل النبوه، ج5، ص85؛ تاریخ الاسلام، ج2، ص556.</ref>
|-
|-
|align="left"|سال
|align="left"|سال


|<ref></ref>
|نقل حدیثی در فضیلت‌های ائمه(ع) توسط ابوذر غفاری<ref>الامالی، ص482.</ref>
 
|-
|align="left"|قرن ۶ هجری قمری
 
|ساخت منبری بزرگ با نُه پله، پایه‌های چوبین و چهار چرخ.<ref>رحلة ابن جبیر، ص62-63.</ref>
|-
|align="left"|سال ۷۶۶ق
 
|ساخت پلکان به دستور سلطان مملوکی مصر، شعبان بن حسین.<ref>اتحاف الوری، ج3، ص304؛ تاریخ عمارة المسجد الحرام، ص80.</ref>
|-
|align="left"|سال ۸۱۴ق
 
|تعمیر پلکان قبلی<ref>شفاء الغرام، ج1، ص138؛ اتحاف الوری، ج3، ص488.</ref>
|-
|align="left"|سال ۸۱۸ق
 
|ساخت نردبان جدید توسط سیف‌الدین شیخ محمودی، مشهور به مؤید چرکسی<ref>اتحاف الوری، ج3، ص529.</ref>
|-
|align="left"|سال ۱۰۴۰ق
 
|ساخت پلکان جدید در دوره عثمانی با ۷ پله از چوب صنوبر که ورق مسی و آهنی داشت با چهار چرخ مسی<ref>مفرحة الانام، ص69.</ref>
|-
|align="left"|سال ۱۰۹۷ق
 
|ساخت پله به همراه نرده توسط احمد پاشا حکمران عثمانی جده و شیخ حرم<ref>منائح الکرم، ج5، ص19.</ref>
|-
|align="left"|سال ۱۱۱۶ق
 
|ساخت و ارسال پلکان جدید توسط حسین حمیدان هندی، حاکم محلی هند به جده.<ref>التاریخ القویم، ج4، ص141.</ref>
|-
|align="left"|سال ۱۱۲۷ق
 
|خرید پلکان حاکم هند توسط حکمران جدید جده، محمد پاشا و ارسال به مکه.<ref>التاریخ القویم، ج4، ص141.</ref>
|-
|align="left"|سال ۱۲۴۰ق
 
|ساخت پلکان توسط محمد منورخان هندی با ۱۱ پله از چوب ساج، ویژه مردان.<ref>التاریخ القویم، ج4، ص141-143.</ref>
|-
|align="left"|سال ۱۳۰۰ق
 
|ساخت پله توسط کلب‌علیخان، نائب السلطنه رامپور هند با ۱۴ پله با ورق‌های نقره‌ای و تزئینات ویژه بانوان.<ref>التاریخ القویم، ج4، ص142-143.</ref>
|-
|align="left"|سال ۱۳۷۵ق
 
|ساخت پلکان خارجی به دستور ملک سعود بن عبدالعزیز با ۱۱ پله از چوب قوی و روکش‌های نقره‌ای مزین به نقش و نگار عربی طلایی رنگ در کارگاهی در مصر.<ref>التاریخ القویم، ج4، ص142-143.</ref>
|-
|-
|align="left"|سال  
|align="left"|سال ۱۳۷۶ق


|<ref></ref>
|رونمایی از پلکان جدید توسط ملک سعود بن عبدالعزیز و گروهی از سران کشورهای اسلامی حاضر در حج، برای شست‌و‌شوی درون کعبه.<ref>التاریخ القویم، ج4، ص142-143.</ref>
|}
|}


نسخهٔ ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۲۱:۳۱

پلکان خارجی کعبه
پلکان خارجی کعبه
اطلاعات اوليه
بنيانگذارقریش
کاربریورود به کعبه
مکانشهر مکه در عربستان
نام‌های دیگرنردبان خارجی کعبه • پلکان ورودی کعبه
وقایع مرتبطقرائت خطبه مشهور پیامبر اسلام در فتح مکه در سال ۱۰ق بر بالای پلکان خارجی کعبه • نقل حدیثی از سوی ابوذر در فضیلت اهل‌بیت(ع) بر بالای پلکان خارجی کعبه
مشخصات
وضعیتفعال
معماری
بازسازیدر دوره های مختلف • دوره عثمانی • دوره سعودی
در حال بارگیری نقشه...
گاهشمار وقایع مرتبط با پلکان خارجی کعبه
پنج سال پیش از بعثت ساخت پله توسط قریش به دلیل بالابردن ارتفاع در کعبه.[۱]
سال ۱۰ هجری قمری قرائت خطبه مشهور توسط پیامبر بر بالای پلکان خارجی در فتح مکه.[۲]
سال نقل حدیثی در فضیلت‌های ائمه(ع) توسط ابوذر غفاری[۳]
قرن ۶ هجری قمری ساخت منبری بزرگ با نُه پله، پایه‌های چوبین و چهار چرخ.[۴]
سال ۷۶۶ق ساخت پلکان به دستور سلطان مملوکی مصر، شعبان بن حسین.[۵]
سال ۸۱۴ق تعمیر پلکان قبلی[۶]
سال ۸۱۸ق ساخت نردبان جدید توسط سیف‌الدین شیخ محمودی، مشهور به مؤید چرکسی[۷]
سال ۱۰۴۰ق ساخت پلکان جدید در دوره عثمانی با ۷ پله از چوب صنوبر که ورق مسی و آهنی داشت با چهار چرخ مسی[۸]
سال ۱۰۹۷ق ساخت پله به همراه نرده توسط احمد پاشا حکمران عثمانی جده و شیخ حرم[۹]
سال ۱۱۱۶ق ساخت و ارسال پلکان جدید توسط حسین حمیدان هندی، حاکم محلی هند به جده.[۱۰]
سال ۱۱۲۷ق خرید پلکان حاکم هند توسط حکمران جدید جده، محمد پاشا و ارسال به مکه.[۱۱]
سال ۱۲۴۰ق ساخت پلکان توسط محمد منورخان هندی با ۱۱ پله از چوب ساج، ویژه مردان.[۱۲]
سال ۱۳۰۰ق ساخت پله توسط کلب‌علیخان، نائب السلطنه رامپور هند با ۱۴ پله با ورق‌های نقره‌ای و تزئینات ویژه بانوان.[۱۳]
سال ۱۳۷۵ق ساخت پلکان خارجی به دستور ملک سعود بن عبدالعزیز با ۱۱ پله از چوب قوی و روکش‌های نقره‌ای مزین به نقش و نگار عربی طلایی رنگ در کارگاهی در مصر.[۱۴]
سال ۱۳۷۶ق رونمایی از پلکان جدید توسط ملک سعود بن عبدالعزیز و گروهی از سران کشورهای اسلامی حاضر در حج، برای شست‌و‌شوی درون کعبه.[۱۵]

پلکان خارجی کعبه یا نردبان خارجی کعبه، پلکان متحرکی است که برای رفتن به داخل کعبه استفاده می‌شود. از گذشته کعبه دو پلکان

موقعیت و تاریخچه

در کعبه از سال‌های دور، پلکان خارجی برای ورود به درون کعبه استفاده می‌شده است.[۱۶] به گزارش ازرقی، قبل از بازسازی کعبه، دَرِ ورودی کعبه، هم‌سطح زمین بود؛ ولی در بازسازی کعبه، پنج سال پیش از بعثت، به گزارشی به پیشنهاد ابوحذیفة بن مغیره مخزومی،[۱۷] نخستین‌بار جهت جلوگیری از ورود سیل و نیز پیشگیری از ورود افراد بدون اجازه، دَرِ کعبه به بالاتر از سطح زمین منتقل و نردبانی جهت ورود ساخته شد.[۱۸] از آن پس، واردشوندگان به کعبه، کفش‌های خود را می‌کندند و زیر نردبان ورودی قرار می‌دادند.[۱۹]

فضیلت مکان

در فتح مکه (10ق) پیامبر(ص) بر پلکان کعبه ایستاد و خطبه مشهورش را قرائت فرمود.[۲۰] نیز در گزارشی، از صعود ابوذر، صحابی مشهور پیامبر(ص)، بر نردبان کعبه و تکیه بر باب الکعبه و نقل حدیثی در فضیلت‌های اهل‌بیت(ع) یاد شده است.[۲۱]

بازسازی و معماری

پلکان یا نردبان خارجی بارها تعمیر، بازسازی و تعویض شد. ازرقی، مورخ و سیره‌نویس قرن سوم هجری، پلکان خارجی کعبه را از چوب ساج و به طول ۸/۵ ذرع (کمی بیش از 4 متر) و پهنای ۳/۵ ذرع (نزدیک به 2 متر) و دارای 13 پله توصیف کرده است.[۲۲] در قرن ۵ قمری، پهنای نردبان به اندازه ۱۰ نفر بود.[۲۳]

پلکان کعبه در قرن ۶ قمری، همچون منبری بزرگ با نُه پله، با پایه‌هایی چوبین توصیف شده که از چهار چرخ برای جابه‌جایی آسان استفاده می‌کرد و بالاترین پله با آستانه دَر، تماس داشت.[۲۴] در سال 766ق به دستور سلطان مملوکی مصر، شعبان بن حسین،[۲۵] نردبان منبرمانند جدیدی برای کعبه ساخته شد که چهار پایه‌ای بود و هنگام ورود به درون کعبه به نزدیک باب الکعبه منتقل می‌شد.[۲۶] در سال 814ق برخی از قسمت‌های چوبی این پلکان تعمیر شد.[۲۷]

سیف‌الدین شیخ محمودی، مشهور به مؤید چرکسی در 818ق، نردبانی برای کعبه فرستاد که در موسم حج همان سال جایگزین نردبان پیشین شد.[۲۸] گرچه گزارش دیگری مبنی بر ارسال نردبانی برای کعبه در 817ق به دست سیف‌الدین شیخو سلطان مصر نیز موجود است.[۲۹] در گزارش سال 1040ق در دوران عثمانی، پلکان با طول تقریبی چهار متر، دارای هفت پله از چوب صنوبر بود که ورق‌های مسی و آهنی داشت و بر چهار چرخ مسی سوار بود.[۳۰] در سال 1097ق احمد پاشا، حکمران عثمانی جده و شیخ حرم، پلکان جدیدی که همراه نرده بود، در 16 رمضان همان سال برای کعبه، بهره‌برداری کرد.[۳۱]

پلکان اهدایی حاکمان هند

در ۱۱۲۷ق محمد پاشا، از حکمرانان جده، پلکانی که در سال ۱۱۱۶ق توسط حسین حمیدان هندی، حاکم محلی هند، برای کعبه ارسال و به دست حاکم آن روز جده توقیف شده بود، را خرید و به کعبه فرستاد که پس از دریافت اجازه از دولت عثمانی، رنگ‌آمیزی و تزئین، بهره‌برداری شد.[۳۲] محمد منورخان هندی نیز در سال 1240ق، پلکانی 11 پله‌ای از چوب ساج به ارتفاع و عرض دو متر و طول پنج متر برای کعبه فرستاد که تا اواخر قرن 14ق در مسجدالحرام برای ورود ويژه مردان به کعبه از آن استفاده می‌شد و چندین بار نیز تعمیر شد.[۳۳] در سال 1300ق کلب علیخان، نایب السلطنه رامپور هند، پلکان ۱۴ پله‌ای که با ورق‌­های نقره‌ای به ارزش 85364 روپیه تزئین شده بود، برای کعبه فرستاد که به علت تزئینات زیاد، برای ورود بانوان به درون کعبه استفاده می‌شد.[۳۴]

پلکان در دوره سعودی

در سال ۱۳۷۶ق، به دستور ملک سعود بن عبدالعزیز و با همراهی گروهی از سران کشورهای اسلامی حاضر در مراسم حج، برای شست‌وشوی درون کعبه، از نردبان ۱۱ پله‌ای جدید که از چوب قوی و روکش‌های نقره‌ای مزین به نقش‌و‌نگار عربی طلایی رنگ در مصر ساخته شده بود، برای کعبه رونمایی شد.[۳۵] کُردی، مورخ قرن چهاردهم قمری، به دو نوع پلکان خارجی در دوران خود اشاره کرده است. نردبان کوچک یک نفره و نردبان متحرک و عریض چند نفره که از نوع دوم، دو عدد کنار چاه زمزم نگهداری[۳۶] و از آن در مواردی چون شست‌وشوی کعبه، نصب پرده، تعمیرات و مراسم مربوط به گسترش‌های حرم استفاده می‌شد. به گفته کردی، ورود به کعبه در طول سال به ندرت به بیش از 15 مورد می‌رسید.[۳۷]

گالری

  • تصویری از پلکان قدیمی کعبه
    تصویری از پلکان قدیمی کعبه

جستارهای وابسته

پانویس

  1. ↑ اخبار مکه، ج1، ص159-163.
  2. ↑ دلائل النبوه، ج5، ص85؛ تاریخ الاسلام، ج2، ص556.
  3. ↑ الامالی، ص482.
  4. ↑ رحلة ابن جبیر، ص62-63.
  5. ↑ اتحاف الوری، ج3، ص304؛ تاریخ عمارة المسجد الحرام، ص80.
  6. ↑ شفاء الغرام، ج1، ص138؛ اتحاف الوری، ج3، ص488.
  7. ↑ اتحاف الوری، ج3، ص529.
  8. ↑ مفرحة الانام، ص69.
  9. ↑ منائح الکرم، ج5، ص19.
  10. ↑ التاریخ القویم، ج4، ص141.
  11. ↑ التاریخ القویم، ج4، ص141.
  12. ↑ التاریخ القویم، ج4، ص141-143.
  13. ↑ التاریخ القویم، ج4، ص142-143.
  14. ↑ التاریخ القویم، ج4، ص142-143.
  15. ↑ التاریخ القویم، ج4، ص142-143.
  16. ↑ «پلکان کعبه»، ج۵، ص۳۸.
  17. ↑ اخبار مکه، ج1، ص171.
  18. ↑ اخبار مکه، ج1، ص159-163.
  19. ↑ اخبار مکه، ج1، ص174.
  20. ↑ دلائل النبوه، ج5، ص85؛ تاریخ الاسلام، ج2، ص556.
  21. ↑ الامالی، ص482.
  22. ↑ اخبار مکه، ج1، ص310؛ التاریخ القویم، ج4، ص140.
  23. ↑ سفرنامه ناصر خسرو، ص130، 135-136.
  24. ↑ رحلة ابن جبیر، ص62-63.
  25. ↑ اتحاف الوری، ج3، ص304؛ تاریخ عمارة المسجد الحرام، ص80.
  26. ↑ رحلة ابن بطوطه، ج1، ص372.
  27. ↑ شفاء الغرام، ج1، ص138؛ اتحاف الوری، ج3، ص488.
  28. ↑ اتحاف الوری، ج3، ص529.
  29. ↑ منائح الکرم، ج2، ص417.
  30. ↑ مفرحة الانام، ص69.
  31. ↑ منائح الکرم، ج5، ص19.
  32. ↑ التاریخ القویم، ج4، ص141.
  33. ↑ التاریخ القویم، ج4، ص141-143.
  34. ↑ التاریخ القویم، ج4، ص142-143.
  35. ↑ التاریخ القویم، ج4، ص142-143.
  36. ↑ التاریخ القویم، ج4، ص140.
  37. ↑ التاریخ القویم، ج2، ص441.

منابع

محتوای این مقاله برگرفته شده است از: دانشنامه حج و حرمین شریفین مدخل پلکان کعبه.
  • اتحاف الوری: عمر بن محمد بن فهد (درگذشت 885ق.)، به کوشش عبدالکریم، مکه، جامعة‌ام القری، 1408ق.
  • اخبار مکه: الازرقی (درگذشت 248ق.)، به کوشش رشدی الصالح، مکه، مکتبة الثقافه، 1415ق.
  • الامالی: الطوسی (درگذشت 460ق.)، قم، دار الثقافه، 1414ق.
  • پلکان کعبه: ابوالفضل ربانی، دانشنامه حج و حرمین شریفین، ۱۳۹۲ش.
  • تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر: الذهبی (درگذشت 748ق.)، به کوشش عمر عبدالسلام، بیروت، دار الکتاب العربی، 1410ق.
  • تاریخ عمارة المسجدالحرام: فوزیه حسین مطر، مکه، جامعة‌ام القری، 1406ق.
  • التاریخ القویم: محمد طاهر الکردی، به کوشش ابن دهیش، بیروت، دار خضر، 1420ق.
  • دلائل النبوه: البیهقی (درگذشت 458ق.)، به کوشش عبدالمعطی، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1405ق.
  • رحلة ابن بطوطه: ابن بطوطه (درگذشت 779ق.)، به کوشش التازی، الرباط، المملکة المغربیه، 1417ق.
  • رحلة ابن جبیر: محمد بن احمد (درگذشت 614ق.)، بیروت، دار مکتبة الهلال، 1986م.
  • سفرنامه ناصر خسرو: ناصر خسرو (درگذشت 481ق.)، تهران، زوّار، 1381ش.
  • شفاء الغرام: محمد الفاسی (درگذشت 832ق.)، به کوشش گروهی از علما، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1421ق.
  • مفرحة الانام فی تاسیس بیت الله الحرام: زین العابدین بن نورالدین حسینی، به کوشش عمار عبودی نصار، تهران، مشعر، 1428ق.
  • منائح الکرم: علی بن تاج الدین السنجاری (درگذشت 1125ق.)، به کوشش المصری، مکه، جامعة‌ام القری، 1419ق.

مقاله‌های مرتبط

برگرفته از «https://wikihaj.com/index.php?title=کاربر:Gholampour/صفحه_تمرین2&oldid=57240»