پرش به محتوا

مسجد قبلتین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی حج
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
Kamran (بحث | مشارکت‌ها)
Automoderated users، دیوان‌سالاران، checkuser، csmoderator، developer، Moderators، مدیران
۱۱٬۷۳۳ ویرایش‌ها
Kamran (بحث | مشارکت‌ها)
Automoderated users، دیوان‌سالاران، checkuser، csmoderator، developer، Moderators، مدیران
۱۱٬۷۳۳ ویرایش‌ها
اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح ارقام، اصلاح نشانی وب
خط ۵۰: خط ۵۰:
| تاریخ ثبت =  
| تاریخ ثبت =  
| وبگاه =  
| وبگاه =  
| عرض جغرافیایی = 24.484160
| عرض جغرافیایی = ۲۴٫۴۸۴۱۶۰
| طول جغرافیایی = 39.578777
| طول جغرافیایی = ۳۹٫۵۷۸۷۷۷
| ‌ توضیح نقشه =  
| توضیح نقشه =  
}}'''مسجد قِبلَتَین''' (مسجد دو قبله) از مسجدهای کهن در شهر [[مدینه]] در کشور [[عربستان]] است. منابع تاریخی می‌گویند که پیامبر در این مسجد، که در محله طایفه بنی‌سلمه قرار داشت، در حال خواندن نماز به سوی [[بیت‌المقدس]] (قبله نخست مسلمانان) بود که دستور تغییر قبله به سوی [[کعبه]] بر او نازل شد. این مسجد در نزدیکی چاه معروف این شهر، «[[بئر رومه]]» قرار دارد.  
}}'''مسجد قِبلَتَین''' (مسجد دو قبله) از مسجدهای کهن در شهر [[مدینه]] در کشور [[عربستان]] است. منابع تاریخی می‌گویند که پیامبر در این مسجد، که در محله طایفه بنی‌سلمه قرار داشت، در حال خواندن نماز به سوی [[بیت‌المقدس]] (قبله نخست مسلمانان) بود که دستور تغییر قبله به سوی [[کعبه]] بر او نازل شد. این مسجد در نزدیکی چاه معروف این شهر، «[[بئر رومه]]» قرار دارد.  


== نام ==
== نام ==
مسجد قبلتین یا مسجد ذو قبلتین (دارای دو قبله) به علت رخداد [[تغییر قبله]] که در این مسجد رخ داد، چنین نامگذاری شده و مسجد ذوقبلتین نیز خوانده می‌شود.<ref name=":0">من لایحضره الفقیه، ج1، ص426 ؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%87.pdf&page=144 اخبار مدینة الرسول(ص)، ص١44.]</ref> آن را مسجد بنی‌سلمه نیز می‌نامند زیرا در روستای بنی سلمه قرار گرفته بود.<ref name=":1">[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=184 مساجد الاثریه فی مدینة النبویة، ص183.]</ref>
مسجد قبلتین یا مسجد ذو قبلتین (دارای دو قبله) به علت رخداد [[تغییر قبله]] که در این مسجد رخ داد، چنین نامگذاری شده و مسجد ذوقبلتین نیز خوانده می‌شود.<ref name=":0">من لایحضره الفقیه، ج1، ص426 ؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aاخبار_المدینه_ابن_زباله.pdf&page=144 اخبار مدینة الرسول(ص)، ص١44.]</ref> آن را مسجد بنی‌سلمه نیز می‌نامند زیرا در روستای بنی سلمه قرار گرفته بود.<ref name=":1">[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aالمساجد_الاثریه.pdf&page=184 مساجد الاثریه فی مدینة النبویة، ص183.]</ref>


== مکان ==
== مکان ==
اين مسجد در جهت شمال غربی [[مدینه|مدينه منوره]]، در غرب [[کوه سلع]] است.<ref name=":1" /> محدوده مسجد به القاع معروف است<ref name=":2">الدرة الثمینه فی اخبار المدینه، ص127.</ref> که در غرب [[مساجد فتح]]<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=195 وفاء الوفا باخبار دارالمصطفی، ص195.]</ref> و نزدیکی [[چاه رومه]] قرار دارد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D8%B5%D9%81_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87.pdf&page=17 وصف المدینه المنوره، ص17.] ؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87.pdf&page=133 آثار مدینه المنوره، ص133.]</ref>
این مسجد در جهت شمال غربی [[مدینه|مدینه منوره]]، در غرب [[کوه سلع]] است.<ref name=":1" /> محدوده مسجد به القاع معروف است<ref name=":2">الدرة الثمینه فی اخبار المدینه، ص127.</ref> که در غرب [[مساجد فتح]]<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=195 وفاء الوفا باخبار دارالمصطفی، ص195.]</ref> و نزدیکی [[چاه رومه]] قرار دارد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوصف_المدینه_المنوره.pdf&page=17 وصف المدینه المنوره، ص17.] ؛ [https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aآثار_مدینه_المنوره.pdf&page=133 آثار مدینه المنوره، ص133.]</ref>


==تغییر قبله==
==تغییر قبله==


[[تغییر قبله]] در ١5 [[شعبان]] سال دوم [[هجرت]] در مسجد قبلتین روی داد. تا پیش از آن، مسلمانان به سوی [[بیت‌المقدس]] نماز می‌خواندند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%B9%D9%85%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D9%81%DB%8C_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1.pdf&page=159 عمده الاخبار فی مدینه المختار، ص159]</ref> حکم تغییر قبله در وسط نماز [[پیامبر(ص)]] ابلاغ شد و نمازگزاران دو رکعت از نماز ظهر(یا عصر){{یادداشت|اقوال در عنوان نماز و کیفیت تغییر قبله بین دو نماز یا بین یک نماز واحد مختلف است.
[[تغییر قبله]] در ۱۵ [[شعبان]] سال دوم [[هجرت]] در مسجد قبلتین روی داد. تا پیش از آن، مسلمانان به سوی [[بیت‌المقدس]] نماز می‌خواندند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aعمده_الاخبار_فی_مدینه_المختار.pdf&page=159 عمده الاخبار فی مدینه المختار، ص159]</ref> حکم تغییر قبله در وسط نماز [[پیامبر(ص)]] ابلاغ شد و نمازگزاران دو رکعت از نماز ظهر(یا عصر){{یادداشت|اقوال در عنوان نماز و کیفیت تغییر قبله بین دو نماز یا بین یک نماز واحد مختلف است.
در این باره نیز که در وقت تغییر قبله، رسول خدا(ص) در مسجد قبلتین نماز می‌خوانده یا مسجد النبی، دو روایت مختلف وارد شده است.}} را به سوی [[بیت‌المقدس]] و دو رکعت بعدی را به سوی [[کعبه]] خواندند.<ref name=":0" />
در این باره نیز که در وقت تغییر قبله، رسول خدا(ص) در مسجد قبلتین نماز می‌خوانده یا مسجد النبی، دو روایت مختلف وارد شده است.}} را به سوی [[بیت‌المقدس]] و دو رکعت بعدی را به سوی [[کعبه]] خواندند.<ref name=":0" />


== تاریخچه بنا ==
== تاریخچه بنا ==
منابع قدیمی این مسجد را جزو مساجدی که [[پیامبر(ص)]] در آنها نماز خوانده ذکر کرده‌اند<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%A8%D9%87.pdf&page=68 تاریخ المدینة المنورة، ص68]</ref> و بر این اساس پیشینه ساخت مسجد را به عصر نبوی بازمی‌گردانند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=192 مساجد الاثریه فی المدینة النبویة، ص192]</ref> مسجد در قرن هفتم قمری مخروبه و سنگ‌های آن برداشته شده بود.<ref name=":2" />
منابع قدیمی این مسجد را جزو مساجدی که [[پیامبر(ص)]] در آنها نماز خوانده ذکر کرده‌اند<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_مدینه_ابن_شبه.pdf&page=68 تاریخ المدینة المنورة، ص68]</ref> و بر این اساس پیشینه ساخت مسجد را به عصر نبوی بازمی‌گردانند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aالمساجد_الاثریه.pdf&page=192 مساجد الاثریه فی المدینة النبویة، ص192]</ref> مسجد در قرن هفتم قمری مخروبه و سنگ‌های آن برداشته شده بود.<ref name=":2" />


در سال 893 و 950 قمری آن را بازسازی کردند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&page=197 وفاء الوفا باخبار دارالمصطفی، ص197.]</ref> ابوسالم عياشی در سفرنامه‌اش به سال 1073 قمری/1662ميلادی، بنای مسجد را ساختمانی محکمی توصیف کرده است.<ref>الرحلة العیاشیه 1661-1663م، ج1، ص394.</ref>  
در سال ۸۹۳ و ۹۵۰ قمری آن را بازسازی کردند.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aوفاء_الوفاء_سمهودی_ج۳.pdf&page=197 وفاء الوفا باخبار دارالمصطفی، ص197.]</ref> ابوسالم عیاشی در سفرنامه‌اش به سال ۱۰۷۳ قمری/۱۶۶۲میلادی، بنای مسجد را ساختمانی محکمی توصیف کرده است.<ref>الرحلة العیاشیه 1661-1663م، ج1، ص394.</ref>  


براساس برخی گزارش‌ها، این مسجد در اواخر قرن چهاردهم قمری رو به ویرانی بود و سپس بازسازی شد و آثار قبله در دو جهت بیت المقدس{{یادداشت|محراب بیت المقدس به علت رفتار برخی عوام در نماز خواندن به سمت آن، از بین رفت. الدر الثمین فی معالم دار الرسول الامین، ص236.}} و مکه در آن ایجاد شد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A8%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B6%DB%8C_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1.pdf&page=74 المدینه بین الماضی و الحاضر، ص74.]</ref> تجدید بنای مسجد در سال 1408 قمری منجر به شکل امروزی مسجد شده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%B5%D9%84%DB%8C_%D9%81%DB%8C%D9%87%D8%A7_%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87.pdf&page=233 مساجد صلی فیها رسول الله، ص233.]</ref>
براساس برخی گزارش‌ها، این مسجد در اواخر قرن چهاردهم قمری رو به ویرانی بود و سپس بازسازی شد و آثار قبله در دو جهت بیت المقدس{{یادداشت|محراب بیت المقدس به علت رفتار برخی عوام در نماز خواندن به سمت آن، از بین رفت. الدر الثمین فی معالم دار الرسول الامین، ص۲۳۶.}} و مکه در آن ایجاد شد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aالمدینه_بین_الماضی_و_الحاضر.pdf&page=74 المدینه بین الماضی و الحاضر، ص74.]</ref> تجدید بنای مسجد در سال ۱۴۰۸ قمری منجر به شکل امروزی مسجد شده است.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aمساجد_صلی_فیها_رسول_الله.pdf&page=233 مساجد صلی فیها رسول الله، ص233.]</ref>


=== وضعیت کنونی ===
=== وضعیت کنونی ===
محدوده کلی مسجد، مثلثی است. ولی ساختمان اصلی از دو طبقه در چهار جهت تشکيل شده و از طريق بالکنی که طول آن 83متر است، بر خيابان اصلی ‌اشراف دارد. طول نمای جنوبی 95متر و نمای غربی آن، 82 متر است و مقابل آن، قبرستانی قديمی به نام [[مقبرة القبلتین]] قرار دارد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D9%88_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB%D8%A7.pdf&page=408 تاریخ معالم المدینه المنوره قدیما و حدیثا، ص408.]</ref> مسجد، دو مناره و دوگنبد دارد و مساحت کلی آن مسجد به 3920 متر مربع می‌رسد که حدود دوهزار نمازگزار را در خود جای می‌دهد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&page=194 مساجد الاثریه فی مدینة النبویة، ص194-196]</ref>
محدوده کلی مسجد، مثلثی است. ولی ساختمان اصلی از دو طبقه در چهار جهت تشکیل شده و از طریق بالکنی که طول آن ۸۳متر است، بر خیابان اصلی اشراف دارد. طول نمای جنوبی ۹۵متر و نمای غربی آن، ۸۲ متر است و مقابل آن، قبرستانی قدیمی به نام [[مقبرة القبلتین]] قرار دارد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aتاریخ_معالم_المدینه_المنوره_قدیما_و_حدیثا.pdf&page=408 تاریخ معالم المدینه المنوره قدیما و حدیثا، ص408.]</ref> مسجد، دو مناره و دوگنبد دارد و مساحت کلی آن مسجد به ۳۹۲۰ متر مربع می‌رسد که حدود دوهزار نمازگزار را در خود جای می‌دهد.<ref>[https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده%3Aالمساجد_الاثریه.pdf&page=194 مساجد الاثریه فی مدینة النبویة، ص194-196]</ref>


== نگارخانه ==
== نگارخانه ==
خط ۸۳: خط ۸۳:
پرونده:مسجد قبلتین4.png|ورودی شمالی مسجد
پرونده:مسجد قبلتین4.png|ورودی شمالی مسجد
پرونده:مسجد قبلتین 6.png
پرونده:مسجد قبلتین 6.png
پرونده:مسجد قبلتین 7.png|تصویر قدیمی مسجد پیش از بازسازی سال 1408 قمری.
پرونده:مسجد قبلتین 7.png|تصویر قدیمی مسجد پیش از بازسازی سال ۱۴۰۸ قمری.
پرونده:مسجد قبلتین 8.png|مأذنه و ورودی ساختمان قبلی مسجد
پرونده:مسجد قبلتین 8.png|مأذنه و ورودی ساختمان قبلی مسجد
پرونده:مسجد قبلتین 5.png|تصویر قدیمی مسجد منتشر شده در کتاب [https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87.pdf&page=132 آثار مدینه المنوره].  
پرونده:مسجد قبلتین 5.png|تصویر قدیمی مسجد منتشر شده در کتاب [https://wikihaj.com/index.php?title=پرونده:آثار_مدینه_المنوره.pdf&page=132 آثار مدینه المنوره].  
</gallery>
</gallery>


خط ۹۷: خط ۹۷:
==منابع ==
==منابع ==
{{منابع}}
{{منابع}}
*'''من لا يحضره الفقيه'''، شیخ صدوق، ترجمه غفاری، قم، دارالکتب الاسلامی، ١385ش.
*'''من لا یحضره الفقیه'''، شیخ صدوق، ترجمه غفاری، قم، دارالکتب الاسلامی، ۱۳۸۵ش.
*'''اخبار المدینه'''، محمدبن حسن ابن زباله، مدینه، المملکه العربیه السعودی، 1424ق.
*'''اخبار المدینه'''، محمدبن حسن ابن زباله، مدینه، المملکه العربیه السعودی، ۱۴۲۴ق.
*'''الدرة الثمینه فی اخبار مدينة'''، محمد بن محمود النجار، بیروت، دارالارقم، بی‌تا.
*'''الدرة الثمینه فی اخبار مدینة'''، محمد بن محمود النجار، بیروت، دارالارقم، بی‌تا.
*'''الرحلة العیاشیه 1661-1663م'''، عبدالله بن محمد عیاشی، ابوظبی، 2006م.
*'''الرحلة العیاشیه ۱۶۶۱-۱۶۶۳م'''، عبدالله بن محمد عیاشی، ابوظبی، ۲۰۰۶م.
* '''عمدة الاخبار فی مدینة المختار'''، احمد عباسی، قاهره، اسعد طرابزونی، بی‌تا.
* '''عمدة الاخبار فی مدینة المختار'''، احمد عباسی، قاهره، اسعد طرابزونی، بی‌تا.
* '''المساجد الاثریة فی المدینة المنورة'''، محمد الیاس عبدالغنی، مدینه، مطابع الرشید، ۱۴۱۹ق، ۱۹۹۹م.
* '''المساجد الاثریة فی المدینة المنورة'''، محمد الیاس عبدالغنی، مدینه، مطابع الرشید، ۱۴۱۹ق، ۱۹۹۹م.
*'''وفاء الوفا باخبار دار المصطفی'''، علی بن عبدالله سمهودی، لندن، موسسه التراث، ۲۰۰۱م.
*'''وفاء الوفا باخبار دار المصطفی'''، علی بن عبدالله سمهودی، لندن، موسسه التراث، ۲۰۰۱م.
*'''مساجد صلی فیها رسول الله فی الحرمین الشریفین و الجزیرة العربیة'''، سید ضیاء الدین بن محمد بن مقبول عطار، جده، کنوز المعرفة، 1434ق.
*'''مساجد صلی فیها رسول الله فی الحرمین الشریفین و الجزیرة العربیة'''، سید ضیاء الدین بن محمد بن مقبول عطار، جده، کنوز المعرفة، ۱۴۳۴ق.
*'''المدینه بین الماضی و الحاضر'''، ابراهیم بن علی العیاشی، ۱۹۷۲م.
*'''المدینه بین الماضی و الحاضر'''، ابراهیم بن علی العیاشی، ۱۹۷۲م.
*'''تاریخ معالم المدینة المنورة قدیما و حدیثا'''، احمد یاسین خیاری، ریاض، المملکة العربیة السعودیة، ۱۴۱۹ق.
*'''تاریخ معالم المدینة المنورة قدیما و حدیثا'''، احمد یاسین خیاری، ریاض، المملکة العربیة السعودیة، ۱۴۱۹ق.
*'''وصف المدینه المنوره'''، علی بن موسی الافندی، مطبعة نهضة مصر.
*'''وصف المدینه المنوره'''، علی بن موسی الافندی، مطبعة نهضة مصر.
*'''الدر الثمین فی معالم دار الرسول الامین'''، محمدامین الشنقیطی، جده، دارالقبلة، ١٩٩٢م.
*'''الدر الثمین فی معالم دار الرسول الامین'''، محمدامین الشنقیطی، جده، دارالقبلة، ۱۹۹۲م.
*'''آثار المدینة المنوره'''، عبدالقدوس الانصاری، مدینه، المکتبه السلفیه، ۱۳۹۳ق.{{پایان}}{{اماکن مدینه}}
*'''آثار المدینة المنوره'''، عبدالقدوس الانصاری، مدینه، المکتبه السلفیه، ۱۳۹۳ق.{{پایان}}{{اماکن مدینه}}
{{مساجد}}
{{مساجد}}

نسخهٔ ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۵۱

مسجد قبلتین
اطلاعات اوليه
نام‌های دیگرمسجد ذوقبلتین - مسجد بنوسلمه
مکانعربستان - مدینه
کاربریمسجد
جنبه دینی
بزرگداشت نزدمسلمانان
تاریخ بنا
زمان پایه‌گذاریعصر نبوی
بازسازی‌هابارها بازسازی شده است.
وضعیت فعلی
وضعیت بنافعال

مسیریابی

در حال بارگیری نقشه...

مسجد قِبلَتَین (مسجد دو قبله) از مسجدهای کهن در شهر مدینه در کشور عربستان است. منابع تاریخی می‌گویند که پیامبر در این مسجد، که در محله طایفه بنی‌سلمه قرار داشت، در حال خواندن نماز به سوی بیت‌المقدس (قبله نخست مسلمانان) بود که دستور تغییر قبله به سوی کعبه بر او نازل شد. این مسجد در نزدیکی چاه معروف این شهر، «بئر رومه» قرار دارد.

نام

مسجد قبلتین یا مسجد ذو قبلتین (دارای دو قبله) به علت رخداد تغییر قبله که در این مسجد رخ داد، چنین نامگذاری شده و مسجد ذوقبلتین نیز خوانده می‌شود.[۱] آن را مسجد بنی‌سلمه نیز می‌نامند زیرا در روستای بنی سلمه قرار گرفته بود.[۲]

مکان

این مسجد در جهت شمال غربی مدینه منوره، در غرب کوه سلع است.[۲] محدوده مسجد به القاع معروف است[۳] که در غرب مساجد فتح[۴] و نزدیکی چاه رومه قرار دارد.[۵]

تغییر قبله

تغییر قبله در ۱۵ شعبان سال دوم هجرت در مسجد قبلتین روی داد. تا پیش از آن، مسلمانان به سوی بیت‌المقدس نماز می‌خواندند.[۶] حکم تغییر قبله در وسط نماز پیامبر(ص) ابلاغ شد و نمازگزاران دو رکعت از نماز ظهر(یا عصر)[یادداشت ۱] را به سوی بیت‌المقدس و دو رکعت بعدی را به سوی کعبه خواندند.[۱]

تاریخچه بنا

منابع قدیمی این مسجد را جزو مساجدی که پیامبر(ص) در آنها نماز خوانده ذکر کرده‌اند[۷] و بر این اساس پیشینه ساخت مسجد را به عصر نبوی بازمی‌گردانند.[۸] مسجد در قرن هفتم قمری مخروبه و سنگ‌های آن برداشته شده بود.[۳]

در سال ۸۹۳ و ۹۵۰ قمری آن را بازسازی کردند.[۹] ابوسالم عیاشی در سفرنامه‌اش به سال ۱۰۷۳ قمری/۱۶۶۲میلادی، بنای مسجد را ساختمانی محکمی توصیف کرده است.[۱۰]

براساس برخی گزارش‌ها، این مسجد در اواخر قرن چهاردهم قمری رو به ویرانی بود و سپس بازسازی شد و آثار قبله در دو جهت بیت المقدس[یادداشت ۲] و مکه در آن ایجاد شد.[۱۱] تجدید بنای مسجد در سال ۱۴۰۸ قمری منجر به شکل امروزی مسجد شده است.[۱۲]

وضعیت کنونی

محدوده کلی مسجد، مثلثی است. ولی ساختمان اصلی از دو طبقه در چهار جهت تشکیل شده و از طریق بالکنی که طول آن ۸۳متر است، بر خیابان اصلی اشراف دارد. طول نمای جنوبی ۹۵متر و نمای غربی آن، ۸۲ متر است و مقابل آن، قبرستانی قدیمی به نام مقبرة القبلتین قرار دارد.[۱۳] مسجد، دو مناره و دوگنبد دارد و مساحت کلی آن مسجد به ۳۹۲۰ متر مربع می‌رسد که حدود دوهزار نمازگزار را در خود جای می‌دهد.[۱۴]

نگارخانه

  • نقشه افقی مسجد
    نقشه افقی مسجد
  • منبر و محراب مسجد
    منبر و محراب مسجد
  • ورودی شمالی مسجد
    ورودی شمالی مسجد
  • تصویر قدیمی مسجد پیش از بازسازی سال ۱۴۰۸ قمری.
    تصویر قدیمی مسجد پیش از بازسازی سال ۱۴۰۸ قمری.
  • مأذنه و ورودی ساختمان قبلی مسجد
    مأذنه و ورودی ساختمان قبلی مسجد
  • تصویر قدیمی مسجد منتشر شده در کتاب آثار مدینه المنوره.
    تصویر قدیمی مسجد منتشر شده در کتاب آثار مدینه المنوره.

جستارهای وابسته

پانویس

  1. ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ من لایحضره الفقیه، ج1، ص426 ؛ اخبار مدینة الرسول(ص)، ص١44.
  2. ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ مساجد الاثریه فی مدینة النبویة، ص183.
  3. ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ الدرة الثمینه فی اخبار المدینه، ص127.
  4. ↑ وفاء الوفا باخبار دارالمصطفی، ص195.
  5. ↑ وصف المدینه المنوره، ص17. ؛ آثار مدینه المنوره، ص133.
  6. ↑ عمده الاخبار فی مدینه المختار، ص159
  7. ↑ تاریخ المدینة المنورة، ص68
  8. ↑ مساجد الاثریه فی المدینة النبویة، ص192
  9. ↑ وفاء الوفا باخبار دارالمصطفی، ص197.
  10. ↑ الرحلة العیاشیه 1661-1663م، ج1، ص394.
  11. ↑ المدینه بین الماضی و الحاضر، ص74.
  12. ↑ مساجد صلی فیها رسول الله، ص233.
  13. ↑ تاریخ معالم المدینه المنوره قدیما و حدیثا، ص408.
  14. ↑ مساجد الاثریه فی مدینة النبویة، ص194-196
  1. ↑ اقوال در عنوان نماز و کیفیت تغییر قبله بین دو نماز یا بین یک نماز واحد مختلف است. در این باره نیز که در وقت تغییر قبله، رسول خدا(ص) در مسجد قبلتین نماز می‌خوانده یا مسجد النبی، دو روایت مختلف وارد شده است.
  2. ↑ محراب بیت المقدس به علت رفتار برخی عوام در نماز خواندن به سمت آن، از بین رفت. الدر الثمین فی معالم دار الرسول الامین، ص۲۳۶.

منابع

  • من لا یحضره الفقیه، شیخ صدوق، ترجمه غفاری، قم، دارالکتب الاسلامی، ۱۳۸۵ش.
  • اخبار المدینه، محمدبن حسن ابن زباله، مدینه، المملکه العربیه السعودی، ۱۴۲۴ق.
  • الدرة الثمینه فی اخبار مدینة، محمد بن محمود النجار، بیروت، دارالارقم، بی‌تا.
  • الرحلة العیاشیه ۱۶۶۱-۱۶۶۳م، عبدالله بن محمد عیاشی، ابوظبی، ۲۰۰۶م.
  • عمدة الاخبار فی مدینة المختار، احمد عباسی، قاهره، اسعد طرابزونی، بی‌تا.
  • المساجد الاثریة فی المدینة المنورة، محمد الیاس عبدالغنی، مدینه، مطابع الرشید، ۱۴۱۹ق، ۱۹۹۹م.
  • وفاء الوفا باخبار دار المصطفی، علی بن عبدالله سمهودی، لندن، موسسه التراث، ۲۰۰۱م.
  • مساجد صلی فیها رسول الله فی الحرمین الشریفین و الجزیرة العربیة، سید ضیاء الدین بن محمد بن مقبول عطار، جده، کنوز المعرفة، ۱۴۳۴ق.
  • المدینه بین الماضی و الحاضر، ابراهیم بن علی العیاشی، ۱۹۷۲م.
  • تاریخ معالم المدینة المنورة قدیما و حدیثا، احمد یاسین خیاری، ریاض، المملکة العربیة السعودیة، ۱۴۱۹ق.
  • وصف المدینه المنوره، علی بن موسی الافندی، مطبعة نهضة مصر.
  • الدر الثمین فی معالم دار الرسول الامین، محمدامین الشنقیطی، جده، دارالقبلة، ۱۹۹۲م.
  • آثار المدینة المنوره، عبدالقدوس الانصاری، مدینه، المکتبه السلفیه، ۱۳۹۳ق.
برگرفته از «https://wikihaj.com/index.php?title=مسجد_قبلتین&oldid=62198»