ریا: تفاوت میان نسخهها
| خط ۱: | خط ۱: | ||
== معنا == | == معنا == | ||
ریا انجام عمل با انگیزه خودنمایی در برابر مردم و جلب توجه آنان است.<ref name=":02" /> ریا از موانع اخلاص و در مقابل آن تعریف شده است .<ref name=":0">مکه و مدینه در آینه آیات قرآن، ص368.</ref> | ریا انجام عمل برای غیر خدا است. کلمه «ریا» از «رأی» به معنای نَظَر مشتق است. انسان ریاکار با نشان دادن کارهای نیک خود جلب نظر میکند تا نزد دیگران مقام و منزلت پیدا کند.<ref>ابن فارس، ''مقائیس اللغه''، ج ۲، ص ۴۷۳.</ref>ریا انجام عمل با انگیزه خودنمایی در برابر مردم و جلب توجه آنان است.<ref name=":02" /> ریا از موانع اخلاص و در مقابل آن تعریف شده است.<ref name=":0">مکه و مدینه در آینه آیات قرآن، ص368.</ref> | ||
برخی منابع اخلاقی، ریا را «نشان دادن و وانمود کردن چیزی از اعمال حسنه یا خصال پسندیده یا عقاید حقه به مردم برای منزلت پیدا کردن در قلوب آنان و شهرت پیدا کردن در نزد آنان به خوبی، صحت، امانت و دیانت، بدون انگیزه صحیح الهی». تعریف کردهاند.<ref>امام خمینی، ''شرح چهل حدیث''، ص ۳۵.</ref> | |||
== منع از ریا == | == منع از ریا == | ||
قرآن کریم از ریا نهی کرده و آن را موجب بیاثر شدن عمل دانسته است.<ref>بقره: ۲۶۴.</ref> «سُمعه» نیز به معنای مطرح کردن عمل نزد دیگران و رساندن آن به گوش مردم با هدف جلب توجه آنان است. در عبادات، اگر ریا یا سمعه در هنگام انجام عمل و در [[نیت]] عبادت دخالت داشته باشد، با [[قصد قربت]] ناسازگار است | ریا در اسلام از گناهان کبیره به حساب می آید و در عبادت حرام<ref>خوئی، ''التنقیح فی شرح العروة''، ج ۵، ص ۸۷.</ref> و موجب بطلان عمل می شود.<ref>نجفی، ''جواهر الکلام''، ج ۹، ص ۱۸۷؛ یزدی، ''العروة الوثقی''، ج ۱، ص ۴۰۹.</ref> قرآن کریم از ریا نهی کرده و آن را موجب بیاثر شدن عمل دانسته است.<ref>بقره: ۲۶۴.</ref> «سُمعه» نیز به معنای مطرح کردن عمل نزد دیگران و رساندن آن به گوش مردم با هدف جلب توجه آنان است. در عبادات، اگر ریا یا سمعه در هنگام انجام عمل و در [[نیت]] عبادت دخالت داشته باشد، با [[قصد قربت]] و [[اخلاص]] ناسازگار است.<ref>مکه و مدینه در آینه آیات قرآن، ص368.</ref> ریا در اعمال واجب عبادی، مساوی با شِرک عملی دانسته شده است.<ref>حویزی، ''نور الثقلین''، ج ۳، ص ۳۱۴.</ref> | ||
== ریا در حج == | == ریا در حج == | ||
[[ریا]] در اعمال عبادی [[حج]] و [[عمره]]، موجب بطلان عمل است و اگر رضایت مردم یا هدف غیرالهی دیگری در نیت عبادت، با قصد الهی آمیخته شود، عمل صحیح نخواهد بود.<ref name=":02">مناسک حج مطابق با فتاوای امام خمینی(ره) و مراجع معظم تقلید، [[پژوهشکده حج و زیارت]]، ۱۳۹۷ش، صفحه ۲۶۱ تا ۳۰۸.</ref> | [[ریا]] در اعمال عبادی [[حج]] و [[عمره]]، موجب بطلان عمل است و اگر رضایت مردم یا هدف غیرالهی دیگری در نیت عبادت، با قصد الهی آمیخته شود، عمل صحیح نخواهد بود.<ref name=":02">مناسک حج مطابق با فتاوای امام خمینی(ره) و مراجع معظم تقلید، [[پژوهشکده حج و زیارت]]، ۱۳۹۷ش، صفحه ۲۶۱ تا ۳۰۸.</ref> [[حضرت محمد(ص)]]، در [[حجة الوداع]] از زمانی که تهیدستان برای ریا و کسب شهرت به [[مکه]] بروند ابراز نگرانی کرده است.<ref>تفسیر نور الثقلین، ج5، ص36.</ref> | ||
== ریا در زیارت == | == ریا در زیارت == | ||
| خط ۳۲: | خط ۳۴: | ||
*'''دیوان محتشم کاشانی'''، تصحیح و مقدمه اکبر بهداروند، تهران، انتشارات نگاه، ۱۳۸۷ش. | *'''دیوان محتشم کاشانی'''، تصحیح و مقدمه اکبر بهداروند، تهران، انتشارات نگاه، ۱۳۸۷ش. | ||
*'''کلیات دیوان جامی'''، مقدمه فرشید اقبال. تهران، اقبال، ۱۳۸۸ش. | *'''کلیات دیوان جامی'''، مقدمه فرشید اقبال. تهران، اقبال، ۱۳۸۸ش. | ||
*'''دیوان ناصر خسرو'''، ناسر خسرو (م۴۸۱ق)، تحقیق ابن الحسین عسگر اردوبادی، تبریز، ۱۲۸۰ق.{{پایان}}{{حج و عمره}} | *'''دیوان ناصر خسرو'''، ناسر خسرو (م۴۸۱ق)، تحقیق ابن الحسین عسگر اردوبادی، تبریز، ۱۲۸۰ق. | ||
*'''تفسیر نور الثقلین''': العروسی الحویزی (م.۱۱۱۲ق.)، به كوشش رسولی محلاتی، اسماعیلیان، ۱۳۷۳ش؛{{پایان}}{{حج و عمره}} | |||
[[رده:مفاهیم مرتبط با حج]] | [[رده:مفاهیم مرتبط با حج]] | ||
نسخهٔ ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۱۲
معنا
ریا انجام عمل برای غیر خدا است. کلمه «ریا» از «رأی» به معنای نَظَر مشتق است. انسان ریاکار با نشان دادن کارهای نیک خود جلب نظر میکند تا نزد دیگران مقام و منزلت پیدا کند.[۱]ریا انجام عمل با انگیزه خودنمایی در برابر مردم و جلب توجه آنان است.[۲] ریا از موانع اخلاص و در مقابل آن تعریف شده است.[۳]
برخی منابع اخلاقی، ریا را «نشان دادن و وانمود کردن چیزی از اعمال حسنه یا خصال پسندیده یا عقاید حقه به مردم برای منزلت پیدا کردن در قلوب آنان و شهرت پیدا کردن در نزد آنان به خوبی، صحت، امانت و دیانت، بدون انگیزه صحیح الهی». تعریف کردهاند.[۴]
منع از ریا
ریا در اسلام از گناهان کبیره به حساب می آید و در عبادت حرام[۵] و موجب بطلان عمل می شود.[۶] قرآن کریم از ریا نهی کرده و آن را موجب بیاثر شدن عمل دانسته است.[۷] «سُمعه» نیز به معنای مطرح کردن عمل نزد دیگران و رساندن آن به گوش مردم با هدف جلب توجه آنان است. در عبادات، اگر ریا یا سمعه در هنگام انجام عمل و در نیت عبادت دخالت داشته باشد، با قصد قربت و اخلاص ناسازگار است.[۸] ریا در اعمال واجب عبادی، مساوی با شِرک عملی دانسته شده است.[۹]
ریا در حج
ریا در اعمال عبادی حج و عمره، موجب بطلان عمل است و اگر رضایت مردم یا هدف غیرالهی دیگری در نیت عبادت، با قصد الهی آمیخته شود، عمل صحیح نخواهد بود.[۲] حضرت محمد(ص)، در حجة الوداع از زمانی که تهیدستان برای ریا و کسب شهرت به مکه بروند ابراز نگرانی کرده است.[۱۰]
ریا در زیارت
ریا کاری در مراسمات و شعائر دینی از جمله زیارت معصومان(ع) را یکی از انحرافات قابل بروز در این آیین دانستهاند و از آن منع شده است.[۱۱]
در ادبیات فارسی
بخشی از شعرهای فارسی، تعالیمی در مسائل مربوط به اخلاق، اسرار و معارف حج طرح کردهاند. در این دسته از شعرها، لزوم خودسازی و توجه عارفانه به حج رایج است؛ ریا به شدت مورد انتقاد قرار گرفته و فراتر رفتن از ظاهر مناسک حج و توجه به هدف آن که نزدیکی به خدا و دوری از گناهان است، طرح شده[۱۲][۱۳][۱۴]
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ ابن فارس، مقائیس اللغه، ج ۲، ص ۴۷۳.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ مناسک حج مطابق با فتاوای امام خمینی(ره) و مراجع معظم تقلید، پژوهشکده حج و زیارت، ۱۳۹۷ش، صفحه ۲۶۱ تا ۳۰۸.
- ↑ مکه و مدینه در آینه آیات قرآن، ص368.
- ↑ امام خمینی، شرح چهل حدیث، ص ۳۵.
- ↑ خوئی، التنقیح فی شرح العروة، ج ۵، ص ۸۷.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج ۹، ص ۱۸۷؛ یزدی، العروة الوثقی، ج ۱، ص ۴۰۹.
- ↑ بقره: ۲۶۴.
- ↑ مکه و مدینه در آینه آیات قرآن، ص368.
- ↑ حویزی، نور الثقلین، ج ۳، ص ۳۱۴.
- ↑ تفسیر نور الثقلین، ج5، ص36.
- ↑ آئین اربعین، ص 151-159
- ↑ دیوان ناصر خسرو، ص 301
- ↑ کلیات دیوان جامی، ص9
- ↑ دیوان محتشم کاشانی، ص90
منابع
- مکه و مدینه در آینه آیات قرآن/مباحث اخلاقی در آیات حج مهدی رستم نژاد.
- مناسک حج، پژوهشکده حج و زیارت، نشر مشعر، زمستان 1379ش.
- آئین اربعین، پیامها و دستاوردها، محمدعبدالرضاهادی الساعدی، برگرداننده سید ابوالقاسم غضنفری، حسن باجلان، تهران، مشعر، 1401ش.
- دیوان محتشم کاشانی، تصحیح و مقدمه اکبر بهداروند، تهران، انتشارات نگاه، ۱۳۸۷ش.
- کلیات دیوان جامی، مقدمه فرشید اقبال. تهران، اقبال، ۱۳۸۸ش.
- دیوان ناصر خسرو، ناسر خسرو (م۴۸۱ق)، تحقیق ابن الحسین عسگر اردوبادی، تبریز، ۱۲۸۰ق.
- تفسیر نور الثقلین: العروسی الحویزی (م.۱۱۱۲ق.)، به كوشش رسولی محلاتی، اسماعیلیان، ۱۳۷۳ش؛