اسرار سعی
اسرار سَعی به حکمتها، اهداف و معانی باطنی سعی بین صفا و مروه، میپردازد.
سعی بین صفا و مروه
سَعْی یکی از اعمال واجب[۱] عمره مفرده و عمره تمتع و به معنای هفت بار پیمودن[۲] فاصلهٔ میان دو کوه صفا و مروه در مکه است.[۳] به صورت کلی فاصله این دو کوه که حدود ۳۷۵ متر است، مسعی نامیده میشود.[۴] این عمل پس از نماز طواف و پیش از تقصیر انجام میشود.[۵]
فقیهان درباره برخی جزئیات سعی، مانند موالات [۶] و سعی در طبقات مختلف مسعی[۷]، اختلافنظر دارند؛ اما اصل وجوب و کیفیت کلی آن مورد اتفاق است. همچنین برای سعی، مستحباتی مانند نوشیدن آب زمزم[۸]، ذکر و دعا[۹]، هروله مردان در بخش مشخصی از مسیر، حضور قلب، رفتن بالای صفا و رو کردن به کعبه و حمد و ثنای الهی و یادکردن از نعمتهای خداوند توصیه شده است.[۱۰]
سعی از واجبات حج و عمره به شمار میآید و باید با نیت قربت انجام شود.[۱۱] این عبادت یادآور تلاش هاجر در جستوجوی آب برای حضرت اسماعیل(ع) و از مهمترین مناسک حج و عمره است.[۱۰]
فضایل و اهمیت سعی
یکی از ابعاد عرفانی سعی به نقل از حضرت محمد (ص) این است که حج گزار وقتی بین صفا و مروه سعی میکند از گناهانش بیرون میرود.[۱۲] پاک شدن درون را عامل ایجاد نورانیت در باطن حاجی دانستهاند.[۱۳]
فلسفه سعی
سعی بین صفا و مروه عملی عبادی دارای اسرار و آثار گوناگون است که به بعضی از آنها اشاره میشود:
ایجاد صافی و مروت در قلب حجگزار
امام صادق(ع) در روایتی با هدف بیان حقیقت صفا و مروه، توصیه کردند که با ایستادن بر کوه صفا روح و درون خود را برای روز دیدار با خداوند تصفیه کن و جلا ده و نزد مروه صاحب مروت و اوصافی وارسته باش.[۱۴]
برخی با توجه به مبارزه با شیطان در رمی جمرات و مبارزه با نَفس در قربانی و حلق، این مرحله از اعمال حج را دارای باطن و کاربرد اجتماعی دانسته و صفا را اشاره به صافی دل دوستان در مقام معرفت و مروه را اشاره به مروت عارفان در راه خدمت معرفی کردهاند.[۱۵] به عبارت دیگر آن صفوت و این مروت در نهاد بشریت است و قلب حاجی از این صفا و مروت و با نور خدایی منور میشود. نتیجتا حاجی پس از بازگشت از حج با مردم مدارا و مراعات بیشتری خواهد داشت.[۱۶]
ذلت متکبران
بر اساس روایات، سعی واجب شده است برای خوار کردن جباران و نزد خداوند هیچ بقعه ای محبوبتر از محل سعی نیست زیرا هر گردنکشی در آن خوار میشود. برخی احساس ذلت متکبران و گردنکشان در این مکان را به سبب جمعیت عظیمی که برای عبادت خداوند در حرکتند دانستهاند.
مقالههای مرتبط
پانویس
- ↑ . الخلاف، ج2، ص328-330؛ منتهی المطلب، ج10، ص427؛ أحکام القرآن، ج1، ص118
- ↑ . المبسوط(سرخسی)، ج1، ص 362؛ مدارک الاحکام، ج8، ص207؛ الروضة البهیة، ج2، ص263.
- ↑ . المبسوط فی فقه الإمامیة؛ ج1، ص 307؛ شرائع الإسلام، ج1، ص179؛ منتهی المطلب، ج10، ص 414، 418، 427.
- ↑ نگاه کنید به: «صفا و مروه»، سيدعلى قاضى عسكر، در «فصلنامه ميقات حج»، ش٩، ص۸۸-۱۰۶ .
- ↑ . المبسوط فی الفقه الامامیه، ج1، ص361؛ السرائر، ج1، ص578؛ شرائع الإسلام، ج1، ص 203-204 ، المجموع، ج8، ص 63،78؛ المبسوط، (سرخسی)، ج4، ص46؛ حاشیة الدسوقی، ج2، ص34.
- ↑ . المعتمد فی شرح المناسک، ج5، ص64-66؛ التهذیب فی مناسک الحج و العمره، ج3، ص88؛ مناسک حج (محشی)، ص336.
- ↑ مجمع المسائل، ج1، ص487؛ تحریر الوسیله، ج1، ص437؛ منیة السائل، ص80.
- ↑ . تذکرة الفقهاء، ج8، ص130؛ الحدائق الناضره، ج16، ص258؛ دلیل الناسک، ص283.
- ↑ ادعیه و آداب حرمین شریفین در عمره مفرده با ترجمه فارسی، بخش دعاهای مسعی؛ ادعیه و زیارات مدینه منوره و مکه مکرمه (ویژه تمتع)]، ادعیه سعی بین صفا و مروه.
- ↑ ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ درسنامه مناسک حج، ص۴۱–۴۴ ؛ ویژهنامه عمره مفرده: وصال دوست، ص۷۸ ؛ مدخل سعی در جلد هشتم دانشنامه حج و حرمین شریفین .
- ↑ . تذکرة الفقهاء، ج8، ص132؛ شرائع الإسلام، ج1، ص204؛ الروضة البهیة، ج2، ص 263.
- ↑ التهذيب، ج ۵، ص ۱۹، روایت ۵۶ ؛ فقیه، ج ۲، ص ۲۰۸، روایت ۲۱۶۷ .
- ↑ عوارف المعارف، ص ۲۹۳-۲۹۶ .
- ↑ مصباح الشریعه، ص47.
- ↑ كشف الاسرار، ج۱، ص ۴۳۰ ؛ بیان السعادة، ج۱، ص ۱۵۷ .
- ↑ درسنامه اسرار حج، ص149.
منابع
- ادعیه و آداب حرمین شریفین در عمره مفرده با ترجمه فارسی، مرکز تحقیقات حج، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۷ش.
- ادعیه و زیارات مدینه منوره و مکه مکرمه (ویژه تمتع)، مرکز تحقیقات حج، تهران، نشر مشعر، ۱۳۹۱ش.
- درسنامه مناسک حج، محمدحسین فلاحزاده، تهران، مشعر، ۱۳۸۹ش.
- ویژهنامه عمره مفرده: وصال دوست، حوزه نمایندگی ولیفقیه در امور حج و زیارت معاونت فرهنگی، ۱۳۹۳ش.
- دانشنامه حج و حرمین شریفین، مدخل سعی در جلد هشتم.
- درسنامه اسرار حج، محمد تقی فعالی، تهران، مشعر، 1389ش.
- حج و عمره در قرآن و حدیث، محمد محمدی ریشهری، ترجمه جواد محدثی، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، ۱۳۸۶ش.
- الحج و العمرة فی الکتاب و السنه: ری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.
- علل الشرائع، ابن بابویه، محمد بن علی، النجف، المکتبه الحیدریه ، 1385ق/ 1966م .
- کنز الفوائد، محمد بن علی کراجکی ، محقق عبد الله نعمه ، قم، دارالذخائر، 1369 ش / 1410 ق .
- درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.
- درسنامه مناسک حج ، محمدحسین فلاحزاده، تهران، مشعر، ۱۳۸۹ش.
- الروضة البهیه فی شرح اللمعة الدمشقیه، الشهید الثانی، شیخ زینالدین العاملی، قم، مجمع الفکر الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.
- سنن الدارمي ، دارمی، عبدالله بن عبدالرحمن، تحقیق سبع علمی، خالد عبد اللطیف و زمرلی، فواز احمد . محمد، معراج، کراچی پاکستان، بیتا .
- السنن الکبری: بیهقی، احمد بن حسین، دارالفکر، بیروت، 1419ق.
- شرائع الاسلام فی مسائل الحلال والحرام، محقق حلّی، نجم الدین جعفر بن حسن، تهران، منشورات الأعلمی، ۱۳۸۹ق.
- الفقه علی المذاهب الأربعه، الجزیری، عبدالرحمان، دارالفکر، بیروت، لبنان، ۱۴۲۴ق.
- الفقه علی المذاهب الخمسه، المغنیه، محمدجواد، قم، مؤسسة دارالکتاب الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
- فقه السنه، السید سابق، بیروت، دارالفکر، چاپ دوم، ۱۴۱۹ق.
- فرهنگ اصطلاحات حج و عمره: راهنمای زائران سرزمین وحی: مسعود فکری، احمد علائی، تهران، مشعر، 1393ش.
- الکافی: الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش.
- الکافی فی فقه ابن حنبل (الفقه الحنبلی)، ابن قدامه، عبداللّٰه بن احمد، المصادر الفقهیه، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
- کتاب الخلاف فی الفقه، شیخ طوسی، ابوجعفر، محمد بن الحسن، تهران، ۱۳۷۷ش.
- الکافی فی فقه اهل المدینه، النمری القرطبی، یوسف بن عبداللّٰه (الفقهالمالکی)، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
- مناسک حج با حواشی مراجع، امام خمینی، سید روح اللّٰه، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۵ش.
- المدونه (الفقهالمالکی)، مالک بن انس، روایه کنون بن سعید، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
- المقنع (الفقه الحنبلی)، المصادر الفقهیه، ابن قدامه، عبداللّٰه بن احمد، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
- مناسک حج، مطابق با فتاوای حضرت آیت الله العظمی امام خمینی قدس سره، با حواشی مراجع معظم تقلید و استفتائات جدید، امام خمینی، مشعر، تهران، ۱۳۹۲ش.
- المهذب في فقه الإمام الشافعي، ابو اسحاق شیرازی، ابراهیم بن علی، محقق و مصحح علی محمد معوض و عادل احمد عبدالموجود، دارالمعرفة، بیروت، 1424 ق/ 2003 میلادی .
- قرب الاسناد، عبدالله بن جعفر حمیری، موسسه آل البیت علیه السلام لاحیاء التراث، قم، 1371ش / 1413 ق.
- دعائم الاسلام ، قاضی نعمان مغربی، دارالمعارف ، بیروت، 1383ق .
- الترغیب و الترهیب من الحدیث الشریف، منذری، عبدالعظیم بن عبدالقوی، عماره، مصطفی محمد، دارالفکر ، بیروت، 1408ق / 1988 م .