حج مقبول: تفاوت میان نسخهها
| (۱۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''حَجّ مَقبول'''، حجی است که علاوه بر صحت فقهی، با اخلاص و شرایط کمال انجام شده و مورد پذیرش الهی قرار گیرد. [[حج]] صحیح فقط از جهت [[احکام حج|احکام فقهی]] درست انجام شده و وجوب حج را از گردن مکلف برمیدارد ولی قبول شدن آن در درگاه الهی، شرایط خاصی دارد. در روایات، حج مقبول از برترین اعمال و دارای پاداشی بزرگ دانسته شده است. | |||
از مهمترین عوامل قبولی حج، [[مال حلال]]، [[قصد قربت]] و [[اخلاص]] و در نگاه منابع [[شیعه]]، معرفت، ولایت و پیروی از [[اهلبیت(ع)]] دانسته شده است. در برخی روایات [[اهلسنت]] نیز رفتارهایی مانند [[اطعام در حج|اطعام نیازمندان]]، سخن نیکو و [[خوشرفتاری]] از عوامل قبولی حج شمرده شده است. | |||
حج مقبول | مهمترین نشانه قبولی حج، آثار آن در زندگی پس از بازگشت از سفر است؛ بهگونهای که [[حاجی]] از گناه دوری کند و انگیزه، اراده و رفتار او در جهت خیر و صلاح تغییر یابد. بنابراین، حج مقبول تنها انجام صحیح [[مناسک حج|مناسک]] نیست، بلکه باید موجب تزکیه نفس، اصلاح رفتار و پایبندی بیشتر به نیکی و دوری از گناه شود. همچنین در روایات، برخی اعمال مانند [[زیارت]]، نماز در [[مسجد کوفه]] و خدمت به مردم دارای ثوابی معادل حج مقبول دانسته شدهاند. | ||
== مفهومشناسی و اهمیت == | |||
حج مقبول حجی است که به درگاه خداوند پذیرفته شده باشد.<ref>لغتنامه دهخدا، واژه حج مقبول.</ref> واژه «حج مبرور» نیز در روایات و کتب لغت، مترادف «حج مقبول و خالص» به کار رفته است.<ref>لغتنامه دهخدا، واژه حج مبرور؛ جرعهای از صهبای حج، ص232؛ جواهر الكلام، ج١٧، ص٢١۴. مضمون حديثى از امام صادق عليه السلام /وسائل الشيعه، ج٨، باب ۴١، حديث /٣ همچنين از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله ، مستدرك الوسائل، باب ٢۴، حديث ٢٢ و ٢۴.</ref> | |||
در روایات معصومان، حج مقبول ارزشمند و مهم شناخته شده است. چنانکه براساس روایتی از [[پیامبر اسلام(ص)]] برترین اعمال، ایمانی است که تردیدی در آن نباشد، جهادی است که فریبی در آن نباشد و حجّی است که مقبول واقع شود.<ref>بحار، ج 66، ص 383.</ref> براساس حدیثی دیگر، چيزى با حج مقبول برابرى نكند و پاداشى مگر بهشت براى آن نيست.<ref>مستدرک، ج 8، ح 9087؛ جواهر الكلام، ج١٧، ص٢١۴. مضمون حديثى از امام صادق عليه السلام /وسائل الشيعه، ج٨، باب ۴١، حديث /٣ همچنين از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله ، مستدرك الوسائل، باب ٢۴، حديث ٢٢ و ٢۴.</ref> [[امام سجاد(ع)]] از خداوند طلب می کنند که نامشان در زمره کسانی که حجّشان مقبول و تلاششان مشکور درگاه خداوند است، قرار دهد.<ref>دعای حج صحیفه سجادیه.</ref> همچنین در ادبیات حدیثی شیعه، از اعمالی - مانند [[زیارت امام حسین(ع)]] یا خواندن نماز در [[مسجد کوفه]] - یاد شده که ثواب انجام آنها، معادل ثواب یک یا چند حج مقبول دانسته شده است.<ref>وسائل الشیعه، ج ١٠، ص ٣٧١.</ref> <ref>کامل الزیارات، ص24؛ ترجمه کامل الزیارات، ص73؛ کافی، ج2، ص193-195، امالی الصدوق، ص237.</ref><ref>مستدرك الوسائل، ج1، ص266؛ كامل الزيارات، ص156.</ref> | |||
=== تفاوت حج مقبول با حج صحیح === | |||
«حجّ صحیح» حجّی است مطابق با [[احکام حج]] انجام شود و با تحقق آن، وجوبِ حج از عهده مکلف و [[مستطیع]] ساقط میشود. اما «حجّ مقبول» به حجّی گفته می شود که علاوه بر دارا بودن شرایط صحت، دارای شرایط کمال نیز باشد، به نحوی که مورد قبول درگاه الهی باشد.<ref>حج مقبول، ص15؛ شرح چهل حدیث آیت الله مظاهری، حدیث نهم، [http://www.almazaheri.ir/farsi/Index.aspx?TabId=0003&ID=877#_ftn3 پایگاه رسمی اطلاع رسانی آیت الله مظاهری]</ref> | |||
== شرط قبولی حج == | == شرط قبولی حج == | ||
برخی محققان براساس روایات متعدد، چنین برداشت کردهاند كه ارتباط خاصّى بين قبولى حج با ولايت اهلبيت(ع) وجود دارد و «تكميل و قبولى حج» را به ملاقات امام، معرفت به مقام امام، پيروى و اطاعت از او و آمادگی جهت نصرت و | برخی محققان شیعه براساس روایات متعدد، چنین برداشت کردهاند كه ارتباط خاصّى بين قبولى حج با ولايت [[اهل بیت|اهلبيت(ع)]] وجود دارد و «تكميل و قبولى حج» را به ملاقات امام، معرفت به مقام امام، پيروى و اطاعت از او و اعلام آمادگی جهت نصرت و یاری امام زمان خود، دانستهاند.<ref>حج مقبول، صص188-190؛ بحار الانوار، ج٢٧، ص١٧٢، به نقل از امالى شيخ. همچنين احاديثى از محاسن، فضائل الشيعه، بشارة المصطفى و عيون اخبار الرّضا نقل مىكند؛ حج، برنامه تکامل، ص 366 تا 369.</ref> استفاده از [[مال حلال]] در سفر حج<ref>الامالی، ص527؛ بحار الانوار، ج93، ص164؛ </ref> و [[قصد قربت]] و [[اخلاص]]<ref>تهذیب، ج ۵، ص ۴۶۳ ؛ ثواب الاعمال، ص ۱۰۸ و ۱۱۶.</ref> نیز از شروط قبولی حج دانسته شده است. | ||
برخی روایات منقول از [[اهل سنت]]، قبول حج را به انجام اعمالی مانند [[اطعام در حج|اطعام غذا]]<ref>فتح الباری بشرح صحیح بخاری، ج3، ص446؛ السنن والاحکام، ج4، ص8.</ref>، کلام نیکو<ref>صحيح الجامع الصغير وزيادته، ح2819.</ref> و بلند سلام گفتن (به نشانه رفتار نیکو و تواضع)<ref>سبل السلام شرح بلوغ المرام من أدلة الأحكام، ج2، ص285.</ref> مشروط دانستهاند. | |||
== | == حق مقبول == | ||
براساس روایتی از [[حضرت محمد(ص)]] نشانه قبولی حج این است که [[حجگزار|حجگزار]] دیگر گناهی که در گذشته انجام میداده را مرتکب نشود.<ref>مستدرک الوسائل، ج10، ص165-166.</ref> بر اساس این روایت نتیجه انجام حج مقبول چنین بیان شده که انگیزه ها، اراده ها، شوقها تصمیم ها و عزمهای [[حجگزار]] چنان تغییر میکند که نسبت به خیر مصمم باشد و عمل بد را ناشایست دانسته و از آن دوری گزیند.<ref>جرعهای از صهبای حج، ص232.</ref> براساس روایات، حاجی با انجام [[مناسک حج]] از هر پلیدی پاک میشود؛ از این رو مادامی که به گناه آلوده نگردد نورانی است.<ref>وسائل الشیعه، ج8، ص68 و 328،</ref> | |||
== مقالههای مرتبط == | == مقالههای مرتبط == | ||
* [[ | * [[مناسک حج]] | ||
* [[اسرار حج]] | * [[اسرار حج]] | ||
* [[ | * [[آداب حج]] | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۲۶: | خط ۳۳: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
* '''امالی'''، شیخ صدوق، محمد بن علی، قم، بعثت،۱۴۱۷ ق. | |||
*'''بحار الانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار'''، محمد باقر المجلسی (۱۰۳۷-۱۱۱۰ق)، تصحیح محمد باقر بهبودی و سید ابراهیم میانجی و سید محمد مهدی موسوی خرسان، بیروت، داراحیاء التراث العربی و موسسه الوفاء، ۱۴۰۳ق. | |||
* '''تهذیب الأحکام'''، طوسی محمد بن حسن، تحقیق حسن موسوی خرسان، تهران، دارکتب الاسلامیة، 1407ق. | |||
* '''جواهر الکلام في شرح شرائع الاسلام'''، صاحب جواهر، محمدحسن، تحقيق عباس قوچاني، تهران، دار الکتب الاسلاميه، 1365ش. | |||
* '''حج مقبول'''، ابوالحسن حسینی ادیانی، مشعر، تهران، 1385ش. | * '''حج مقبول'''، ابوالحسن حسینی ادیانی، مشعر، تهران، 1385ش. | ||
* '''جرعهای از صهبای حج''': جوادی آملی، قم، اسراء، 1377ش. | * '''جرعهای از صهبای حج''': جوادی آملی، قم، اسراء، 1377ش. | ||
* '''مستدرک الوسائل'''، حسین نوری طبرسی، بیروت، مؤسسة آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، 1408-1429ق/ 1987-2008 میلادی. | * '''مستدرک الوسائل'''، حسین نوری طبرسی، بیروت، مؤسسة آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، 1408-1429ق/ 1987-2008 میلادی. | ||
* '''لغتنامه دهخدا'''، علی اکبر دهخدا، تهران، موسسهٔ لغتنامهٔ دهخدا و مرکز بینالمللی آموزش زبان فارسی دانشگاه تهران، 1377ش. | |||
* ''' | |||
* '''الکافی''': الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش. | * '''الکافی''': الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش. | ||
*''' | * '''سبل السلام''': الکحلانی (م. ۱۱۸۲ق)، مصر، مصطفی البابی، ۱۳۷۹ق. | ||
*''' | *'''کامل الزیارات (ترجمه فارسی)'''، جعفر بن محمد بن جعفر (ابن قولویه قمی)، ترجمه محمدجواد ذهنی تهرانی، تهران، پیام حق، ۱۳۸۷ش. | ||
*''' | *'''کامل الزیارات'''، جعفر بن محمد بن جعفر (ابن قولویه قمی)، تصحیح: بهراد الجعفری، ط۱، تهران، صدوق، ۱۳۷۵ش. | ||
*'''فتح الباری'''، احمد بن حجر عسقلانی، دارالمکتب العلمیه، بیروت، ۱۴۲۴ق. | |||
* '''وسائل الشیعه (تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه)''': محمد بن الحسن الحر العاملی (م. ۱۱۰۴ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۴ق. | |||
* ''' | *'''حج برنامه تکامل'''، محمد ضیاء آبادی، تهران، مشعر، 1386ش.{{پایان}}{{حج و عمره}} | ||
* ''' | |||
* ''' | |||
[[رده:مفاهیم مرتبط با حج]] | |||
[[رده:اسرار حج]] | |||
[[رده:آداب حج]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۲۵ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۰۷
حَجّ مَقبول، حجی است که علاوه بر صحت فقهی، با اخلاص و شرایط کمال انجام شده و مورد پذیرش الهی قرار گیرد. حج صحیح فقط از جهت احکام فقهی درست انجام شده و وجوب حج را از گردن مکلف برمیدارد ولی قبول شدن آن در درگاه الهی، شرایط خاصی دارد. در روایات، حج مقبول از برترین اعمال و دارای پاداشی بزرگ دانسته شده است.
از مهمترین عوامل قبولی حج، مال حلال، قصد قربت و اخلاص و در نگاه منابع شیعه، معرفت، ولایت و پیروی از اهلبیت(ع) دانسته شده است. در برخی روایات اهلسنت نیز رفتارهایی مانند اطعام نیازمندان، سخن نیکو و خوشرفتاری از عوامل قبولی حج شمرده شده است.
مهمترین نشانه قبولی حج، آثار آن در زندگی پس از بازگشت از سفر است؛ بهگونهای که حاجی از گناه دوری کند و انگیزه، اراده و رفتار او در جهت خیر و صلاح تغییر یابد. بنابراین، حج مقبول تنها انجام صحیح مناسک نیست، بلکه باید موجب تزکیه نفس، اصلاح رفتار و پایبندی بیشتر به نیکی و دوری از گناه شود. همچنین در روایات، برخی اعمال مانند زیارت، نماز در مسجد کوفه و خدمت به مردم دارای ثوابی معادل حج مقبول دانسته شدهاند.
مفهومشناسی و اهمیت[ویرایش | ویرایش مبدأ]
حج مقبول حجی است که به درگاه خداوند پذیرفته شده باشد.[۱] واژه «حج مبرور» نیز در روایات و کتب لغت، مترادف «حج مقبول و خالص» به کار رفته است.[۲]
در روایات معصومان، حج مقبول ارزشمند و مهم شناخته شده است. چنانکه براساس روایتی از پیامبر اسلام(ص) برترین اعمال، ایمانی است که تردیدی در آن نباشد، جهادی است که فریبی در آن نباشد و حجّی است که مقبول واقع شود.[۳] براساس حدیثی دیگر، چيزى با حج مقبول برابرى نكند و پاداشى مگر بهشت براى آن نيست.[۴] امام سجاد(ع) از خداوند طلب می کنند که نامشان در زمره کسانی که حجّشان مقبول و تلاششان مشکور درگاه خداوند است، قرار دهد.[۵] همچنین در ادبیات حدیثی شیعه، از اعمالی - مانند زیارت امام حسین(ع) یا خواندن نماز در مسجد کوفه - یاد شده که ثواب انجام آنها، معادل ثواب یک یا چند حج مقبول دانسته شده است.[۶] [۷][۸]
تفاوت حج مقبول با حج صحیح[ویرایش | ویرایش مبدأ]
«حجّ صحیح» حجّی است مطابق با احکام حج انجام شود و با تحقق آن، وجوبِ حج از عهده مکلف و مستطیع ساقط میشود. اما «حجّ مقبول» به حجّی گفته می شود که علاوه بر دارا بودن شرایط صحت، دارای شرایط کمال نیز باشد، به نحوی که مورد قبول درگاه الهی باشد.[۹]
شرط قبولی حج[ویرایش | ویرایش مبدأ]
برخی محققان شیعه براساس روایات متعدد، چنین برداشت کردهاند كه ارتباط خاصّى بين قبولى حج با ولايت اهلبيت(ع) وجود دارد و «تكميل و قبولى حج» را به ملاقات امام، معرفت به مقام امام، پيروى و اطاعت از او و اعلام آمادگی جهت نصرت و یاری امام زمان خود، دانستهاند.[۱۰] استفاده از مال حلال در سفر حج[۱۱] و قصد قربت و اخلاص[۱۲] نیز از شروط قبولی حج دانسته شده است.
برخی روایات منقول از اهل سنت، قبول حج را به انجام اعمالی مانند اطعام غذا[۱۳]، کلام نیکو[۱۴] و بلند سلام گفتن (به نشانه رفتار نیکو و تواضع)[۱۵] مشروط دانستهاند.
حق مقبول[ویرایش | ویرایش مبدأ]
براساس روایتی از حضرت محمد(ص) نشانه قبولی حج این است که حجگزار دیگر گناهی که در گذشته انجام میداده را مرتکب نشود.[۱۶] بر اساس این روایت نتیجه انجام حج مقبول چنین بیان شده که انگیزه ها، اراده ها، شوقها تصمیم ها و عزمهای حجگزار چنان تغییر میکند که نسبت به خیر مصمم باشد و عمل بد را ناشایست دانسته و از آن دوری گزیند.[۱۷] براساس روایات، حاجی با انجام مناسک حج از هر پلیدی پاک میشود؛ از این رو مادامی که به گناه آلوده نگردد نورانی است.[۱۸]
مقالههای مرتبط[ویرایش | ویرایش مبدأ]
پانویس[ویرایش | ویرایش مبدأ]
- ↑ لغتنامه دهخدا، واژه حج مقبول.
- ↑ لغتنامه دهخدا، واژه حج مبرور؛ جرعهای از صهبای حج، ص232؛ جواهر الكلام، ج١٧، ص٢١۴. مضمون حديثى از امام صادق عليه السلام /وسائل الشيعه، ج٨، باب ۴١، حديث /٣ همچنين از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله ، مستدرك الوسائل، باب ٢۴، حديث ٢٢ و ٢۴.
- ↑ بحار، ج 66، ص 383.
- ↑ مستدرک، ج 8، ح 9087؛ جواهر الكلام، ج١٧، ص٢١۴. مضمون حديثى از امام صادق عليه السلام /وسائل الشيعه، ج٨، باب ۴١، حديث /٣ همچنين از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله ، مستدرك الوسائل، باب ٢۴، حديث ٢٢ و ٢۴.
- ↑ دعای حج صحیفه سجادیه.
- ↑ وسائل الشیعه، ج ١٠، ص ٣٧١.
- ↑ کامل الزیارات، ص24؛ ترجمه کامل الزیارات، ص73؛ کافی، ج2، ص193-195، امالی الصدوق، ص237.
- ↑ مستدرك الوسائل، ج1، ص266؛ كامل الزيارات، ص156.
- ↑ حج مقبول، ص15؛ شرح چهل حدیث آیت الله مظاهری، حدیث نهم، پایگاه رسمی اطلاع رسانی آیت الله مظاهری
- ↑ حج مقبول، صص188-190؛ بحار الانوار، ج٢٧، ص١٧٢، به نقل از امالى شيخ. همچنين احاديثى از محاسن، فضائل الشيعه، بشارة المصطفى و عيون اخبار الرّضا نقل مىكند؛ حج، برنامه تکامل، ص 366 تا 369.
- ↑ الامالی، ص527؛ بحار الانوار، ج93، ص164؛
- ↑ تهذیب، ج ۵، ص ۴۶۳ ؛ ثواب الاعمال، ص ۱۰۸ و ۱۱۶.
- ↑ فتح الباری بشرح صحیح بخاری، ج3، ص446؛ السنن والاحکام، ج4، ص8.
- ↑ صحيح الجامع الصغير وزيادته، ح2819.
- ↑ سبل السلام شرح بلوغ المرام من أدلة الأحكام، ج2، ص285.
- ↑ مستدرک الوسائل، ج10، ص165-166.
- ↑ جرعهای از صهبای حج، ص232.
- ↑ وسائل الشیعه، ج8، ص68 و 328،
منابع[ویرایش | ویرایش مبدأ]
- امالی، شیخ صدوق، محمد بن علی، قم، بعثت،۱۴۱۷ ق.
- بحار الانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار، محمد باقر المجلسی (۱۰۳۷-۱۱۱۰ق)، تصحیح محمد باقر بهبودی و سید ابراهیم میانجی و سید محمد مهدی موسوی خرسان، بیروت، داراحیاء التراث العربی و موسسه الوفاء، ۱۴۰۳ق.
- تهذیب الأحکام، طوسی محمد بن حسن، تحقیق حسن موسوی خرسان، تهران، دارکتب الاسلامیة، 1407ق.
- جواهر الکلام في شرح شرائع الاسلام، صاحب جواهر، محمدحسن، تحقيق عباس قوچاني، تهران، دار الکتب الاسلاميه، 1365ش.
- حج مقبول، ابوالحسن حسینی ادیانی، مشعر، تهران، 1385ش.
- جرعهای از صهبای حج: جوادی آملی، قم، اسراء، 1377ش.
- مستدرک الوسائل، حسین نوری طبرسی، بیروت، مؤسسة آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، 1408-1429ق/ 1987-2008 میلادی.
- لغتنامه دهخدا، علی اکبر دهخدا، تهران، موسسهٔ لغتنامهٔ دهخدا و مرکز بینالمللی آموزش زبان فارسی دانشگاه تهران، 1377ش.
- الکافی: الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش.
- سبل السلام: الکحلانی (م. ۱۱۸۲ق)، مصر، مصطفی البابی، ۱۳۷۹ق.
- کامل الزیارات (ترجمه فارسی)، جعفر بن محمد بن جعفر (ابن قولویه قمی)، ترجمه محمدجواد ذهنی تهرانی، تهران، پیام حق، ۱۳۸۷ش.
- کامل الزیارات، جعفر بن محمد بن جعفر (ابن قولویه قمی)، تصحیح: بهراد الجعفری، ط۱، تهران، صدوق، ۱۳۷۵ش.
- فتح الباری، احمد بن حجر عسقلانی، دارالمکتب العلمیه، بیروت، ۱۴۲۴ق.
- وسائل الشیعه (تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه): محمد بن الحسن الحر العاملی (م. ۱۱۰۴ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۴ق.
- حج برنامه تکامل، محمد ضیاء آبادی، تهران، مشعر، 1386ش.