مال حلال: تفاوت میان نسخهها
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[رده:مقالههای در حال ویرایش]] | |||
'''مال حلال''' درآمدی است که بدون اعمال [[حرام]] مانند دزدی و غصب به دست آمده و استفاده از آن در [[حج]]، شرط قبولی اعمال [[حاجی]] دانسته شده. به کاربردن مال حلال در حج، یکی [[آداب حج]] است و حجی که با مال حرام یا غیرپاک (مانند مالی که خمس آن پرداخت نشده) انجام شود، نهتنها مورد پذیرش خداوند قرار نمیگیرد، بلکه در اعمالی مانند [[طواف]] (که لباس آن باید مباح باشد) و [[تلبیه|لبیکگفتن]] نیز تأثیر منفی میگذارد و آن را از کمال و روح عبودیت تهی میسازد چراکه براساس روایات، پاسخ منفی به لبیکِ حاجیِ دارای مال حرام داده میشود. | |||
[[ | هرچند از دیدگاه فقهی، بیشتر مراجع حج با مال حرام را صحیح و ساقطکنندهی تکلیف میدانند (هرچند گناه و ضمان مالی به همراه دارد)، اما گروهی از فقها بر بطلان حج در صورت حرام بودن برخی اجزا مانند [[لباس احرام]] و [[قربانی]] تأکید دارند؛ با این حال، در فرهنگ دینی و رسوم رایج حاجیان، همواره تأکید بر تهیهی هزینهها، لباس احرام و توشهی سفر از مال حلال، همراه با حلالیتطلبی از خانواده و دوستان و ادای بدهیها، پیش از عزیمت به این سفر معنوی بوده است. | ||
== اهمیت مال حلال در حج == | == اهمیت مال حلال در حج == | ||
| خط ۱۴: | خط ۱۵: | ||
== شرط قبولی حج == | == شرط قبولی حج == | ||
هزینه و توشه [[حج]] باید از مال حلال و پاک باشد.<ref>العروة الوثقی، ج4، ص339.</ref> بر پایه روایتی از [[امام باقر(ع)]]، خداوند حج و [[عمره|عمرهای]] را که از مال حرام باشد نمیپذیرد؛<ref>الامالی، ص527؛ بحار الانوار، ج93، ص164.</ref> حتی اگر پرچمی حرام در اموال حجگزار باشد.<ref>وسائل الشیعه، ج11، ص146؛ بحار الانوار، ج96، ص120.</ref> بر اساس برخی منابع استفاده از مال حلال در سفر حج، از شروط قبولی حج دانسته شده است.<ref>الامالی، ص527؛ بحار الانوار، ج93، ص164؛</ref> | هزینه و توشه [[حج]] باید از مال حلال و پاک باشد.<ref>العروة الوثقی، ج4، ص339.</ref> بر پایه روایتی از [[امام باقر(ع)]]، خداوند حج و [[عمره|عمرهای]] را که از مال [[حرام]] باشد نمیپذیرد؛<ref>الامالی، ص527؛ بحار الانوار، ج93، ص164.</ref> حتی اگر پرچمی حرام در اموال حجگزار باشد.<ref>وسائل الشیعه، ج11، ص146؛ بحار الانوار، ج96، ص120.</ref> بر اساس برخی منابع استفاده از مال حلال در سفر حج، از شروط قبولی حج دانسته شده است.<ref>الامالی، ص527؛ بحار الانوار، ج93، ص164؛</ref> | ||
== شرط صحت فقهی == | == شرط صحت فقهی == | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۳: | ||
* '''مناسک جامع حج''': ناصر مکارم شیرازی، ابوالقاسم علیان نژادی، قم، مدرسه امام علی بن ابی طالب ( علیه السلام ) ، 1384ش. | * '''مناسک جامع حج''': ناصر مکارم شیرازی، ابوالقاسم علیان نژادی، قم، مدرسه امام علی بن ابی طالب ( علیه السلام ) ، 1384ش. | ||
*'''درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج'''، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش. | *'''درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج'''، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش. | ||
* '''الکافی''': الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش. | * '''الکافی''': الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش. | ||
* ''' | *'''من لایحضره الفقیه'''، شیخ صدوق محمد بن علی بن بابویه (۳۱۱۳۸۱ق)، تحقیق و تصحیح علی اکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق. | ||
* '''وسائل الشیعه (تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه)''': محمد بن الحسن الحر العاملی (م. ۱۱۰۴ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۴ق. | * '''وسائل الشیعه (تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه)''': محمد بن الحسن الحر العاملی (م. ۱۱۰۴ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۴ق. | ||
*''' | * '''العروة الوثقی'''، سید محمدکاظم طباطبائی یزدی، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۲۰ق. | ||
* '''الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': ری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش. | |||
* '''انیس التجار'''، نراقی، مهدی بن ابیذر، قم-ایران، بوستان کتاب، 1383ش.{{پایان}}{{حج و عمره}} | |||
[[رده:مفاهیم مرتبط با حج]] | [[رده:مفاهیم مرتبط با حج]] | ||
[[رده:آداب حج]] | [[رده:آداب حج]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۹ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۱۰
مال حلال درآمدی است که بدون اعمال حرام مانند دزدی و غصب به دست آمده و استفاده از آن در حج، شرط قبولی اعمال حاجی دانسته شده. به کاربردن مال حلال در حج، یکی آداب حج است و حجی که با مال حرام یا غیرپاک (مانند مالی که خمس آن پرداخت نشده) انجام شود، نهتنها مورد پذیرش خداوند قرار نمیگیرد، بلکه در اعمالی مانند طواف (که لباس آن باید مباح باشد) و لبیکگفتن نیز تأثیر منفی میگذارد و آن را از کمال و روح عبودیت تهی میسازد چراکه براساس روایات، پاسخ منفی به لبیکِ حاجیِ دارای مال حرام داده میشود.
هرچند از دیدگاه فقهی، بیشتر مراجع حج با مال حرام را صحیح و ساقطکنندهی تکلیف میدانند (هرچند گناه و ضمان مالی به همراه دارد)، اما گروهی از فقها بر بطلان حج در صورت حرام بودن برخی اجزا مانند لباس احرام و قربانی تأکید دارند؛ با این حال، در فرهنگ دینی و رسوم رایج حاجیان، همواره تأکید بر تهیهی هزینهها، لباس احرام و توشهی سفر از مال حلال، همراه با حلالیتطلبی از خانواده و دوستان و ادای بدهیها، پیش از عزیمت به این سفر معنوی بوده است.
اهمیت مال حلال در حج[ویرایش | ویرایش مبدأ]
انجام حج «با مال حلال» از جمله مقدمات لازم حج است به شکلی که حج با مال حرام، موجب عدم قبول حج و حتی بطلان آن است.[۱] برخی از آداب حج، مربوط به قبولی حج بوده و بیشتر آنها از مستحبات حج است. استفاده از مال حلال، جزو آداب واجب حج دانسته شده.[۲] برخی براین باورند که استفاده از مال حلال موجب میشود حاجی توفيق عبادت پيدا كند و بتواند در بهترين اماكن روى كره زمين، شيرينى مناجات با خدا را لمس و از عبادات خود لذّت ببرد.[۳]
درباره علت نهی از حج با مال حرام، برخی محققان، حج با مال حرام را در تضاد با مقتضای حج، که عبودیت خداوند است، دانستهاند. عبادتی که مقدمات آن از حلال تهیه نشده باشد از «تقوا» تهی است و با چنین عملی «تقرب» حاصل نمی شود.[۴] در روایات معصومان از سفر با مال حرام نهی شده است.[۵]
مال حرام در اعمال حج[ویرایش | ویرایش مبدأ]
عمل طواف با لباسی که حاجی هنگام احرام به تن کرده انجام میشود. لباس طواف باید مباح باشد؛ یعنی از مال حلال تهیه شده باشد و گرنه طواف باطل است. پیام این شرط آن است که بدون کسب حلال و تن پوش مباح، نمیتوان به حقیقت طواف دست یافت و این عمل حاصلی جز خستگی و ضایع کردن فرصت ندارد.[۶]
بنابر روایتی از امام صادق(ع) حاجی به علت مال غیر حلالی که با آن به حج آمده، هنگام لبیک گفتن، پاسخ منفی «نه، به فرمانبردارى نايستادهاى و در اطاعت و خدمت نيستى» را دریافت میکنند.[۷] ولی اگر با مال حلال حج به جا آورد، با جملات «لبیک» و «سعدیک» پاسخ داده میشود.[۸] بر این اساس، تلبیه را برای شخصی که پاسخ مثبت دریافت میکند، رسیدن به مقام اجابت و سعادت دانستهاند.[۹]
شرط قبولی حج[ویرایش | ویرایش مبدأ]
هزینه و توشه حج باید از مال حلال و پاک باشد.[۱۰] بر پایه روایتی از امام باقر(ع)، خداوند حج و عمرهای را که از مال حرام باشد نمیپذیرد؛[۱۱] حتی اگر پرچمی حرام در اموال حجگزار باشد.[۱۲] بر اساس برخی منابع استفاده از مال حلال در سفر حج، از شروط قبولی حج دانسته شده است.[۱۳]
شرط صحت فقهی[ویرایش | ویرایش مبدأ]
به نظر برخی مراجع معاصر جايز نيست با مال حرام، يا مالى كه خمس آن را نداده، حج بجا آورد. اگر لباس احرام و طواف و سعى و پول قربانى و اجرت چادر و فرشی كه بر آن وقوف به عرفات و منى مىكند حرام باشد، مرتكب كار حرامیشده است.[۱۴]
نراقی بر لزوم تأمین هزینه حج از مال حلال تأکید دارد، اما حج با مال حرام را از نظر فقهی صحیح میداند، هرچند موجب مسئولیت حقوقی است.[۱۵] به نظر برخی مراجع اگر عین لباس طواف و خودِ قربانی، غصبی نباشد (و صرفا با مال غصبی خریده شده باشد) حج وعمره صحیح است هر چند ضامن پول غصبی است.[۱۶]
رسوم دینی حاجیان[ویرایش | ویرایش مبدأ]
رسم دینی رایج میان بسیاری از مردم از آغاز حجگزاری این است که حاجیان خود را ملزم میدانند تا لباس احرامشان را از مال حلال فراهم کنند. همچنین مسافران، پیش از عزیمت به سوی مکه، از خانواده و دوستان و فامیل طلب بخشش و عفوکرده، قرضها را ادا میکنند و وصیتنامه خود را مینویسند.[۱۷]
مقالههای مرتبط[ویرایش | ویرایش مبدأ]
پانویس[ویرایش | ویرایش مبدأ]
- ↑ مناسک جامع حج ، ص 36.
- ↑ الکافی، ج5، ص124؛ الامالی، ص527؛ من لایحضره الفقیه، ج3، ص162 و ج1، ص189؛ تهذیب الاحکام، ج6، ص368؛ بحار الانوار، ج93، ص16 و ج96، ص120؛ العروة الوثقی، ج4، ص339؛ وسائل الشیعه، ج11، ص146.
- ↑ آداب سفر حج، ص23.
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، ص 77 .
- ↑ تهذیب الاحکام ، ج 6 ، ص 368 .
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، ص 168.
- ↑ الحج و العمره في الكتاب والسنه، ص ۲۲۶ ، ج ۶۹۴ .
- ↑ الکافی، ج5، ص124؛ تهذیب الاحکام، ج6، ص368.
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 121 .
- ↑ العروة الوثقی، ج4، ص339.
- ↑ الامالی، ص527؛ بحار الانوار، ج93، ص164.
- ↑ وسائل الشیعه، ج11، ص146؛ بحار الانوار، ج96، ص120.
- ↑ الامالی، ص527؛ بحار الانوار، ج93، ص164؛
- ↑ استفتائات دفتر آیت الله مکارم شیرازی، بخش حج.
- ↑ انیس التجار، ص39.
- ↑ دفتر استفتائات آیت الله سیستانی، بخش مخارج حج با اموال دیگران
- ↑ دانشنامه حج و حرمین شریفین، مدخل بنگلادش.
منابع[ویرایش | ویرایش مبدأ]
- آداب سفر حج، علی قاضی عسکر، تهران، مشعر، 1387ش.
- انیس التجار، نراقی، مهدی بن ابیذر، قم-ایران، بوستان کتاب، 1383ش.
- امالی، شیخ صدوق، محمد بن علی، قم، بعثت،۱۴۱۷ ق.
- بحار الانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار، محمد باقر المجلسی (۱۰۳۷-۱۱۱۰ق)، تصحیح محمد باقر بهبودی و سید ابراهیم میانجی و سید محمد مهدی موسوی خرسان، بیروت، داراحیاء التراث العربی و موسسه الوفاء، ۱۴۰۳ق.
- تهذیب الأحکام، طوسی محمد بن حسن، تحقیق حسن موسوی خرسان، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1407ق.
- مناسک جامع حج: ناصر مکارم شیرازی، ابوالقاسم علیان نژادی، قم، مدرسه امام علی بن ابی طالب ( علیه السلام ) ، 1384ش.
- درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.
- الکافی: الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش.
- من لایحضره الفقیه، شیخ صدوق محمد بن علی بن بابویه (۳۱۱۳۸۱ق)، تحقیق و تصحیح علی اکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق.
- وسائل الشیعه (تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه): محمد بن الحسن الحر العاملی (م. ۱۱۰۴ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۴ق.
- العروة الوثقی، سید محمدکاظم طباطبائی یزدی، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۲۰ق.
- الحج و العمرة فی الکتاب و السنه: ری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.
- انیس التجار، نراقی، مهدی بن ابیذر، قم-ایران، بوستان کتاب، 1383ش.